VNTB – Hộ kinh doanh, trước sức ép cạnh tranh của hàng Trung Quốc
Vũ Kim Hạnh
22.02.2026 5:05
VNThoibao
Hỏi han những doanh nghiệp siêu nhỏ và hộ kinh doanh về những khó khăn đang găp, họ nêu 4 khó khăn như đã kể trong bài trước. Riêng khó khăn do sức ép từ hàng Trung Quốc thường được nhìn từ góc cạnh: hàng rẻ quá, mẫu mã nhiều và thời gian vận chuyển nhanh kỳ lạ.
Trên “bề mặt”, cái gì đang sôi nổi & dễ nhận thấy nhất ở Việt Nam?
Người làm ăn đều biết đến mô hình: “kho sát biên + gom–chia hàng theo đơn”. Rồi hàng về nhanh, “ship vài ngày”, giá rẻ, mẫu mã “bắt trend”.
Kế đó là ở các chợ đầu mối & chợ truyền thống và cả ở các tiệm tạp hóa nhỏ khu phố, hàng TQ có “tem nhãn mập mờ và nhiều thương hiệu “na ná”. Người bán thấy hóa đơn/chứng từ không theo hàng và năm 2025–2026 lực lượng kiểm tra thị trường nói rõ hướng giám sát hệ thống bằng dữ liệu và chống hàng sai nguồn gốc.
Trên mạng thì nhiều video ngắn bàn hàng, livestream và affiliate. Hai “siêu sàn” là Shopee và TikTok Shop gần như chi phối. (theo Metric là hơn 95%)
Livestream ở Trung Quốc vẫn là “cỗ máy bán hàng”, nhưng đi vào giai đoạn bị siết quản lý + chuẩn hóa tức đã chuyển từ hoang dã sang kỷ luật—và chi phí tuân thủ cao hơn. Ở Việt Nam: livestream vẫn có hiệu quả nhất định nhưng trên kênh Meta giảm và nghiêng mạnh về TikTok (video ngắn và live) và hệ sinh thái affiliate.
Theo dõi thực tế cuộc cạnh tranh qua gặp gỡ doanh nghiệp và các hộ kinh doanh thường xuyên, nắm thông tin từ một số kênh quốc tế (Reuters, Nikkei Asia …) và các kênh Việt Nam liên quan, tôi đã cung cấp khá thường xuyên các ghi nhận qua “5 phút – Chuyện thị trưởng”. Trong khuôn khổ một stt của FB, tôi tóm lược một số thông tin cô đọng nhất.
Một câu chuyện khó quên
Nói tới cạnh tranh bán lẻ với hàng Trung Quốc (TQ) là tôi nhớ ngay một ví dụ ngộ nghĩnh. Tháng 5/2024, tôi cùng DN HVNCLC tham gia Hội chợ Sial Thượng Hải, tôi chứng kiến một câu chuyện.
Nếu không tận mắt đứng nhìn gian hàng to treo bảng COFFEE SÀI GÒN cứ ồn ào như giặc livestream suốt ngày và thấy mấy anh chị sale TQ mặc áo dài, ra sức “bắt chước như thật” cà phê hòa tan 3 trong 1 thương hiệu G7 là tôi không tin về cái sự “giả rất trơ” đó. Tôi bước vào , nói tiếng Sài Gòn hỏi mua sản phẩm, họ có hiểu gì đâu Hỏi kỹ, họ có mở một chi nhánh (?) ở Cao Bằng rồi từ đó bung khắp nơi sản phẩm Coffee Sài Gòn y chang G7.… Mà xem ra kiểu công khai vậy là nhan nhản.
Đó là mắt thấy. Còn tai nghe doanh nghiệp kể thì cũng vô số. Tôi phải tìm hiểu và tiếp tục trả lời cho các hiện tượng (chứ tôi nhất định không chấp nhận phân tích bằng lý thuyết) là vì sao vận chuyển nhanh vậy, giá bán rẻ vậy (hoặc nếu không rẻ thì cũng cách quá xa chi phí sản xuất) mà mua lẻ đôi ba món cũng không từ nan…
Ghi nhận thật ngắn gọn về cách xâm nhập hàng Trung Quốc vào Việt Nam
Thấy rõ, hàng TQ được đưa vào, kinh doanh ở Việt Nam theo cách tổ chức có hệ thống. và theo chuỗi
1/ Trung Quốc đã xây dựng hệ thống kho hàng, hệ thống vận chuyển -hậu cần (logistic) và kết hợp THương Mại điện tử.
– Họ xây dựng “Kho hàng sát biên giới“ là đầu cuối của một hệ thống các tổng kho Thương Mại Điện Tử trong nội địa, những nơi có thiết bị lớn, sắp xếp, chia hàng qui mô lớn; kết nối với tuyến vận chuyển hàng hóa lớn và chuyên nghiệp đến tận cửa khẩu luôn (từ đó, đẩy chi phí-giá hàng xuống sâu rất sâu). Và đó cũng là công việc của Thương mại Điện Tử giao nhanh.
Phía Trung Quốc, họ gọi tên là : MÔ HÌNH “cross-border live e-commerce nhắm vào Việt Nam” mà một hub tiêu biểu là Bằng Tường (Pingxiang, Quảng Tây). Phần lõi quan trọng của mô hình / hệ thống này là: Logistic rẻ và hiệu quả không ngờ.
Có thể tìm thấy là ở báo Quảng Ninh đầu tháng 2/2026 đã có đưa tin: về phía Việt Nam, có thí điểm cửa khẩu thông minh Móng Cái – Đông Hưng theo hướng nâng năng lực logistics biên giới.
Còn phía Quảng Tây cũng nhấn mạnh các đổi mới về tạo thuận lợi thương mại/cross-border e-commerce trong hệ thống chính sách địa phương.
– Họ cũng xây kho cả ở các chợ đầu mối Việt Nam và những nơi cần thiết khác
Có một lớp là hợp pháp: doanh nghiệp/đối tác logistics thuê kho, mở điểm tập kết–phân phối tại Việt Nam (quanh các trung tâm logistics/ chợ đầu mối). Một ví dụ mà tôi đã có kể chuyện ở “5 phút-Chuyện thị trường” là khi Reuters đưa tin Shein thuê kho lớn gần TP.HCM (dạng hub lưu trữ) để tối ưu chuỗi cung ứng.
Lớp khác là các kho phi chính thức.
2/ Họ tham gia dòng chảy của hàng hóa với những hành vi thị trường khá chuyên nghiệp (qua thực tế tỉnh hình các chợ đầu mối, hoá đơn, nhãn mác, sàn TMĐT)
Dòng chảy hàng hóa đi qua 2 kênh song song: kênh số (sàn + livestream + affiliate) tạo volume lớn và kênh chợ/cửa hàng cũng là nơi hấp thụ một số mặt hàng “xám” (nhãn mác mập mờ, hóa đơn không đi cùng hàng).
3/ Họ cũng đầu tư kiểu FDI, hay theo kiểu núp bóng người Việt— đây là mảng nóng nhất 2025–2026 (nhưng thuộc một lãnh vực khác)
Giải pháp hỗ trợ hộ kinh doanh và doanh nghiệp Việt trên thị trường bán lẻ hịện nay
Về đề nghị chính sách, tôi thấy nên chú ý 4 yếu tố nêu trên, liên quan: Biên giới – Kho – Sàn TMĐT và Dòng tiền và đưa ra giải pháp đúng luật dễ chấp hành vì rõ rệt đồng thời thực thi nghiêm túc:
Ví dụ về kho hàng: Bắt buộc đăng ký – định danh – gắn mã kho (như mã số cơ sở sản xuất) và từ đó, kho không chứng minh được nguồn gốc của hàng thì đóng kho luôn chứ không phạt lẻ tẻ.
Đối với sàn TMĐT cần yêu cầu những người quản lý sàn chịu trách nhiệm liên đới với người bán khi không chứng minh được nguồn gốc.
Chính quyền có xếp loại theo lịch sử vi phạm/ tuân thủ để có biện pháp, đúng theo quản lý rủi ro.
Còn về dòng tiền, nói theo doanh nghiệp nhỏ, đây là “nắm kẻ có tóc” thì có thể: Phối hợp ngân hàng – ví điện tử. Đối với các shop doanh thu lớn nhưng không hóa đơn – không thuế thì đưa vào diện rủi ro cao.
Chúng ta không bài hàng Trung Quốc mà bảo vệ chủ quyền, luật pháp và bảo vệ công bằng trong cạnh tranh. Vì vậy, nếu không tách bạch được hàng xám với hàng hợp pháp (hàng TQ hợp pháp (có C/O, có thuế) với hàng trốn thuế/giả nhãn.
Vì thế, không thể không công bố công khai danh tính các nơi vi phạm theo chuỗi: kho – sàn TMĐT– tuyến và Báo chí được quyền tiếp cận dữ liệu này , Vai trò báo chí, truyền thông cần được minh bạch và thậm chí, có giám sát ở đây.
(Thực tế thì trước tình hình trên, nhà nước Việt Nam cũng có những giải pháp quản lý. Nhà nước đang chuyển từ “bắt vụ việc” sang “giám sát hệ thống” với định hướng 2026: kiểm soát chủ động, dựa trên hệ thống dữ liệu, phối hợp liên ngành, xử lý nghiêm hàng sai nguồn gốc.)
Hiểu biết về chiến lược của TQ đưa hàng vào kinh doanh ở các nước Đông Nam Á, chúng ta thấy cả nhà nước và doanh nghiệp cần thay đổi cách quản lý và cách làm ăn .Nhà nước cần thay đổi hệ thống tư duy và quản lý, không thể tiếp tục quản kiểu ‘truy bắt từng vụ’, đối phó theo tình hình, sự việc; còn doanh nghiệp thì cần biết liên kết, chọn đúng sản phẩm và giữ được niềm tin người tiêu dùng, thì cuộc cạnh tranh vẫn có cửa…
……………………….
Bài 1: Hơn 5 triệu hộ kinh doanh Việt Nam đang tính toán gì năm 2026
No comments:
Post a Comment