Sunday, May 31, 2026
Thuyền nhân Trung Quốc hôm nay: Người đàn ông Trung Quốc vượt biển bằng xuồng hơi
Hoàng Quốc Dũng
29-5-2026
Tiengdan
30/05/2026
Hoàng Quốc Dũng – Ga Hàng Cỏ : Di dời một nhà ga hay xóa đi một phần linh hồn Hà Nội ?
dimanche 31 mai 2026
Thuymy
Nguyễn Ngọc Chu – Đền bù giải phóng mặt bằng : Vết thương cần được chữa lành
dimanche 31 mai 2026
Thuymy
Tạ Duy Anh – Quyền được nóidimanche 31 mai 2026
Thuymy
(Nhân rất nhiều chuyện liên quan đến viết và phát ngôn).
Trong một cuộc phỏng vấn diễn ra khoảng năm 2004, thủ tướng sắp mãn nhiệm của Singapore lúc bấy giờ là ông Goh Chok Tong đã lấy thành tích thu nhập đầu người ở Singapore gần 30.000 USD một năm để phản bác lại các quy kết đất nước ông hạn chế quyền tự do ngôn luận và hội họp của công dân.
Ý của ông Goh : Giữa việc mất một chút tự do, với mức thu nhập lớn như vậy giữa một thế giới còn nhiều nghèo đói, chắc chắn rất đáng để quý vị đánh đổi ?
Quả là rất khó bác bỏ, nếu chúng ta biết, tại thời điểm 2004 GDP đầu người của Trung Quốc là gần 1.300 USD, Việt Nam khoảng hơn 500 USD trong khi mức độ "đánh đổi" của công dân ở hai quốc gia sau còn có phần lớn hơn !
Tôi đã đến Singapore và tận mắt thấy, tai nghe từ miệng người dân, khi họ thể hiện lòng biết ơn chính quyền, đặc biệt với ông Lý Quang Diệu. Phần lớn là tình cảm thật, tôi tin thế. Tuy nhiên, nếu tinh ý, vẫn thấy gợn lên trong họ sự gượng gạo, thiếu thoải mái, cứ như vẫn có nỗi sợ nào đó bám theo !
Lo cho người dân có cái ăn, đủ ăn, ăn ngon...chưa bao giờ là dễ dàng, với bất cứ chính quyền nào. Thậm chí, nhìn vào thực trạng của hàng chục quốc gia hiện nay, điều đó còn là quá khó, khó lâu dài.
Nói gọn lại, quan điểm của ông Goh Chok Tong có thể luôn đúng với những quốc gia vươn lên từ nghèo đói, đang tìm cách thoát nghèo đói.Nhưng rủi ro cho ông Goh và bất kỳ ai nghĩ như ông : Quan điểm ấy không bao giờ đứng vững mãi mãi.
Bài học từ Hàn Quốc, Đài Loan vẫn rất nóng hổi.
Trong vòng hơn kém 30 năm, người dân Hàn Quốc, Đài Loan…vốn cũng đi lên từ đói khổ, cũng chấp nhận mất rất nhiều quyền tự do, để đổi lấy cơm áo. Cho đến khi một thế hệ sinh ra, lớn lên không còn trong cảnh nghèo đói, chiến tranh, thì mọi sự tưởng đã an bài, bỗng thay đổi. Nỗi lo về cơm áo không còn nữa, hoặc không phải là nỗi lo thường trực với họ.
Thứ quan trọng nhất với họ là phẩm giá.
Một số người có thể kết tội họ vô ơn với cha anh. Nhưng hãy thử hỏi nếu không có họ, không vì họ thì mọi hy sinh của cha anh còn có ý nghĩa gì, tương lai đất nước còn có ý nghĩa gì. Một chế độ tử tế, thuận ý trời, sẽ không bao giờ bắt một đứa trẻ vừa thò mặt ra đời đã phải è lưng với món nợ ơn nghĩa !
Quá trình thượng tôn phẩm giá ở Hàn Quốc diễn ra không hề suôn sẻ. Tại thành phố Gwangju hiện vẫn trưng bày những bức ảnh ghi lại cảnh sinh viên bị chính quyền đàn áp khốc liệt. Nhiều người (từ hàng trăm đến hàng ngàn) mất cả mạng sống, trong khi hàng ngàn người khác mất đi những bộ phận thân thể. Vị tổng thống liên quan đến thời kì này về sau bị đưa ra tòa và nhận án tử hình trước khi giảm xuống chung thân.
Trong khi đó ở Đài Loan, việc ra đời đảng Dân Tiến (Dân chủ Tiến bộ) suýt bị đàn áp khốc liệt. Nhưng may thay cho đất nước này, ở phút chót, Tổng thống Đài Loan khi đó là Tưởng Kinh Quốc của Quốc dân đảng đã chấp nhận dân chủ hóa đất nước bằng việc bãi bỏ thiết quân luật, mở đường cho đảng Dân tiến tham chính.
Phẩm giá là gì mà nó lại quan trọng đến thế, đến nỗi trong Hiến pháp của nước Đức, như bạn tôi, giáo sư Lê Trọng Phương cho biết, ngay từ điều đầu tiên đã ghi rõ : “Phẩm giá của con người là bất khả xâm phạm. Việc tôn trọng và bảo vệ nó là nghĩa vụ của mọi quyền lực nhà nước.”
(Nguyên văn : "Die Würde des Menschen ist unantastbar. Sie zu achten und zu schützen ist Verpflichtung aller staatlichen Gewalt").
Nếu ngồi so chữ tìm nghĩa trong từ điển để xem PHẨM là gì, GIÁ là gì rồi ghép lại, thì chúng ta quá lắm chỉ biết cái nội hàm mang tính khuôn thước ngữ nghĩa của từ “Phẩm giá” và đa số không cần, không có khả năng làm điều này. Nhưng hiểu nó như một nhu cầu không thể thiếu để mỗi người sinh ra trên đời có một cuộc sống đúng nghĩa, thì bất cứ ai cũng có thể nghe được lời giải thích chính xác từ bản thân mình.
Dân gian ta từ cổ xưa đã có câu rất nôm na mà dễ thuộc, nhưng ít ai quan tâm đến nội dung sâu xa mang theo tính cảnh báo của nó. Câu ấy là : “Quyền được ăn, được nói”. Quyền được ăn là quyền cao nhất, bởi phải ăn mới sống. Cũng chính là quyền tự do kiếm sống. Còn quyền được nói, là quyền nói những gì họ nghĩ, nói ra sự thật như nó diễn ra mà họ thấy, họ nhận thức được. Tất nhiên mọi thứ quyền đều gắn với nghĩa vụ. Khi đó họ phải sẵn sàng chịu trách nhiệm pháp lý, trách nhiệm đạo đức về những gì họ phát ngôn.
Nói những gì người khác nghĩ, người khác chỉ đạo, người khác ra lệnh...nếu cũng là quyền, thì chỉ có thể là quyền “trở về nô lệ !”.
Quay lại với câu chuyện về ông Goh Chok Ton.
Nhân một cuộc bầu cử của Singapore, tôi biết giới trẻ của quốc gia này bắt đầu chất vấn cha anh họ về những thứ quyền mà họ chưa được hưởng. Nổi bật trong những thứ quyền đó là tự do bày tỏ quan điểm (quyền được nói), tự do chỉ trích chính quyền. Thậm chí đã có một vài hành động phản đối công khai, điều mà dưới thời ông Lý Quang Diệu lập tức bị trừng phạt không thương xót.
Nhưng thế hệ lãnh đạo mới của Singapore hầu hết học hành cẩn thận, trân trọng các giá trị phổ quát mà họ từng được hưởng khi du học, lại cũng rất thông minh, vì thế, họ biết thời cơm áo, chỗ ở là ưu tiên hàng đầu đang lùi lại. Họ biết rằng ngay cả GDP đầu người hiện tại lên đến 100.000 usd (cao gấp 20 lần Việt Nam), cũng không phải là cái đích cuối cùng cho một cuộc sống đáng mong ước.
Họ cũng thuộc thế hệ lớn lên mà không bị ám ảnh bởi miếng ăn, đã từ chính bản thân họ, nghe thấy tiếng thì thào đòi hỏi ngày một to của xã hội Singapore về quyền được nói. Lúc đầu là thì thào. Nếu không được lắng nghe và đáp ứng, nó sẽ thành những tiếng nói có âm lượng lớn hơn. Để đến khi thành những tiếng gào thét sẽ vô cùng nguy hiểm. Cuộc chuyển giao quyền lãnh đạo quốc gia hồi tháng 5 năm 2024, (¹) chính là cách mà đảng PAP thông báo với người dân Singapore là họ đang thay đổi, đưa đất nước theo hướng mà xã hội mới của Singapore mong muốn.
Bởi vì, hóa ra cơm áo rất quan trọng (ai nói không quan trọng là kẻ đó bất chấp mọi sự thật), nhưng luôn có thêm sự thật khác : Một con vật dù được hưởng cao lương mỹ vị, dù được ở trong những biệt thự sang trọng, được ngồi trên những phương tiện đắt tiền, thậm chí được mặc đồ hàng hiệu, đeo vòng đính kim cương…cũng vẫn cứ chỉ là con vật !
Để không sống kiếp vật, con người cần phải ý thức về phẩm giá và phải giành lấy nó. Khi đa số trong xã hội ý thức được quyền của mình, thì các khế ước dân chủ về mức độ “nhượng quyền tự do” để đổi lấy trật tự, cũng là cách đảm bảo tự do không bị các thành viên dùng lợi thế cá nhân chèn ép người yếu thế, chiếm lấy phần nhiều, chính là kết quả đáng mong chờ nhất.
Những gì xảy ra ở Hàn Quốc, Đài Loan…sẽ sớm xảy ra ở các quốc gia bắt đầu chuyển sang thu nhập đầu người ở ngưỡng phát triển. Để tránh nó và hậu quả ngoài mong muốn, chỉ có một cách duy nhất là công khai một lộ trình dân chủ chân thực, không thể đảo ngược, được đảm bảo bởi các điều luật cụ thể.
Và điểm bắt đầu luôn là "Quyền được nói", của công dân.
(1) Thủ tướng hiện nay của Singapore là ông Hoàng Tuấn Tài, (Lawrence Wong), sinh năm 1972, thủ tướng đầu tiên sinh sau thời lập quốc. Ông có bằng cử nhân kinh tế tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ). Bằng thạc sĩ kinh tế học ứng dụng tại Phân hiệu Ann Arbor Đại học Michigan (Mỹ). Bằng thạc sĩ quản lý công cộng tại Đại học Harvard (Mỹ).
TẠ DUY ANH 30.05.2026
Ngành công nghiệp tấm pin năng lượng mặt trời của Trung Quốc lâm vào bất ổn
Nguồn: “China’s world-beating solar industry is in turmoil”, The Economist, 26/05/2026
Biên dịch: Phạm Ánh Minh
31/05/2026
NghiencuuQT
Trung Quốc cần Triều Tiên đứng về phía mìnhNguồn: Đặng Duật Văn (Deng Yuwen), “China Needs North Korea on Its Side,” Foreign Policy, 27/05/2026
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
31/05/2026
NghiencuuQT
Gần đây, truyền thông Hàn Quốc đưa tin rằng các nhân viên an ninh và lễ tân Trung Quốc đã đến Bình Nhưỡng để chuẩn bị và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có lẽ sẽ thăm Triều Tiên vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6.
Phía Trung Quốc chưa xác nhận chuyến đi này, nhưng từ góc nhìn của Tập, một chuyến thăm như vậy vừa quá hạn, lại vừa cần thiết. Dù Bắc Kinh và Bình Nhưỡng thân thiết trên giấy tờ, quan hệ giữa hai bên ở hậu trường lại thường xuyên căng thẳng; Trung Quốc chưa bao giờ thực sự chấp nhận vị thế cường quốc hạt nhân của Triều Tiên và thường lo lắng về việc mất đi tầm ảnh hưởng tại quốc gia này vào tay Nga.
Lần cuối Tập có chuyến thăm cấp nhà nước tới Bình Nhưỡng là vào tháng 6/2019, gần bảy năm trước. Ngay cả khi trừ đi ba năm đại dịch, đó vẫn là một sự chậm trễ rất dài, và trong thời gian đó Tập đã thăm nhiều quốc gia — bao gồm cả Hàn Quốc. Thậm chí còn có nhiều nhà lãnh đạo nước ngoài đã đến Trung Quốc, từ các nhà lãnh đạo Cuba và Venezuela cho đến, trong vài tuần qua, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Cũng có một số lượng khá lớn các vị khách đến Bình Nhưỡng, từ Putin đến Tô Lâm của Việt Nam.
Khoảng trống trong nghi thức ngoại giao tự thân nó đã là một tín hiệu chính trị. Và bởi vì Triều Tiên quá khép kín với thế giới, nền ngoại giao Trung-Triều vốn dĩ cũng khác thường. Dù cả hai đều là các quốc gia cộng sản có lịch sử ủng hộ lẫn nhau, và Triều Tiên là đồng minh hiệp ước chính thức duy nhất của Trung Quốc, tình hữu nghị “được hun đúc bằng máu” này thực ra mong manh hơn vẻ bề ngoài.
Việc chuyến thăm của Tập bị chậm trễ kéo dài phản ánh việc Bắc Kinh chưa bao giờ hoàn toàn “tiêu hóa” được sự thật rằng Triều Tiên đang là một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân trên thực tế, và điều này đã trở thành một trở ngại lớn cho việc phát triển quan hệ sâu sắc hơn giữa hai nước.
Triều Tiên hiện đã sở hữu vũ khí hạt nhân, trong khi chính sách đối ngoại lâu đời của Trung Quốc là phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên. Đối với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, vũ khí hạt nhân là sự bảo đảm tối thượng cho an ninh chế độ và là con bài mặc cả duy nhất của Triều Tiên để thoát khỏi số phận của một quốc gia nhỏ bé và có thể đàm phán với Mỹ. Yêu cầu ông từ bỏ vũ khí hạt nhân chẳng khác nào yêu cầu ông từ bỏ an ninh chế độ. Đối với Bắc Kinh, việc công khai công nhận Triều Tiên là một quốc gia được trang bị vũ khí hạt nhân sẽ làm suy yếu lập trường chống phổ biến vũ khí hạt nhân mà Trung Quốc đã gìn giữ từ lâu và có nguy cơ kích hoạt một phản ứng dây chuyền từ Hàn Quốc, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác.
Bắc Kinh từng hợp tác với Mỹ trong việc gây áp lực buộc Bình Nhưỡng từ bỏ chương trình hạt nhân của mình, và điều đó đã khiến hai bên xa lánh nhau. Cuối cùng, Bắc Kinh không có lựa chọn nào khác ngoài việc ngầm chấp nhận để Triều Tiên sở hữu vũ khí hạt nhân — tiếp tục nhấn mạnh nguyên tắc phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên, trong khi trên thực tế chấp nhận rằng Triều Tiên là một quốc gia hạt nhân.
“Phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên” vẫn xuất hiện trong ngôn ngữ ngoại giao của Trung Quốc, nhưng nó không còn là thuật ngữ trung tâm trong quan hệ Trung-Triều. Thay vào đó, Bắc Kinh thường xuyên nhấn mạnh đến hòa bình và ổn định trên bán đảo, giải pháp chính trị, phản đối sự răn đe quân sự của Mỹ và tôn trọng các quan ngại an ninh chính đáng của Triều Tiên. Sự thay đổi này là rất đáng kể. Nó cho thấy Bắc Kinh xem trọng quan hệ với Bình Nhưỡng, và việc chống lại các liên minh an ninh Mỹ-Nhật-Hàn đã được đặt lên trước mục tiêu phi hạt nhân hóa.
Chuyến thăm của Tập sẽ mang lại cơ hội cho các cuộc thảo luận mới. Bắc Kinh có lẽ đã nhận ra rằng họ không thể tiếp tục để vấn đề hạt nhân của Triều Tiên cản trở các cuộc trao đổi cấp cao giữa hai bên. Quan hệ giữa hai nước cần được sắp xếp lại trên cơ sở tình trạng hạt nhân trên thực tế của Triều Tiên.
Chuyến đi của Tập cũng sẽ đồng nghĩa với việc Trung Quốc đưa Triều Tiên trở lại hệ thống vùng đệm chiến lược của riêng mình. Giờ đây, khi hợp tác an ninh Mỹ-Nhật-Hàn trở nên sâu sắc hơn và quan hệ Trung-Nhật đang sa sút, giá trị chiến lược của Triều Tiên đối với Trung Quốc đã tăng lên. Một Triều Tiên có vũ khí hạt nhân, tất nhiên, cũng là một mối đe dọa tiềm tàng đối với Trung Quốc — nhưng lại là một mối đe dọa cấp bách hơn nhiều đối với Nhật Bản, và là một quân bài hữu ích cho Bắc Kinh.
Tập cũng đang nghĩ đến Putin. Kim đã xích lại gần Moscow hơn không phải vì ông thực sự muốn thay thế Trung Quốc bằng Nga, mà bởi vì ông cần một người bảo trợ sẵn sàng bảo đảm cho an ninh của Triều Tiên. Và Putin sẵn sàng trao cho ông điều đó. Nhưng Nga chỉ có thể cung cấp cho Triều Tiên sự hậu thuẫn về quân sự và an ninh, chứ không phải một con đường phát triển toàn diện theo kiểu mà Trung Quốc đã theo đuổi vào những năm 1980 và 1990 — và là điều mà các quan chức Trung Quốc từ lâu đã thúc giục người Triều Tiên chấp nhận.
Nếu Trung Quốc tiếp tục giữ khoảng cách, họ sẽ đẩy Triều Tiên ngày càng xa hơn về phía Nga và cuối cùng có thể đánh mất vị trí thống trị của mình trên bán đảo này. Cân nhắc đến thực tế này, Trung Quốc sẽ sử dụng chuyến thăm của Tập để kéo Triều Tiên quay trở lại quỹ đạo do Bắc Kinh thống trị, mang lại cả những ưu đãi về kinh tế lẫn an ninh.
Ngoài ra, chuyến thăm của Tập cũng sẽ tìm cách mở lối tiếp cận thông qua cửa sông Đồ Môn (Tumen) và đặc khu kinh tế Rajin-Sonbong, từ đó hồi sinh nền kinh tế vùng đông bắc Trung Quốc. Việc hồi sinh vùng đông bắc Trung Quốc — từng là trung tâm công nghiệp của đất nước nhưng đã rơi vào đình trệ từ lâu — đã được thảo luận suốt nhiều năm nhưng chưa bao giờ thực sự trở thành hiện thực.
Có rất nhiều lý do cho việc này — từ dân số đang thu hẹp cho đến các thể chế trì trệ — nhưng các nước láng giềng giáp ranh khu vực này cũng đóng vai trò quan trọng. Vùng đông bắc Trung Quốc giáp với Triều Tiên, và sự khép kín lâu dài của Triều Tiên đã ngăn chặn cơ hội thực hiện các hoạt động giao lưu và thương mại xuyên biên giới thực sự. Nếu quan hệ Trung-Triều được cải thiện, Triều Tiên mở cửa một cách hạn chế, cửa sông Đồ Môn được mở và Cảng Rajin cùng Đặc khu Kinh tế Rason của Triều Tiên hoạt động trở lại, thì vùng đông bắc Trung Quốc có thể tìm thấy một tương lai mới mang lại những kết nối mới mẻ giữa Bán đảo Triều Tiên, vùng Viễn Đông của Nga và Biển Nhật Bản. Trong chuyến thăm gần đây của Putin tới Trung Quốc, tuyên bố chung của ông với Tập một lần nữa đề cập đến sông Đồ Môn và sự cần thiết phải tham vấn với Triều Tiên, cho thấy vấn đề này vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn.
Kim cũng có những lý do riêng để chào đón một chuyến thăm của Tập. Dù ông từ lâu đã củng cố quyền lực của mình ở trong nước, ông vẫn cần sự công nhận từ bên ngoài. Chuyến thăm của Putin tới Triều Tiên đã mang lại cho ông một sự chứng thực an ninh lớn. Nhưng Trung Quốc lại mang một ý nghĩa khác. Nước Nga ngày nay là một cường quốc bị nhấn chìm bởi chiến tranh và các lệnh trừng phạt, với sức mạnh quốc gia trên đà suy giảm. Ngược lại, Trung Quốc đang là cường quốc mạnh thứ hai thế giới.
Nếu Triều Tiên thực sự muốn phát triển, và nếu chế độ này muốn duy trì sự ổn định, họ vẫn phải dựa vào nguồn viện trợ và giúp đỡ của người anh lớn Trung Quốc. Nếu Tập tiếp tục trì hoãn chuyến thăm của mình, điều đó có nghĩa là quan hệ Trung-Triều không thực sự bền chặt, và quyền lực cá nhân của Kim chưa nhận được sự tán thành hoàn toàn từ Tập. Vì thế, ông cần sử dụng một lễ đón tiếp trọng thị dành cho Tập để bổ sung thêm một lớp tính chính danh cho quyền lực của chính mình.
Và nếu trong tương lai Triều Tiên muốn mở rộng cánh cửa và trở lại với cộng đồng quốc tế, họ sẽ cần Bắc Kinh chứ không phải Moscow — đất nước cũng đang ngấp nghé ở ranh giới trở thành quốc gia bị bài xích. Cụ thể, nếu Kim muốn mở một kênh liên lạc với Mỹ, tổ chức một hội nghị thượng đỉnh Kim-Trump khác và bảo đảm việc Mỹ nới lỏng một phần lệnh trừng phạt, ông sẽ cần Bắc Kinh làm trung gian và cung cấp đảm bảo về an ninh.
Một số người lập luận rằng chuyến thăm Triều Tiên của Tập phản ánh nỗi sợ của Bắc Kinh rằng Kim sẽ qua mặt Trung Quốc và thiết lập liên hệ trực tiếp với Trump, và rằng một hội nghị thượng đỉnh Kim-Trump trong tương lai sẽ loại trừ Trung Quốc. Nếu Tập đến thăm Triều Tiên, việc ông có thể mang theo một thông điệp cho Trump thực sự là điều khả thi. Nhưng nếu nói rằng Bắc Kinh lo sợ các cuộc đàm phán Mỹ-Triều trong tương lai sẽ loại trừ Trung Quốc thì đó là một sự phóng đại; Bình Nhưỡng sẽ không làm điều này, và họ cũng không thể làm điều này. Trong hai cuộc gặp trước đây giữa Kim và Trump, Trung Quốc đã không bị gạt sang bên lề; ngược lại, Kim còn đến Bắc Kinh để gặp Tập trước tiên rồi mới đến Singapore để gặp Trump.
Ngày nay, việc Kim quyết định hành động một mình và qua mặt Bắc Kinh thậm chí còn ít có khả năng xảy ra hơn. Triều Tiên không tin tưởng Mỹ, và Kim cũng không tin tưởng Trump. Hội nghị thượng đỉnh Hà Nội thất bại vào năm 2019 là một vết thương và là một bài học đối với Kim. Ông đã trải nghiệm những đòi hỏi vào phút chót và những sự lật lọng bất ngờ của Trump. Giờ đây, với những bài học từ Venezuela và Iran ở ngay trước mắt — và nhiều khả năng tiếp theo là Cuba — chắc chắn Kim sẽ càng tin tưởng hơn rằng các quốc gia nhỏ bé cần có sự hậu thuẫn của cường quốc, sở hữu vũ khí hạt nhân, hoặc cả hai. Làm sao ông có thể tiếp tục tin tưởng Mỹ và Trump?
Chuyến thăm của Tập sẽ không đồng nghĩa với việc mâu thuẫn giữa hai bên về vấn đề hạt nhân đã hoàn toàn biến mất. Nhưng họ sẽ xây dựng một quan hệ song phương thực dụng hơn dựa trên thực tế. Hai bên sẽ tiếp tục nhấn mạnh tình hữu nghị truyền thống. Bình Nhưỡng sẽ tiếp tục cần sự bảo vệ và giúp đỡ của Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh sẽ tiếp tục cần Triều Tiên như con bài mặc cả của riêng mình. Mỗi bên lấy thứ mình cần — và một quan hệ thực dụng lẫn nhau có thể tồn tại suốt một khoảng thời gian dài.
Đặng Duật Văn (Deng Yuwen) là một nhà văn và học giả người Trung Quốc.
31/05/1977: BBC cấm phát sóng ca khúc “God Save the Queen” của Sex Pistols
Nguồn: The BBC bans the Sex Pistols’ “God Save the Queen”, History.com
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
31/05/2026
NghiencuuQT
Cuba đón mùa lúa năng suất chưa từng có nhờ 'tình bạn chân thành' của Việt Nam?
31/05/2026(2 giờ trước)
BBC
Tổng thống Putin đã trở thành bậc thầy về hình ảnh như thế nào?
31/05/2026(5 giờ trước)
Trong suốt thời gian giữ chức Tổng thống Nga, ông Vladimir Putin luôn đặc biệt chú ý đến sức mạnh của hình ảnh trực quan.
Lần đầu tiên tôi [phóng viên Bridget Kendall của BBC] phỏng vấn ông vào năm 2001, một trợ lý đã nhanh chóng lao đến ngay trước khi máy quay thu sóng và nhanh chóng dọn đi những ly nước nhỏ đặt trên bàn trước mặt chúng tôi.
"Tại sao anh lại làm vậy?" tôi hỏi.
"Chúng tôi không muốn ai nghĩ rằng mấy cái ly này dùng để đựng vodka," người trợ lý trả lời.
"Và dù sao đi nữa, chúng tôi cũng không thể để xảy ra nguy cơ làm đổ ly nước khi đang phát sóng trực tiếp. Truyền hình là một quả bom hạt nhân khi nói đến tuyên truyền hình ảnh."
"Mọi người ở Nga, đặc biệt là Putin, đều nhận ra rằng truyền hình là chìa khóa để củng cố quyền lực," nhà văn và nhà phân tích chính trị Peter Pomerantsev nói.
Shutterstock/Reuters
Từ một cậu học sinh đến nhà lãnh đạo Nga tại vị lâu nhất kể từ Joseph Stalin
Qua nhiều năm, ông Putin đã biến nước Nga từ một nền dân chủ non trẻ mong manh thành một nhà nước độc tài phần lớn xoay quanh ông với tư cách là tổng thống. Ông cũng đã tự biến đổi bản thân mình một cách đáng kể.
Những bức ảnh thời thơ ấu cho thấy ông là một cậu bé có vóc dáng nhỏ con, kín đáo và dường như không thoải mái trước ống kính.
Đọc nhiều nhất
Vậy bằng cách nào một cậu bé có vẻ trầm lặng, khép kín rồi sau đó trở thành một viên chức hành chính khiêm nhường như vậy nay lại trở thành một vị tổng thống nhiệt tình đón nhận ánh đèn sân khấu đến thế?
Được tạo dựng bởi truyền hình
Sự quan tâm sâu sắc của ông Putin đến sức mạnh của hình ảnh đã có từ rất lâu trước khi lên nắm quyền.
Giống như phần lớn thanh thiếu niên lớn lên trong thập niên 1960 và 1970, Putin là một đứa trẻ của thời đại truyền hình.
Những hình mẫu mà ông ngưỡng mộ là các điệp viên anh hùng trong các bộ phim và loạt phim truyền hình nổi tiếng của Liên Xô.
Theo chính lời ông thừa nhận, những điệp viên hai mang mạnh mẽ, ít nói, chiến đấu chống lại các kẻ thù của nhà nước Xô Viết chính là nguồn cảm hứng khiến ông theo đuổi sự nghiệp trong KGB, cơ quan tình báo của Liên Xô.
Khi còn là một điệp viên KGB và sau đó là một công chức cần mẫn, ông tránh thu hút sự chú ý. Nhưng khi bất ngờ được đưa lên vị trí quyền tổng thống vào năm 1999, rồi vài tháng sau được bầu làm tổng thống, ông cùng đội ngũ cố vấn truyền thông đã cho thấy họ nhận thức rất rõ tầm quan trọng của hình ảnh trong việc xây dựng chân dung tổng thống của mình.
Một phần của quá trình tạo dựng hình ảnh là loại bỏ những gì có thể gây bất lợi. Vì thế, ông Putin được khắc họa là một người gần như không uống rượu.
Trong các cuộc họp thường niên với những chuyên gia chính sách đối ngoại tại Câu lạc bộ Thảo luận Valdai, trong khi khách mời được phục vụ các loại rượu vang hảo hạng, ông chỉ dùng trà pha mật ong.
AFP via Getty Images
Ông Putin đã xây dựng hình ảnh một người gần như không uống rượu trong bối cảnh văn hóa tiêu thụ rượu mạnh vốn ăn sâu trong xã hội Nga
Trong những dịp hiếm hoi ông có uống rượu, những người quản lý của ông cố gắng giữ bí mật. Tôi từng gặp một người trông coi một bảo tàng địa phương, người kể với tôi rằng ông đã ngồi xuống ăn cùng tổng thống, thưởng thức món bánh kếp Nga phết vodka để tăng thêm hương vị.
"Nhưng đừng nói với ai cả," ông ấy nài nỉ tôi. "Họ rất nghiêm về chuyện này. Tôi có thể gặp rắc rối lớn."
Một phần khác của kế hoạch xây dựng hình ảnh là nhấn mạnh thông điệp rằng ông Putin không giống như người tiền nhiệm của mình, Boris Yeltsin, người mà những lần xuất hiện công khai trong tình trạng say xỉn đã khiến nhiều người Nga thất vọng và xấu hổ.
Getty Images
Việc ông Yeltsin uống rượu đã khiến nhiều người Nga thất vọng và xấu hổ
Ông Putin đội mũ phi công để lái chiến đấu cơ. Khả năng judo của ông cũng được thể hiện. Tất cả nhằm truyền tải thông điệp rằng đây là một người đàn ông mạnh mẽ, khỏe mạnh và hành động quyết đoán, chứ không phải một kẻ say xỉn ốm yếu.
Có lẽ tai tiếng nhất là loạt ảnh bắt đầu từ năm 2007 chụp cảnh ông cởi trần, cưỡi ngựa như một người đàn ông Nga trong quảng cáo thuốc lá Marlboro, hoặc câu cá trên sông, hoặc khoe cơ bắp khi bơi bướm đầy sức mạnh.
Liệu những hình ảnh đó là hoàn toàn nghiêm túc? Hay trong đó có một sự hài hước đầy chủ ý?
Nhà phân tích Pomerantsev cho rằng những người phụ trách quan hệ công chúng của ông Putin biết chính xác họ đang làm gì.
"Đối với một bộ phận khán giả, điều này rất thô thiển, nhưng chúng ta sẽ làm điều đó một cách mỉa mai, để nó trở nên thú vị. Với một nhóm khán giả khác, thông điệp là nước Nga nên được dẫn dắt bởi một người hùng nam tính theo kiểu truyền thống".
Reuters
Những bức ảnh của ông Putin trong thời kỳ này thể hiện sự nam tính mạnh mẽ
"Putin đang đóng một vai trò lãnh đạo Liên Xô rất truyền thống, nhưng ông lại thực hiện điều đó trong thời đại của các chương trình truyền hình thực tế, MTV và những ông trùm giàu có", chuyên gia này nói thêm.
"Putin là người tạo ra xu hướng," bà Fiona Hill, một chuyên gia về Nga và cố vấn cho các tổng thống Mỹ, nhận định.
"Ông ấy đã định hình hình ảnh của vị tổng thống theo chủ nghĩa dân túy đầu tiên, người lãnh đạo mạnh mẽ được ca ngợi đầu tiên của thế kỷ 21."
Rõ ràng, ông Putin đang gửi những thông điệp khác nhau đến những đối tượng khác nhau. Đối với thế giới bên ngoài, đó là tín hiệu cho thấy Nga không còn yếu mà là một cường quốc cần phải được xem trọng. Một con gấu có răng và móng vuốt, như chính ông từng mô tả.
Những màn trình diễn hoành tráng khác thậm chí còn kỳ quặc hơn, có lẽ phản ánh phần nào cậu học sinh Leningrad [tên cũ của thành phố St Petersburg] ngày nào cuối cùng đã có cơ hội hiện thực hóa những giấc mơ thời thơ ấu của mình: lặn biển để "phát hiện" những hiện vật được sắp đặt sẵn dưới đáy Biển Đen; được buộc vào một tàu lượn có động cơ để bay trên bầu trời cùng những con sếu quý hiếm đang bị đe dọa tuyệt chủng; hay vuốt ve một con hổ con Siberia.
Bản thân ông Putin tuyên bố rằng mục đích của tất cả những điều này là để nâng cao nhận thức về môi trường và khoa học.
Nhưng liệu ông có nhận ra rằng những màn trình diễn đó đã tiến rất gần đến ranh giới của sự tự giễu cợt bản thân? Hay lúc này không còn trợ lý nào dám nói điều đó với ông nữa? Hay đơn giản là ông không còn quan tâm người khác nghĩ gì?
Liên tục tự đổi mới bản thân
Những bức ảnh đầu tiên của ông Putin, chẳng hạn như ảnh trên thẻ căn cước của ông khi còn làm việc tại Stasi (cơ quan mật vụ Đông Đức) vào năm 1985, cho thấy đằng sau vẻ ngoài lạnh lùng là một ý chí sắt đá - một sự kín đáo có chủ đích, rất phù hợp với vai trò trong KGB và chắc chắn còn được mài giũa thêm qua quá trình huấn luyện của cơ quan này.
Cơ quan Lưu trữ Stasi Dresden
Ông Putin được biết đến với khả năng hòa mình vào đám đông một cách hoàn hảo
Sau khi Liên Xô sụp đổ vào cuối năm 1991, ông đã tự tạo dựng lại hình ảnh của mình như một quan chức chính phủ với danh tiếng về lòng trung thành và hiệu quả trong công việc, ban đầu phục vụ với tư cách là thị trưởng St Petersburg, sau đó – khi chuyển đến Moscow – làm việc trong bộ máy hành chính của Tổng thống Yeltsin.
Trong các bức ảnh của giai đoạn đó, ông thường đứng ở phía sau hoặc bên rìa khung hình, không bao giờ nhìn thẳng vào máy ảnh, không bao giờ ở vị trí trung tâm.
Nina Khrushcheva, chắt gái của nhà lãnh đạo Liên Xô, Nikita Khrushchev, cho biết bà được kể vào những năm 1990 rằng trong giới KGB, ông Putin được biết đến với biệt danh "bướm đêm", một người có thể ẩn náu ở bất cứ đâu ông muốn, một người trong bóng tối.
Nhưng khi ông trở thành tổng thống, mọi chuyện lại khác. Ông dường như chào đón cơ hội được đảm nhận những vai trò khác nhau.
Vài năm sau, khi được chụp ảnh cho danh hiệu Nhân vật của năm của tạp chí Time vào năm 2007, ông theo bản năng ngả người ra sau ghế và nhìn thẳng vào ống kính, giống như một vị Sa hoàng trên ngai vàng hoặc một ông trùm mafia đầy đe dọa.
"Ông ấy đang thể hiện quyền lực trước mặt tôi," Platon, nhiếp ảnh gia của tạp chí Time, người đã chụp bức ảnh đó, nói.
"Theo như tôi biết, Putin rất thích những hình ảnh này. Nhiều người ủng hộ ông ấy cũng thích chúng. Chúng cho thấy ông ấy là một người theo chủ nghĩa dân tộc cứng rắn."
Bloomberg via Getty Images
Bức ảnh đăng trên tạp chí Time được nhiều người ủng hộ ông Putin yêu thích
Đó là điều mà nhà nghiên cứu Pomerantsev gọi là "một phiên bản hậu hiện đại của tuyên truyền độc đoán," trong đó ông Putin hóa thân vào mọi vai diễn như một nghệ sĩ trình diễn.
Và những hình tượng người đàn ông mạnh mẽ mà nhà lãnh đạo Nga liên tục xây dựng cũng được phản ánh trong các chính sách của ông.
Để làm nước Nga mạnh mẽ trở lại, ông Putin lập luận rằng cần có nhiều trật tự hơn, nhiều sự giám sát từ cấp trên hơn. Vì vậy, từng bước một, ông siết chặt quyền kiểm soát đối với xã hội Nga, thu hẹp không gian dành cho tự do ngôn luận và chỉ trích, biến Duma thành một quốc hội chỉ biết đóng dấu thông qua, gạt ra bên lề hoặc loại bỏ các đối thủ chính trị, đồng thời công kích các cường quốc phương Tây vì đã không dành cho Nga sự tôn trọng xứng đáng.
Người đàn ông đằng sau chiếc mặt nạ
Những bộ ảnh khoe thân hình nam tính quá mức của ông Putin đã được mổ xẻ không ngừng như một phản ánh của sự tự tin của ông.
Nhưng có lẽ những hình ảnh này cũng tiết lộ điều gì đó về những bất an của ông: mong muốn trấn an mọi người, bao gồm cả chính bản thân mình, rằng ông vẫn là người đàn ông số một, vẫn khỏe mạnh như trước đây.
Sau năm 2008, khi ông Putin rút khỏi chức vụ tổng thống để trở thành thủ tướng trong bốn năm, những bức ảnh gây chú ý như vậy cũng phát tín hiệu rằng chính ông, chứ không phải Tổng thống Dmitry Medvedev, mới là người nắm quyền lực thực sự trong nước.
Năm 2011, một sự thay đổi ngoại hình ngoạn mục đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp chính trị của ông.
Ông bất ngờ xuất hiện trước công chúng với khuôn mặt mới đầy đặn hơn, sưng phồng hơn, ít cử động và ít biểu cảm hơn. Điều đó khiến nhiều người bối rối. Liệu đây có phải dấu hiệu của việc điều trị bằng steroid cho một căn bệnh nào đó? Hay ông đã tìm đến botox trong nỗ lực ngăn chặn những dấu hiệu của sự suy giảm và tuổi già?
Vài tháng sau, ông lại tranh cử tổng thống. Kết quả không bao giờ là điều cần phải nghi ngờ, nhưng tại cuộc mít tinh ngoài trời để tuyên bố chiến thắng, người ta thấy những giọt nước mắt lăn trên khuôn mặt mới của ông.
AP
Với khuôn mặt tròn trịa hơn, ông Putin rơi những giọt nước mắt lẽ ra của sự nhẹ nhõm
Tôi kết luận rằng những giọt nước mắt đó là thật. Giọng nói của ông cũng khàn đi vì xúc động. Dường như đó là sự nhẹ nhõm khi mọi việc diễn ra theo đúng kế hoạch, bất chấp các cuộc biểu tình rộng khắp trước cuộc bầu cử, khi – đáng kinh ngạc thay – một số người biểu tình đã dám hô khẩu hiệu kêu gọi ông từ chức.
Tuy nhiên, một số nhà phân tích đã đặt câu hỏi liệu đây có phải lại là một màn trình diễn được dàn dựng, nhằm gợi lên hình ảnh tôn giáo của một biểu tượng linh thiêng đang rơi lệ, qua đó ám chỉ rằng ông giờ đây là vị cứu tinh thiêng liêng của nước Nga hay không.
Dù là trường hợp nào đi nữa, đó vẫn là một thời khắc mang tính bước ngoặt. Trong nhiều năm, quyền kiểm soát đất nước của ông đã liên tục được siết chặt.
Từ giai đoạn này trở đi, mọi hình thức bất đồng chính kiến công khai không chỉ bị ngăn cản mà còn trở thành hành vi bất hợp pháp. Ông Putin ngày càng trở nên độc đoán hơn, còn nước Nga ngày càng ít khoan dung hơn với các tiếng nói đối lập.
Nadya Tolokonnikova, một trong những nhà hoạt động nữ quyền của nhóm Pussy Riot, người đã bị bỏ tù và bị tuyên bố là đặc vụ nước ngoài vì các cuộc biểu tình của mình, đã nói như sau: "Putin trở nên ám ảnh với việc ghi danh mình vào lịch sử như một vị cứu tinh, không chỉ của nước Nga mà còn của cả thế giới. Và đây... chính là bước ngoặt đánh dấu việc ông trở thành Putin mà chúng ta biết ngày nay."
Hiện ở tuổi 73, ông Putin vẫn chưa có ý định từ bỏ quyền lực so với thời điểm năm 1999, nhưng ông ít xuất hiện trước công chúng thường xuyên hơn.
Global Images Ukraine via Getty Images
Cuộc chiến ở Ukraine hiện là trọng tâm trong hình ảnh của ông Putin
Nhiều người suy đoán rằng trong những năm gần đây ông trở nên đa nghi hơn, đặc biệt kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện Ukraine và đại dịch Covid bùng phát. Giờ đây, mỗi lần xuất hiện trước máy quay, mọi thứ đều được dàn dựng rất kỹ lưỡng, như thể ông muốn giữ một khoảng cách với thế giới bên ngoài.
"Rõ ràng ông ấy muốn cẩn trọng để người khác không thể dễ dàng lần ra mình. Điều đó cho thấy một người luôn lo ngại về sự an toàn cá nhân – từ vi khuẩn cho đến các âm mưu ám sát," bà Fiona Hill nói.
Cuộc chiến ở Ukraine hiện là trọng tâm trong hình ảnh của ông.
Mikhail Fishman, một nhà báo kỳ cựu người Nga, nói: "Nếu nhìn lại Putin sau khi ông trở lại Điện Kremlin năm 2012, ông ấy vẫn chưa thực sự biết mình là ai, mục đích của mình là gì. Nhưng ông tin rằng cuối cùng mình đã tìm thấy sứ mệnh, vai trò của mình, và đó là chiến tranh."
Play video, "Từ đuổi chuột đến Điện Kremlin: Những khoảnh khắc đã tạo nên Putin ngày nay", Thời lượng 9,25
09:25
BBC: Play video Từ đuổi chuột đến Điện Kremlin: Những khoảnh khắc đã tạo nên Putin ngày nay
Tuy nhiên, đã kéo dài hơn bốn năm, cuộc chiến toàn diện với Ukraine cũng đã trở thành một gánh nặng. Việc tiếp tục cuộc chiến ngày càng trở nên khó khăn, nhưng chấm dứt nó cũng tiềm ẩn đầy rẫy rủi ro.
Ông Putin đã tạo ra một cỗ máy chiến tranh vận hành bằng nền kinh tế và một hệ thống đàn áp trong nước mà ông không thể dễ dàng đảo ngược mà không phải đối mặt với những nguy cơ rất lớn đối với chính bản thân mình.
Một phần tư thế kỷ sau khi lên nắm quyền, ông hiện lên như một nhân vật xa cách và cứng nhắc, như thể đang bị mắc kẹt trong chính chiếc bẫy do mình tạo ra.
Điều đó khác rất xa với hình ảnh một vận động viên năng động và một người hùng hành động mà ông từng hy vọng sẽ trở thành dấu ấn định nghĩa con người mình.
Ảnh bìa: Reuters / Cơ quan Lưu trữ Stasi Dresden (Miễn phí bản quyền) / Getty Images
Chủ đề liên quan
Tin liên quan
Thấy gì việc VTV cắt sóng Oscar đột ngột khi tới phim về Tổng thống Putin?17 tháng 3 năm 2026
Vladimir Putin: Từ điệp viên KGB đến năm nhiệm kỳ tổng thống18 tháng 3 năm 2024
'Phù thủy Điện Kremlin': Nước Nga của Putin ra đời như thế nào5 tháng 9 năm 2025
Chiến tranh Ukraine: Tổng thống Nga Putin đang suy tính gì?20 tháng 3 năm 2022
Dù được tiếp nồng hậu, ông Putin vẫn hụt thỏa thuận về dầu với Trung Quốc22 tháng 5 năm 2026
Ông Putin nói cuộc chiến với Ukraine 'đang tới hồi kết'10 tháng 5 năm 2026
Hàng loạt nghệ sĩ bỏ show, ông Trump làm nhân vật chính tại sự kiện kỷ niệm 250 năm Mỹ lập quốc
31 tháng 5 2026, 13:25 +07
BBC
VNTB – Đền Bù Giải Phóng Mặt Bằng: Vết Thương Cần Được Chữa Lành
Nguyễn Ngọc Chu
31.05.2026 7:06
VNThoibao
VNTB – Tô Lâm: Quan hệ tốt đẹp hơn với Trung Quốc có thể giúp ích cho hòa bình và an ninh khu vực
31.05.2026 6:41
VNThoibao
Saturday, May 30, 2026
Subscribe to:
Posts (Atom)