VNTB – Hậu Chí Phèo và Dư Luận ( kỳ 24)Phạm Thành
25.02.2026 12:34
VNThoibao
Ông Võ Đức Công chết đi để lại một người con trai tên là Võ Đức Minh. Ông này có sức khỏe hơn người. Chỉ có đôi tay, cái cuốc, cái cày, cái bừa, với một vài con trâu mộng, trong một thời gian ngắn, đã khai hoang được mấy cánh đồng rộng lớn. Gia phả nhà ông có ghi lại chuyện này: “Ông có rất nhiều ruộng, cho nên lúc nào trong nhà cũng có vài chục nhân công thuê mướn để làm. Bò, lúc nào cũng dư vài chục con. Thóc trong nhà, lúc nào cũng đầy cót, đầy bồ”. Sau, ông theo nhà Trịnh, phù Lê diệt Mạc. Bao nhiêu của cải của ông đều hiến tất. Đến cuối đời ông lại trở về cảnh nghèo hèn.
Qua hai đời nữa, họ Võ Đức chẳng có gì đáng nói. Nghĩa là, cũng chỉ bám đít trâu đen kiếm ăn lần hồi. Nghe nói, thời nhà Nguyễn, chúng nó đánh thuế nặng lắm, nên nai lưng ra làm, đủ ăn, đã là khá lắm rồi.
Bố ông cũng là người tiếp thu một gia sản nghèo nhất của họ ông từ trước để lại. Rất nhiều lần bố ông đã nguyền rủa cái họ nhà ông không tìm lối khác mà sống, cứ khư khư ôm mãi cái cày chìa vôi với cái đít trâu đen để chịu khổ. Bố ông đã bỏ làng ra đi. Trước khi đi, bố ông tập trung cày bừa, cuốc xẻng lại, thành một đống, rồi đái lên chúng và ném rơm khô vào đốt. Gian nhà năm gian, của kế thừa của nhà ông, cũng cháy vào dịp đó với gia phả sáu đời. Làng Vũ Đại hiện vẫn còn nhiều người nhắc đến chuyện này như một câu chuyện xấu đối với nghề nông. Và như vậy, họ Võ Đức đã phạm vào điều kiêng kị của nhà nông, nên không thể làm ăn khấm khá trên lĩnh vực nông nghiệp được.
May mà có cách mạng. Tổ đổi công, hợp tác xã, rôm chuyện quá. Mới mấy năm có phong trào mà máy cày, máy kéo đã về làng. Đèn nhà ai, nhà nấy rạng: chạy đi. Bờ nhỏ, bờ to phá đi để con trâu sắt băng băng đường cày. Gì nhỉ? “Ớ con trâu sắt chị em ơi! Quê nhà ta có máy cày rồi” Vui quá! Đôi mắt người mấy ngàn năm chỉ biết nhìn vào đít con trâu để mưu sinh sẽ chấm dứt hết. Bò nuôi, chỉ cốt lấy thịt, lấy sữa, làm tái chanh. Cảnh mấy con mẹ đàn bà chuyên “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời” cũng sẽ chấm hết. Có máy cày rồi thì sẽ có máy bừa, máy cấy, máy gieo hạt, máy gặt đập. Nghề gia truyền làm cày chìa vôi của ông cũng chấm dứt. Nông thôn sắp thành thành thị rồi. Nông dân tất thảy thành công nhân. Ôi chao! Nghĩ mà sướng, mà tràn trề hạnh phúc tương lai. Nhưng rồi, hỏng hết cả. Máy cày to, máy cày nhỏ, đều lần lượt trở thành đống sắt vụn. Mấy tay cán bộ dòng họ Chí, phần thì chia nhau, phần thì đánh chén sạch sành xanh hết. Chẳng biết là tại đâu, ở cái gì? Tại cán bộ hay tại nhân dân? Đến hợp tác xã bây giờ cũng tan. Người ta bây giờ lại lo làm lại từ đầu. Cái cày, cái bừa, mảnh ruộng, con trâu, chẳng khác gì trước, nó vẫn cứ là đầu cơ nghiệp. Cái cày chìa vôi có từ thời tổ tiên ông sáng chế ra, nay cũng là cái cày chìa vôi mà ông và con cháu ông đi cày. Còn cái đít con trâu đen xì thì cũng chẳng có gì khác hơn. Thật đúng là: “Ông lão dong trâu đi bừa, là con ông lão ngày xưa đi cày” (Thơ Trần Ngọc Thụ).
Chẳng lẽ, một đời người mà cuối đời ông lại để lại một cái cày không cày được như thế này chăng? Ông cũng đã ngoài bảy mươi tuổi rồi. So với tổ tiên, tuổi của ông như thế là đã thọ lắm rồi. Thế mà, định để lại một cái cày chìa vôi cho thằng cháu đích tôn, cũng không xong. Như thế, vinh quang đời ông sẽ không bằng vinh quang các đời của tổ tiên ông ngày trước. Gia phả còn ghi rất rõ ràng: Chỉ có đôi tay, cái cày chìa vôi, vài con trâu mộng mà cụ Võ Đức Công đã khai hoang được mấy chục mẫu đất, thóc đầy bồ này, cót kia. Chẳng lẽ con cháu ngày nay lại thua cha ông ngày trước? Ông cảm thấy, như ông có lỗi với cả quá khứ và tương lai. Bất ngờ ông kêu lên: “Nhục nhã quá”, “nhục nhã quá”, và ông khóc lên tu tu.
Nay không bằng xưa? Phải chăng thời thế bây giờ khắc nghiệt hơn thời thế ngày xưa? Với lại, thời mà cụ tổ nhà ông đến lập nghiệp ở vùng này và lập nên làng Vũ Đại, đất đai còn rộng mênh mông. Ai có sức phát cây là có đất. Chứ nay, xin được miếng đất làm nhà cũng đã khó, có đâu chỉ phát cây mà có đất! Hơn nữa, đất đai chung riêng gì đều nộp hết cho nhà nước cả rồi. Nông dân trắng tay cả rồi.
Có thể đòi lại ruộng đất của nhà ông đã có trước đây được không nhỉ? Như gia phả ghi thì đất của làng này, ngày xưa, phần nhiều là đất của nhà ông. Đến khi vào hợp tác xã thì chẳng còn là của riêng ai nữa. Bây giờ chính quyền lại chia, trả lại cho mỗi nhà mấy sào, gọi là cho sử dụng. Nghe nói, có người kiện mà lấy lại được đất. Giá mà lấy lại được toàn bộ đất đai ngày xưa nhà ông có, làm vốn cho thằng cháu đích tôn, thì cơ may thóc đầy cót, đầy bồ của nhà ông mới có thể mong được. Nhưng tiệt nỗi, gia phả nhà ông lại đã bị cháy sạch, cách đây gần một trăm năm rồi. Mà gia phả có giữ được thì cũng có giá trị gì nữa. Đất của mình, từ mồ hôi nước mắt khai hoang phục hóa của mình, cũng phải nộp cho ông nhà nước hết. Có ai dám đòi lại đâu. Nếu anh đồi, anh liền có tên trong danh sách đen là phản động, bị hành, bị bắt tống tù liền.
Giấc mơ của Võ Đức Nội không thể tiếp tục được nữa. Ông đã giật mình choàng dậy, bởi có ai đó dùng tay gãi gãi vào gan bàn chân ông.
Vẫn nằm nguyên trên giường, ông lên tiếng:
– Ai đấy?
– Dạ. Con đây ạ.
– Con mẹ cái Tĩn phỏng. Làm ông hết cả hồn.
– Dạ con đây.
– Có chuyện gì không?
– Dạ thưa ông! Nhà con hết gạo cả tháng, cả mấy ngày nay rồi. Ông thương cho nhà con vay mấy bát gạo cứu đói.
– Hết gạo thì ăn khoai, ăn rau, ăn cháo. Nhà ông cũng đang phải ăn khoai đây.
– Con nói hết gạo là hết nhẵn mọi thứ. Ông cho con vay mấy bát khoai cũng là phúc cho con lắm ạ.
– Nhà chị khỏe lắm cơ mà, lại là chỗ thân tình với nhà tay Chí, lại còn là nhân cốt cách mạng, đấu tố, giật nhà cướp của hăng hái lắm cơ mà, sao năm nào cũng cắp rá đi vay vậy?
– Thì ông tính, năm nào vợ chồng con cũng nai lưng ra làm, chả biết thóc nó cứ đi đằng nào hết cả?
– Khổ. – Võ Đức Nội than thầm. – Nhà mình khổ. Ấy mà nhà có đứa còn khổ hơn.
Ông nói với chị hàng xóm:
– Đợi anh cháu dậy, chứ tôi đâu có quyền cho nhà chị vay.
– Ông ơi! Hôm trước con đã vay của anh cháu rồi. Cũng chả định tới, nhưng con đi khắp cả làng không vay được ai. Thấy có ông ở nhà con mới dám vào.
– Đã vay rồi hử? – Võ Đức Nội chừng như nhấn mạnh. – Đã vay rồi, thôi. Có đâu mà cho nhà chị vay mãi?
– Ông thương gia đình con. Chị Tĩn cầm cái rá dúi vào tay Võ Đức Nội. Võ Đức Nội gạt nhẹ tay chị Tĩn ra mấy lần, nhưng rồi cũng phải phải miễn cưỡng cầm lấy. Nhìn đôi gò má đen, hốc hác, nhăn nheo, lời nói cầu khẩn thống thiết như sắp chết đến nơi của chị hàng xóm, Võ Đức Nội cũng không thể ngoảnh mặt làm ngơ. Họ cũng là con em của những người đầu tiên đến lập làng ở đây. Lời thề sống chết có nhau, bất ngờ sống dậy trong ông. Ông định đứng dậy vào buồng kiếm cái gì cho chị Tĩn vay, bất ngờ thằng cháu trai của ông thức dậy. Chị hàng xóm liền giật vội cái rá, luồn qua cửa sau, chuồn mất.
Thằng cháu ông thức đậy, ngay lập tức mở mồm oang oang, hỏi ông:
– Ông đã sửa xong cái cày cho cháu chưa?
Võ Đức Nội nằm trên giường, nói vọng ra:
– Chưa đâu.
– Thế là mất toi một buổi cày. Ông đã xem cẩn thận chưa?
Đã. – Ông trả lời.- Nhưng chưa biết nó sai cái gì, bộ phận nào.
– Thế ông đã xem cái diệp cày chưa?
Võ Đức Nội sửng người ra, vội kêu lên: “À, à. Có lẽ là tại cái diệp cày”. Thế là ông liền vùng dậy, hối hả đi ra sân, nơi có cái cày, nhưng không cày được, đang nằm chỏng trơ ở đó. Chỉ đảo mắt qua cái diệp cày, ông đã biết ngay, nguyên nhân cày không cày được là ở cái diệp cày này đây. Nó cong quá, vênh váo quá.
Ông liền lẩm bẩm:
– Chả trách, chả trách! Không ngờ, không ngờ! Đúng là tại cái diệp cày, cháu ơi. Nó cong như cái bánh đa nướng thế này thì làm sao mà cày được. Thôi, tháo ra, đem lên hợp tác xã mua bán, đổi, lấy cái khác. Hiện đại, hiện đại, đổi mới, đổi mới, có cái diệp cày chế tạo cũng đếch ra sao.
Nghe thế, thằng cháu ông cáu lại ông liền:
– Đổi, đổi cái đéo gì được ông. Hợp tác xã mua bán, chúng nó chuyên sống bằng nghề bán hàng rởm. Đời nào chúng nó cho đổi. Mất toi năm nghìn bạc. Ông đưa cái búa đây. Triều đại của cụ Chí, có cái gì mà không đểu, ông còn chưa thấy hay sao?
Thế rồi thằng cháu đích tôn liền cầm lấy cái búa. Hắn vung cao tay, rồi đập thật mạnh cái búa vào cái diệp cày đang còn nằm ở theo cày. Cái diệp cày làm bằng gang non, vỡ ra từng mảnh vụn.
Thằng cháu ông nói:
– Cần đéo gì phải có diệp cày, hả ông?
Câu nói của thằng cháu trai như đánh thức tiềm năng to lớn của nghề nông làng Vũ Đại, làm ông run bắn người lên. Nó nói chí phải, cần gì phải dùng cái diệp cày cong. Cách đây chín đời, cụ tổ nhà ông có biết cái diệp cày là cái gì đâu, thế mà có lúc trâu bò một đàn, thóc đầy bồ nọ, kho kia.
– Phải! Cần đếch gì cái diệp cày. – Võ Đức Nội cùng khẳng định – Cứ không diệp mà cày. – Và, như vừa giải xong một bài toán khó, ông cháu nhà Võ Đức cùng hả hê.
Trong lúc ông cháu đang cùng nhau vui sướng hả hê, sự kỳ lạ lại tái xuất hiện. Cái đồng hồ gà mổ, theo đúng dự đoán của Võ Đức Nội, lại bắt đầu chạy. Tiếng “tích tắc, tích tắc” lại đều đều vang lên như mọi khi. Cái con gà mổ, vẫn mổ, cần mẫn, vô tư như chưa bao giờ biết mệt mỏi.
Chẳng có gì thay đổi suốt chín đời. Ngày mai, khi gà mái gáy giữa ban ngày, sẽ lại là mười hai giờ trưa.
Mẹ Âu Cơ, có biết chuyện này không nhỉ, thưa ngài chép sử? Và Mẹ có đau nỗi đau ở cái cái diệp cày của Mẹ cùng những đứa con đảng của Mẹ trong sự nghiệp hiện đại hóa, đổi mới ở làng Vũ Đại hay không nhỉ?
– Ai mà biết được. Ngài là nhà báo – Thư ký thời đại- mà ngài không biết. Ngài hỏi tôi, tôi còn biết hỏi ai? Tôi đi hỏi ma à? Nhưng, tôi có nghe phong thanh cuối đời tay Chí cũng có đi chùa chiền, nhà thờ thiên Chúa, cầu xin cho quốc thái dân an, có đúng không ngài nhà báo?
– Quả hắn có đi nhà thờ, chùa chiền, nhưng hắn lại rất vô lễ với Mẹ Âu Cơ. Chuyện kinh thiên động địa này, ít người biết lắm, còn người hiểu thì lại càng ít hơn nữa. Nhờ đó Mẹ Âu Cơ mới có dịp hóa kiếp tay Chí, đưa cái thằng Chí Phèo đáng yêu đó trở về thuở vốn có của nó. Ngài nghe và chép thật đặc biệt cẩn thận câu chuyện này cho tôi nhé.
– Thế à? Chuyện đặc biệt quan trọng à?
– Đúng vậy. Tôi không dám đùa ngài đâu.
…………………………..
Kỳ 1: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 2: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 3: Hậu Chí Phèo và Dư Luận
Kỳ 4:Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 5: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 6:Hậu Chí Phèo và Dư Luận
Kỳ 7: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 8: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 9: Hậu Chí Phèo và Dư Luận
Kỳ 10: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 11: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 12: Hậu Chí Phèo và Dư Luận
Kỳ 13: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 14: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 15: Hậu Chí Phèo và Dư Luận
Kỳ 16: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 17: Hậu Chí Phèo và Dư Luận KỲ 18: Hậu Chí Phèo và Dư Luận
Kỳ 19: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 20: Hậu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 21: Hậu Chí Phèo và Dư Luận
Kỳ 22: Hâu Chí Phèo và Dư Luận Kỳ 23: Hậu Chí Phèo và Dư Luận
No comments:
Post a Comment