VNTB – Dù có thuế quan hay không, Trump đã định hình lại nền kinh tế toàn cầu
Matthew Lynn
23.02.2026 12:30
VNThoibao
Khi tin tức lan truyền rằng Tòa án Tối cao đã phán quyết rằng thuế quan của ông là bất hợp pháp, Donald Trump đã phản ứng với cơn thịnh nộ đặc trưng. Quyết định này là một “sự ô nhục”; các thẩm phán đã bị “lợi ích nước ngoài” chi phối.
Nhưng ông Trump tuyên bố đã có kế hoạch dự phòng. Trong vài ngày tới, ông Trump có thể sẽ sử dụng toàn bộ quyền lực của chức vụ để tìm cách áp đặt thêm thuế đối với tất cả mọi thứ hàng nhập khẩu, ngoài mức thuế 10% đã công bố.
Tuy nhiên, cuối cùng, bất chấp tất cả sự kịch tính của quyết định, có thể có không có nhiều khác biệt. Trên thực tế, thuế quan đã định hình lại nền kinh tế toàn cầu một cách cơ bản – và sẽ không có trở lại trật tự được cũ nữa.
Tòa án có sáu phiếu thuận và ba phiếu chống, nhưng quyết định vẫn khá rõ ràng. Bằng cách dựa vào một đạo luật năm 1977 dành cho các trường hợp khẩn cấp quốc gia để áp đặt thuế quan toàn cầu đối với mọi thứ từ ô tô đến đồ chơi hay vi mạch, Trump đã vượt quá quyền lực của chức vụ tổng thống. Trong thời bình, Quốc hội có quyền quyết định về thuế nhập khẩu. Ông Trump có thể tìm một con đường pháp lý khác nếu muốn. Nhưng hiện tại, các mức thuế quan ban đầu của ông đã bị bãi bỏ.
Vậy là chúng ta có thể quay lại hệ thống thương mại toàn cầu đã thống trị trong 50 năm qua, phải không? Trật tự dựa trên luật lệ đã trở lại? Thương mại tự do và mở cửa được khôi phục, và chuỗi cung ứng toàn cầu hóa có thể hoạt động mà không gặp bất kỳ rào cản nào? Chà, không hẳn vậy.
Dù Liên minh châu Âu, Tổ chức Thương mại Thế giới và những quốc gia khác ở Davos có muốn thế nào đi nữa, thì cũng không thể quay lại hệ thống cũ. Thế giới đã thay đổi quá nhiều kể từ “ngày giải phóng” hồi tháng Tư năm ngoái.
Trước hết, ông Trump đã tuyên bố sẽ áp thêm thuế quan toàn cầu 10% lên trên các mức thuế mà ông đã áp đặt. Điều đó có hợp pháp không? Ở giai đoạn này, thực sự không ai biết.
Tổng thống đang lên kế hoạch sử dụng một điều khoản trong Đạo luật Thương mại năm 1974 cho phép ông áp đặt các hạn chế nhập khẩu trong 150 ngày, và có lẽ phải mất thêm một năm hoặc hơn nữa Tòa án mới đưa ra phán quyết về quyết định đó.
Đến lúc đó, ông Trump có thể sẽ sử dụng một đạo luật khác ít được biết đến, rồi lại một đạo luật khác nữa. Trump quyết tâm áp đặt thuế quan, và sẽ sử dụng tất cả quyền lực của Nhà Trắng để thực thi điều đó. Ông ta không quan tâm Tòa án phán quyết ông thua bao nhiêu lần.
Quan trọng hơn, hãy xem hệ thống thương mại toàn cầu đã thay đổi như thế nào trong 10 tháng qua kể từ khi thuế quan được áp đặt lần đầu tiên.
Châu Âu đã tách rời khỏi Hoa Kỳ nhiều nhất có thể, và ở những nơi không thể, đã nhượng bộ để làm hài lòng người Mỹ.
Nhật Bản đã mở cửa thị trường cho gạo Mỹ, và sẽ cảm thấy lo ngại về việc dựng lên các rào cản một lần nữa chỉ vì phán quyết của Tòa án Tối cao có thể đồng nghĩa với việc họ có thể làm như vậy.
Trung Quốc đã bắt đầu xây dựng ngành công nghiệp máy tính và chip của riêng mình, thay thế phần cứng của Mỹ mà họ từng phụ thuộc vào.
Các tập đoàn toàn cầu như AstraZeneca của Anh đã cam kết xây dựng nhà máy hàng tỷ đô la tại Mỹ nhằm đảm bảo sản phẩm của họ không bị ảnh hưởng bởi thuế quan, và với các hợp đồng đã được ký kết, sẽ không còn chỗ để hủy bỏ những kế hoạch đó nữa. Danh sách này còn dài nữa.
Các chuỗi cung ứng trải khắp thế giới đã được sắp xếp lại, và để đưa chúng trở lại vị trí cũ cũng đã quá muộn cho dù là có ai đó muốn.
Thực tế, nhiều nhân vật cấp cao của Trump có lẽ đã nghi ngờ ngay từ đầu rằng thuế quan này là bất hợp pháp, nhưng vẫn quyết định tiến hành. Họ biết rằng họ sẽ không bao giờ thuyết phục được Quốc hội đồng ý, và cho rằng một năm là đủ thời gian để các loại thuế này thay đổi hệ thống thương mại toàn cầu.
Trong nhận định đó, họ đã đúng. Với một chút may mắn, họ thậm chí có thể đạt được điều tốt nhất có thể. Hệ thống thương mại toàn cầu sẽ được sắp xếp lại, và phần lớn có lợi cho Mỹ, với thuế quan đóng vai trò như một công cụ để thúc đẩy sự thay đổi đó. Nhưng bản thân các loại thuế quan, cùng với tất cả những đợt tăng giá mà người tiêu dùng bình thường phải gánh chịu, sẽ phải bị bãi bỏ. Kết quả là gì? Lạm phát sẽ giảm, và Cục Dự trữ Liên bang sẽ có thể cắt giảm lãi suất, điều này sẽ giúp ích trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ khó khăn vào cuối năm nay.
Chắc chắn, mọi thứ sẽ rất hỗn loạn trong vài tuần tới.
Nhiệm kỳ tổng thống của Trump luôn là một cuộc phiêu lưu đầy biến động, và không có chính sách nào hỗn loạn hơn thuế quan. Chúng ta vẫn chưa biết liệu những thủ đoạn pháp lý mới của Nhà Trắng có hiệu quả hay không, hoặc liệu tổng thống có cố gắng thuyết phục Quốc hội áp đặt thuế quan thay cho ông ta hay không?
Chúng ta thậm chí còn chưa biết liệu hàng tỷ đô la doanh thu thu được từ thuế quan có phải được chính phủ Mỹ hoàn trả hay không, và nếu có, liệu đó là nhà sản xuất, nhà bán lẻ hay thậm chí là người tiêu dùng sẽ nhận được khoản hoàn trả.
Ngay cả theo tiêu chuẩn của Washington dưới thời Trump, mọi thứ đều đang rất bấp bênh.
Tuy nhiên, có một điều chắc chắn. Chúng ta sẽ không quay trở lại hệ thống thương mại cũ trong thời gian ngắn sắp tới.
Trump đã định hình lại cách thức vận chuyển hàng hóa trên toàn thế giới. Sự mất cân bằng đáng kể giữa Hoa Kỳ và các quốc gia khác thế giới sẽ tiếp tục bị thu hẹp. Sản xuất sẽ dịch chuyển gần hơn với người tiêu dùng. Dòng chảy thương mại sẽ giảm, và các rào cản sẽ vẫn được giữ nguyên.
Chúng ta có thể tranh luận về việc điều đó sẽ tốt hơn hay tệ hơn so với hệ thống cũ. Giá cả có thể sẽ cao hơn, nhưng bù lại sẽ có nhiều việc làm cho lao động chân tay hơn, và mức lương cũng cao hơn, và các quận huyện sẽ dựa nhiều hơn vào nguồn lực của chính mình.
Dù sao đi nữa, đó là thực tế mới, và là thực tế mà tổng thống Trump đã tạo ra. Sẽ cần phải có hơn sáu thẩm phán Tòa án Tối cao để ngăn chặn quá trình đó bây giờ.
Tariffs or no tariffs, Trump has reshaped the global economy
No comments:
Post a Comment