ĐỐI THOẠI

Hiện tượng Lê Văn Cương – Một hiện tượng đáng phê phán

Lê Quốc Ca
22-2-2026
Tiengdan
23/02/2026

   Ông Lê Văn Cương bình luận trên Truyền hình Điện Biên. Nguồn: ĐTV

Cựu Thiếu tướng Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Bộ Công an, đã trở thành một hiện tượng đặc biệt trên không gian truyền thông và mạng xã hội Việt Nam trong khoảng 3–4 năm gần đây. Với hàng loạt bài phỏng vấn, bình luận trên các kênh YouTube (Điện Biên TV, VTC News, Dân Việt…), ông thường xuyên xuất hiện để phân tích tình hình quốc tế, đặc biệt là xung đột Nga – Ukraine, quan hệ Mỹ – Trung, vai trò của Nga, Trung Quốc, và vị thế của Việt Nam.

Tuy nhiên, chính hiện tượng Lê Văn Cương này lại đáng bị phê phán mạnh mẽ vì những lý do sau:

1. Lịch sử dự báo sai lệch nghiêm trọng, gần như hệ thống Trước ngày 24/2/2022, chỉ vài ngày (17/2/2022), ông công khai tuyên bố tin tưởng lời Putin, khẳng định Nga sẽ không tấn công Ukraine. Sự kiện xảy ra hoàn toàn ngược lại. Sau khi Nga mở chiến dịch, ông tiếp tục dự báo: Nga không xâm lược, sẽ thắng nhanh, kết thúc chiến tranh cuối tháng 3/2022, không sa lầy. Thực tế: Nga phải rút khỏi vùng Kiev, chiến tranh kéo dài hơn ba năm đến nay (2026), Nga chịu tổn thất nhân lực và trang bị cực lớn. Nhiều lần khác ông dự đoán Crimea sẽ vững chắc, Nga kiểm soát cục diện, Mỹ/NATO suy yếu nhanh chóng… hầu hết đều không khớp với diễn biến thực tế. Việc sai liên tục như vậy không thể quy về “sai lầm cá nhân” mà là biểu hiện của tư duy một chiều, thiếu khách quan.

2. Phong cách bình luận mang nặng tính tuyên truyền một phía, thiếu tính học thuật Dù mang học hàm Phó Giáo sư – Tiến sĩ Triết học và hàm Thiếu tướng, các phân tích của ông thường thiếu dẫn chứng đa nguồn, thiếu cân nhắc các kịch bản đối lập, thay vào đó là ngôn từ cảm tính, cường điệu: “Nga trốc tận gốc chỉ huy Ukraine”, “Mỹ điêu đứng”, “NATO nuốt không trôi”, “siêu gián điệp Nga”… Cách diễn đạt này gần với lối tuyên truyền hơn là phân tích chiến lược nghiêm túc. Nó tạo cảm giác “chắc như đinh đóng cột” cho người xem ít thông tin, nhưng lại khiến những ai theo dõi đa chiều cảm thấy thiếu thuyết phục và thậm chí phản cảm.

3. Xúc phạm thô thiển lãnh đạo dân cử nước ngoài – vi phạm nghiêm trọng chuẩn mực văn hóa và ngoại giao Việt Nam Trong nhiều phát biểu công khai (qua các kênh YouTube và phỏng vấn), Thiếu tướng Lê Văn Cương đã sử dụng ngôn từ cực kỳ thiếu văn minh khi đề cập đến Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky – một nguyên thủ quốc gia được bầu cử dân chủ hợp pháp bởi cử tri Ukraine. Các từ ngữ như “têm mất dạy”, “vô liêm sỉ”, “gã hề”, “kẻ mở đường phát xít”, hay ám chỉ ông là “cựu diễn viên hề” không chỉ xuất hiện lẻ tẻ mà được lặp lại với thái độ miệt thị, chế giễu công khai (ví dụ: gọi Zelensky là “thằng oắt con vô liêm sỉ”, “một thằng hề 43 tuổi làm sao đấu với Putin KGB 70 tuổi”).

Đây không phải là “phê phán chính sách” hay “phân tích chiến lược”, mà là xúc phạm nhân thân một cách trắng trợn đối với:

– Tổng thống của một quốc gia có chủ quyền – đại diện cho hơn 40 triệu công dân Ukraine, những người đã bầu ông lên nắm quyền hợp pháp.

– Lãnh đạo dân cử – biểu tượng của nền dân chủ, dù trong hoàn cảnh chiến tranh vẫn duy trì bầu cử, tự do báo chí tương đối và sự ủng hộ từ đa số dân chúng (theo nhiều cuộc thăm dò độc lập).

Việc một cựu Thiếu tướng, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Bộ Công an, lại công khai dùng từ ngữ đường phố, thô tục để công kích nguyên thủ nước ngoài là hành vi không thể chấp nhận trong văn hóa ứng xử ngoại giao của người Việt Nam – dân tộc vốn nổi tiếng với truyền thống “kính trên nhường dưới”, “lời nói phải gói vàng”, và tôn trọng lẫn nhau dù bất đồng quan điểm.

Hậu quả nghiêm trọng:o Làm xấu hình ảnh người Việt trên trường quốc tế, đặc biệt khi các phát biểu lan truyền rộng rãi (hàng chục nghìn lượt xem). Người nước ngoài có thể nghĩ rằng đây là quan điểm phổ biến ở Việt Nam – trong khi thực tế, phần lớn người Việt có thái độ trung lập, không ủng hộ ngôn từ xúc phạm cá nhân lãnh đạo nước khác.

– Góp phần làm suy giảm văn hóa tranh luận lành mạnh: thay vì dùng lập luận, dẫn chứng, dữ liệu để phản biện, lại chuyển sang công kích cá nhân, miệt thị – đúng kiểu “đánh vào người chứ không đánh vào việc”.

– Vi phạm nguyên tắc cơ bản trong quan hệ quốc tế mà Việt Nam luôn theo đuổi: tôn trọng độc lập, chủ quyền, không can thiệp nội bộ, và giữ gìn hình ảnh “người Việt Nam thân thiện, lịch sự”.

4. Góp phần làm méo mó nhận thức công chúng về xung đột quốc tế Hiện tượng Lê Văn Cương phổ biến trên các kênh có lượng xem lớn nhưng thiên về một hướng tư tưởng nhất định. Nhiều người trẻ, ít tiếp cận nguồn nước ngoài, dễ dàng tin rằng Nga đang “thắng lớn”, Mỹ suy yếu nhanh, Trung Quốc hậu thuẫn hiệu quả… trong khi thực tế chiến trường và kinh tế cho thấy bức tranh phức tạp hơn rất nhiều. Hậu quả: công chúng bị dẫn dắt vào một thế giới ảo, nơi sự thật bị đơn giản hóa thành “phe ta luôn đúng, phe kia luôn thất bại”. Đây là kiểu thông tin gây hại cho tư duy phản biện và nhận thức chiến lược quốc gia.

5. Vị thế cựu lãnh đạo viện nghiên cứu chiến lược càng làm tăng trách nhiệm một người từng đứng đầu cơ quan nghiên cứu chiến lược của Bộ Công an, có điều kiện tiếp cận thông tin tốt hơn công chúng, lại liên tục đưa ra nhận định sai lệch và xúc phạm công khai → điều này không chỉ là vấn đề cá nhân mà còn ảnh hưởng đến uy tín của ngành và của hệ thống phân tích chiến lược Việt Nam.

Tóm lại, hiện tượng Lê Văn Cương không phải là hiện tượng của một nhà phân tích chiến lược sắc sảo, mà là hiện tượng của một kiểu “bình luận viên truyền thông cực đoan” – tự tin thái quá, thiếu kiểm chứng, thiên vị rõ rệt, dùng ngôn từ thô tục xúc phạm để câu view và củng cố tư tưởng một chiều. Trong bối cảnh thông tin quốc tế ngày càng phức tạp, việc tiếp tục quảng bá kiểu bình luận như vậy không giúp đất nước hiểu rõ thế giới, mà ngược lại, làm giảm khả năng nhận diện rủi ro và cơ hội một cách khách quan, đồng thời làm ô danh chuẩn mực văn hóa, ngoại giao của người Việt.