VNTB – Trong trường có sao đỏ, ngoài trường có công anNguyễn Thị Sen
20.02.2026 6:02
VNThoibao
Đội sao đỏ hay đội cờ đỏ được đưa vào trong trường học sau năm 1975. Thành viên sao đỏ là các học sinh tiểu học, tham gia đội thiếu niên tiền phong và sau đó được các tổng phụ trách đội giao cho nhiệm vụ giúp duy trì trật tự trong các chi đội và liên đội.
Rạn nứt quan hệ học đường
Đội sao đỏ thường được giao nhiệm vụ giống “công an nhí”: canh cổng, ghi tên, trừ điểm thi đua những học sinh vi phạm nội quy như đi học muộn, quên khăn quàng, sai đồng phục, nói chuyện trong giờ học…
Việc trao quyền giám sát học sinh khác này khiến các “công an nhí ” cảm thấy mình “có chức – có quyền”, tự cho mình quyền ra lệnh, bắt lỗi, thậm chí lớn tiếng với bạn học.
Cũng không hiếm trường hợp học sinh tâng bốc, “cống nạp” kẹo bánh, thậm chí là tiền cho sao đỏ để không bị ghi tên. Sao đỏ cũng có thể bỏ qua lỗi của bạn thân, bạn tốt và sẽ “xử” bạn “nhìn thấy ghét”.
Với học sinh thường xuyên bị giám sát, đội sao đỏ gieo rắc nỗi sợ hãi cho học sinh vì chỉ phạm một lỗi nhỏ sẽ bị ghi sổ, bị trừ điểm hạnh kiểm, bị nêu tên trước lớp, hay trước toàn trường. Tiếp theo là bị khiển trách, phải mời phụ huynh, và bị giảm điểm hạnh kiểm. Với tâm lý luôn bị theo dõi, rình rập, học sinh có ác cảm với các sao đỏ vì thái độ hách dịch với bạn bè, hớt lẻo với giáo viên chủ nhiệm hay với giám thị.
Kết quả là những học sinh làm sao đỏ đó dễ bị cô lập, bị ghét, có khi còn bị ghi thù cho tới khi trưởng thành. Còn những học sinh bị ghi tên vì vi phạm thì mang cảm giác bị chính bạn mình phản bội, theo dõi hay bị đối xử phân biệt vì không đủ “thân thiết” với sao đỏ. Hố ngăn cách trong mối quan hệ bạn bè trong trường học đã tạo một bức tường vô hình giữa các thành viên sao đỏ và các học sinh khác, cũng như làm thay đổi nhận thức, thế giới quan của các em trong suốt 12 năm đi học.
Lệch mục tiêu giáo dục
Giáo viên chủ nhiệm, giám thị và cả hiệu trưởng không phải không biết đến những hiện tượng này. Tuy nhiên vì danh hiệu tập thể tiên tiến, tập thế xuất sắc, cho đến những loại khen thưởng bằng cờ, giấy khen và tiền thưởng, đội sao đỏ vẫn được duy trì để “ép” học sinh vào khuôn phép như mong muốn.
Việc giao cho sao đỏ theo dõi bạn học này gieo mầm “nghi ngờ nhau”, “rình mò nhau” ngay từ lứa tuổi lẽ ra phải vô tư, tạo niềm tin và học cách hợp tác. Về phía sao đỏ, việc thường xuyên “bắt lỗi” bạn bè có thể khiến trẻ quen nhìn người khác bằng con mắt phán xét, soi mói hơn là đồng cảm và giúp đỡ nhau.
Thay vì giúp nhà trường quản lý nề nếp, đội sao đỏ đang vô tình tạo ra một cơ chế “quyền sinh sát” thiếu căn cứ pháp lý, không rõ trong quy định chính thức nào của ngành giáo dục.
Thay vì dạy học sinh tự giác, trung thực, tôn trọng bạn, đội sao đỏ cổ vũ cách xử lý bạn học như “công an đi rình quân gian”, “mật vụ, mật thám”, chú trọng rình lỗi, trừng phạt, ghi chép, báo cáo để có được sự ưu ái từ giáo viên chủ nhiệm, được miễn trừ các hình phạt trong học đường.
Thay vì tạo ra một môi trường thân thiện, tôn trọng nhau, học sinh được giao chức sao đỏ đã bị làm méo mó thế giới quan, học sinh bị theo dõi cũng bị tổn thương về tâm lý.
12 năm học các em học sinh đã học được cách đối phó với “công an nhí”, học cách không bộc lộ bản thân, tự kiểm duyệt hành vi và lời nói cho phù hợp với các quy định duy trì trật tự trong trường học dưới sự giám sát của sao đỏ, giám thị và giáo viên chủ nhiệm. Tuổi thơ đã bị đánh cắp.
Đội sao đỏ của người lớn
Đội sao đỏ chính quy hay lực lượng công an về bản chất cũng không khác gì đội sao đỏ trong học đường. Cả hai đều vì nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra và phát hiện các hành vi vi phạm quy định (nội quy trường học hoặc pháp luật nhà nước); đều vì mục tiêu duy trì sự ổn định, kỷ cương và tạo ra môi trường sống/học tập an toàn, lành mạnh cho cộng đồng. Điểm khác là đội sao đỏ trường học làm việc tự nguyện, còn công an cùng dân quân tự vệ và dân phòng làm việc ăn lương từ ngân sách nhà nước và tiền thuế của người dân.
Hiện nay, số lượng lực lượng công an, dân quân tự vệ và dân phòng tại Việt Nam được duy trì ở mức đảm bảo an ninh, quốc phòng theo quy mô dân số và yêu cầu nhiệm vụ. Tổng cộng ba “lực lượng nòng cốt” có khoảng hơn 3 triệu người, đóng vai trò là “bức tường sắt” bảo vệ an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội từ cấp địa phương, tính trung bình cứ 34 người dân thì có một người theo dõi, giám sát.
Không theo dõi điểm danh, nhưng công an kiểm soát người dân bằng hộ khẩu, đăng ký tạm trú, tạm vắng và giờ đây theo sát công dân bằng VNeID. Vi phạm giao thông vì nồng độ cồn không chỉ có người lái xe 4 bánh, xe hai bánh mà người đi bộ, hay xe đạp cũng không thoát. Có chút hơi men là bị phạt hành chính.
Công an cũng tự cho mình quyền đánh người mà không cần lý do, quyền nạt nộ dân mà không cần giải thích. Công an có quyền vòi tiền mà dân không dám từ chối. Công an khu vực có quyền làm khó dễ khi chứng nhận giấy tờ nếu người dân không biết điều. Công an có quyền núp lùm, rình dân để bắt người vi phạm luật giao thông.
Không chỉ kiểm soát đời thực của công dân, công an còn kiểm soát luôn đời ảo trên mạng xã hội.
Lực lượng bảo vệ an ninh này đã vươn tay kiểm soát các phát ngôn trên mạng xã hội dưới chiêu bài an ninh mạng. Trước đây vài năm chỉ dừng ở mức mời lên phường để nhắc nhở rút hay xoá bài, giờ là thẳng tay phạt. Mỗi một vi phạm là 7,5 triệu đồng. Mức phạt áp dụng cho cả các vi phạm không được quy định chính thức trong luật.
Tất cả những điều công an được phép làm đều phảng phất dấu ấn của sao đỏ trong học đường và ngược lại. Người dân vẫn luôn sống trong tình trạng bị theo dõi, nơm nớp lo sợ bị phạm lỗi, bị phạt vạ, hay bị đánh mà không rõ lý do như khi còn nhỏ phải đề phòng sao đỏ khi còn đi học.
Công an bị ghét không phải tự nhiên mà có, đó là những khúc mắc tâm lý đã bị dồn nén từ nhiều sự việc, theo nhiều năm tháng chồng chất. Kết quả là người dân chỉ có thể thể hiện sự bất bình sang thái độ né tránh, chế giễu, chỉ trích, và mất niềm tin vào lực lượng thực thi pháp luật.
Việc thực thi luật pháp một cách máy móc, thiếu tình người hoặc chỉ tập trung vào “bắt lỗi” của công an đặt người dân vào thế luôn bị tấn công mà không còn cảm giác được bảo vệ, tôn trọng.
Khi nhỏ ghét sao đỏ sao thì lớn lên ghét công an y chang vậy.
No comments:
Post a Comment