Thursday, February 19, 2026

Ông Tô Lâm liệu có thuyết phục được Mỹ hạ thuế hay coi Việt Nam là nền kinh tế thị trường?
19 tháng 2 2026, 14:03 +07
BBC

Getty/BBC

Ông Tô Lâm sẽ dự cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình, sáng kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cùng hàng chục nhà lãnh đạo quốc tế và các phái đoàn quốc gia tại Washington DC vào ngày 19/2 (giờ Mỹ), tức khoảng tối nay theo giờ Việt Nam.

Khi đó, người đứng đầu Đảng Cộng sản Việt Nam chắc chắn sẽ bắt tay nhà lãnh đạo Hoa Kỳ, người đã mời ông tới dự họp, nhưng liệu ông có sắp xếp được một cuộc gặp riêng với ông Trump trong chuyến công tác từ 18-20/2 này?

Một tuần trước chuyến đi của ông Tô Lâm, một số hãng tin quốc tế đưa tin rằng ông đang tìm cách tổ chức các cuộc đàm phán thương mại với ông Trump.

Theo thông cáo ngày 17/2 của Bộ Ngoại giao Việt Nam, ông Tô Lâm sẽ tham dự cuộc họp đầu tiên của Hội đồng Hòa bình theo lời mời của ông Trump. Thông cáo không đề cập đến vấn đề đàm phán thương mại.

Trao đổi với BBC News Tiếng Việt, các nhà quan sát cho rằng việc ông Tô Lâm tham gia cuộc họp Hội đồng Hòa bình trên thực tế là nhằm có thêm cơ hội tiếp xúc với Tổng thống Mỹ để hoàn tất một thỏa thuận thương mại.

"Chỉ riêng việc tổng bí thư ra nước ngoài, không phải một mình mà cùng với phái đoàn gồm các cố vấn hàng đầu cùng với các quan chức cấp cao của Đảng trong dịp Tết đã cho thấy tầm quan trọng của chuyến đi này," Giáo sư Zachary Abuza từ Đại học Chiến tranh Hoa Kỳ nhận xét.

Thông thường, vào dịp Tết Nguyên đán, mọi công việc ở Việt Nam gần như đều được gác lại, mọi thứ đều diễn ra chậm hơn.

"Vậy mà ông Tô Lâm vẫn lên máy bay để đi dự cuộc họp Hội đồng Hòa bình, tất cả chỉ để có một cuộc trao đổi bên lề với chính quyền Trump nhằm giảm thuế quan và hoàn tất thỏa thuận về vấn đề trung chuyển," chuyên gia này nhận định.

Đọc nhiều nhất





Trong phái đoàn của ông Tô Lâm tới Mỹ lần này có Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Công an Lương Tam Quang, Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Duy Ngọc, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng Phạm Gia Túc…

Bên cạnh đó còn có Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Thị Hồng, quyền Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng, Trợ lý Tổng Bí thư Tô Ân Xô và Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng.

Điều đó cho thấy chuyến đi này quan trọng đến mức nào đối với vị tổng bí thư được nhận xét là "hiểu rằng tính chính danh của Đảng Cộng sản sẽ dựa vào tăng trưởng kinh tế".

Giáo sư danh dự Carl Thayer từ Đại học New South Wales, Úc nói với BBC rằng đây là một "cơ hội quá tốt mà Việt Nam không muốn bỏ lỡ", viện dẫn Nghị quyết 59 về hội nhập quốc tế và việc củng cố vị trí tổng bí thư mà ông Tô Lâm vừa tái đắc cử tại Đại hội 14.

Liệu ông Tô Lâm có cơ hội để đàm phán với ông Trump? Hay liệu có khả năng nào để Washington coi Việt Nam là một nền kinh tế thị trường?

Có hạ được thuế quan?

Mỹ áp mức thuế đối ứng 20% đối với nhiều loại hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam và 40% đối với hàng hóa trung chuyển, có hiệu lực từ ngày 7/8/2025.

Tính đến thời điểm này, đã có sáu vòng đàm phán về Hiệp định Thương mại đối ứng giữa Việt Nam và Mỹ, song chưa có thông báo cụ thể về tiến triển đạt được.

Bất chấp mức thuế này, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ của Việt Nam năm 2025 ở mức cao kỷ lục, qua đó tạo ra thặng dư gần 134 tỷ USD, theo số liệu của Chính phủ Việt Nam.


"Từ góc nhìn của phía Mỹ hoặc chính quyền Trump, phần lớn thặng dư thương mại của Việt Nam thực chất là hàng hóa trung chuyển từ Trung Quốc," Giáo sư Abuza nói với BBC.

"Vì vậy, họ sẽ phải thuyết phục Mỹ rằng Việt Nam đang nỗ lực tối đa để điều chỉnh cán cân thương mại theo những cách có lợi cho Mỹ. Đây là thời điểm tốt để thể hiện điều đó," Giáo sư Thayer bổ sung.

Ở Mỹ luôn có lo ngại rằng Trung Quốc đang sử dụng các quốc gia khác, trong đó có nước láng giềng Việt Nam, để xuất khẩu hàng sang Mỹ một cách bất hợp pháp.

Cũng có những lo ngại rằng chính phủ Việt Nam thao túng tiền tệ để giữ đồng tiền ở mức thấp, khiến hàng xuất khẩu rẻ hơn, như đã từng xảy ra trong nhiệm kì đầu của ông Trump.

Cố vấn Thương mại Nhà Trắng Peter Navarro từng phát biểu trên truyền hình rằng "về cơ bản thì Việt Nam là một thuộc địa của Trung Cộng", hay "Trung Quốc dùng Việt Nam làm điểm trung chuyển để né thuế".

Theo các chuyên gia, điều này đã khiến những cuộc đối thoại của Hà Nội và Washington gặp khó khăn.

Trước chuyến sang Mỹ của ông Tô Lâm, hãng tin Bloomberg dẫn lời những nguồn tin thân cận rằng đàm phán thương mại đã rơi vào bế tắc do bất đồng về định nghĩa hàng hóa 'trung chuyển'.

Sun Group
Tổng Bí thư Tô Lâm chứng kiến lễ ký thỏa thuận trị giá 22,5 tỷ USD giữa Sun PhuQuoc Airways với tập đoàn Boeing để mua 40 chiếc 787-9 Dreamliner hôm 18/2 (giờ Mỹ)

Tuy nhiên, Giáo sư Abuza cho rằng ông Tô Lâm vẫn còn không gian thương lượng với ông Trump.

"Đã có sáu vòng đàm phán, và tất cả đều ở cấp kỹ thuật, với các quan chức thương mại rất có năng lực từ cả hai phía. Nhưng mọi thứ sẽ rất khác khi lãnh đạo hai quốc gia trực tiếp ngồi trong phòng, trao đổi và cố gắng chốt một thỏa thuận," ông nhận định.

Theo chuyên gia này, ông Tô Lâm là người quyền lực nhất ở Việt Nam trong một thời gian dài trở lại đây, xét đến sự "áp đảo của ông Tô Lâm tại Đại hội 14, hay khả năng đưa toàn bộ ê kíp vào Bộ Chính trị, sự ủng hộ hoàn toàn từ Ban Chấp hành Trung ương, cũng như quyền lực mà ông ấy thể hiện trong năm 2025 để thúc đẩy tinh gọn bộ máy, sáp nhập tỉnh thành và tổ chức Đảng".

"Tôi cho rằng ông Tô Lâm là một người rất thực dụng. Ông ấy không phải là một nhà tư tưởng giáo điều.

"Ông Tô Lâm đủ khôn ngoan để hiểu rằng ông ấy cần mang lại cho Tổng thống Trump những 'chiến thắng', những điều mà ông Trump có thể chỉ ra và nói rằng: 'Tôi đã mang lại những hợp đồng bán hàng này đối với Việt Nam. Tôi đã tạo ra những việc làm này ở Mỹ. Điều này tốt cho nền kinh tế Hoa Kỳ'," ông Abuza nhấn mạnh.

Song Giáo sư Thayer cảnh báo rằng "ông Trump không làm 'hiệp định', ông ta làm 'thỏa thuận'. Và 'thỏa thuận' có thể bị đảo ngược bất cứ lúc nào".

Ngay khi đến Mỹ vào chiều tối 18/2 (giờ địa phương), Tổng Bí thư Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã chứng kiến Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines Đặng Ngọc Hòa ký kết mua 50 máy bay thân hẹp Boeing 737-8 trị giá lên đến 8,1 tỷ USD tại Washington.

Cùng ngày, Sun PhuQuoc Airways thông báo đã ký kết một thỏa thuận trị giá 22,5 tỷ USD với Boeing để mua 40 chiếc 787-9 Dreamliner, trong khi hãng hàng không giá rẻ Vietjet Air đã ký kết thỏa thuận tài trợ trị giá 965 triệu USD với Griffin Global Asset Management để mua 6 máy bay Boeing 737-8.

Ngoài hàng không, ông Tô Lâm cũng đã chứng kiến lễ ký và trao các hợp đồng, thỏa thuận hợp tác trong các lĩnh vực trọng điểm như khoa học công nghệ, chuyển đổi số và y tế.

Trong đó có thể kể đến việc Bộ Khoa học và Công nghệ trao giấy phép cung cấp dịch vụ viễn thông có hạ tầng mạng (loại mạng viễn thông cố định vệ tinh) cho Công ty trách nhiệm hữu hạn Starlink Services Việt Nam, công ty con của tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk.

Ở lĩnh vực y tế, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh và Công ty Mevion Medical Systems ký hợp đồng mua hệ thống Mevion S250-FIT, hệ thống xạ trị ung thư proton hiện đại nhất tại Mỹ.

Trước đó, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng hôm 4/2 đã chứng kiến lễ ký kết một số biên bản ghi nhớ với các công ty Mỹ về việc mua dầu thô, ethanol và bắp của Mỹ.

Năm 2024, hãng thông tấn Reuters đưa tin rằng Việt Nam và Mỹ đang bàn thảo về thỏa thuận mua bán máy bay vận tải quân sự C-130. Nếu thành công, đây sẽ là thỏa thuận quân sự lớn nhất của Việt Nam kể từ khi Hà Nội tuyên bố công khai vào cuối năm 2022 rằng họ có ý định đa dạng hóa về nguồn cung vũ khí, sau nhiều thập niên phụ thuộc vào Nga.

Những bước đi trên được xem là phương án mà giới lãnh đạo Việt Nam tiếp cận để giảm thặng dư thương mại với Mỹ, qua đó xoa dịu chính quyền Trump.

Giáo sư Thayer cho rằng sẽ có một vòng đàm phán thứ bảy và Đại sứ quán Việt Nam tại Washington đang làm việc để bảo đảm ông Tô Lâm có một phiên làm việc ý nghĩa với lãnh đạo các công ty Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ cao và khoáng sản chiến lược.

Song nhà quan sát Việt Nam lâu năm cũng nhấn mạnh rằng ông Tô Lâm có nhiều điều để thương lượng nhưng phải làm sao không làm phật ý ông Trump.

"Trump sẽ tập trung vào việc duy trì hình ảnh mình là trung tâm của hòa bình thế giới. Vì thế, không ai nên làm gián đoạn điều đó bằng một vấn đề song phương riêng lẻ," vị giáo sư tại Canberra lưu ý.

Getty/BBC
Starlink Services Việt Nam, công ty thuộc tập đoàn SpaceX của tỷ phú Elon Musk, đã đăng ký kinh doanh tại Việt Nam từ tháng 9/2025 với vốn điều lệ 30 tỷ đồng

Cơ hội Mỹ công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường?

Trước chuyến đi của ông Tô Lâm, nhiều người đã đặt câu hỏi liệu chính quyền Trump có công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường trong dịp này, điều mà chính quyền Biden đã từ chối vào tháng 8/2024.

"Điều đáng tiếc đối với Việt Nam là lần gần nhất vấn đề này được chính phủ Mỹ xem xét lại rơi vào năm bầu cử Mỹ.

"Chính quyền Biden khi đó đã không trao cho Việt Nam quy chế này, dù Việt Nam hoàn toàn xứng đáng, thậm chí Việt Nam còn mang tính thị trường hơn một số quốc gia đã được trao quy chế đó," Giáo sư Abuza đánh giá.

Song ông cho rằng Việt Nam sẽ không được Mỹ công nhận là nền kinh tế thị trường ngay tại thời điểm này, dù chủ đề này theo ông chắc chắn sẽ được đưa ra thảo luận.

"Việt Nam sẽ không thể đạt được mọi điều họ mong muốn trong chuyến đi này. Họ phải rất thực tế. Họ phải yêu cầu những điều có thể đạt được," ông nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, Giáo sư Thayer cho rằng đây là điều xa vời ở thời điểm hiện tại.

"Quy chế kinh tế thị trường đòi hỏi phải xem xét kỹ lưỡng các khoản trợ cấp của nhà nước và những ưu đãi đặc biệt mà ngân hàng và hệ thống tín dụng dành cho doanh nghiệp Việt Nam. Và cố vấn Peter Navarro là người sẵn sàng 'lật từng viên đá' để tìm lý do không ủng hộ Việt Nam," ông lập luận.

Theo Giáo sư Thayer, chỉ khi Hà Nội và Washington hoàn tất thỏa thuận thương mại "tự do và công bằng" và cả hai bên đều hài lòng, thì khi đó mới là thời điểm để nói: "Vậy tại sao chúng tôi vẫn chưa được công nhận là nền kinh tế thị trường? Hãy nhìn các quốc gia khác đang đối xử với chúng tôi theo cách đó."

Giáo sư Abuza phân tích rằng điều quan trọng nhất đối với ông Tô Lâm, nếu ông ấy có một chiến lược dài hạn, là tập trung vào việc giảm thuế quan, bảo đảm đạt được thỏa thuận về hàm lượng nội địa trong "hàng trung chuyển", tránh để chính quyền Trump áp đặt thêm các mức thuế mới.

"Nếu mọi việc suôn sẻ, thì trong tương lai Việt Nam có thể tiếp tục thúc đẩy vấn đề quy chế kinh tế thị trường.

"Đây rõ ràng là một ưu tiên của Chính phủ Việt Nam," nhà quan sát Việt Nam nhận định.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan







By at

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)