Lê Diễn Đức - Một phán quyết lịch sửsamedi 21 février 2026
Thuymy
Tòa xác định rằng việc sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp thuế trên quy mô lớn toàn cầu là vượt quá thẩm quyền mà Quốc hội trao cho tổng thống.
Nói cách khác: Quyền đánh thuế là quyền hiến định của Quốc hội, không phải công cụ mà hành pháp có thể tùy nghi sử dụng.
Điều đó có ý nghĩa gì?
Nó có nghĩa là một tổng thống không thể lấy “tình trạng khẩn cấp” làm cái cớ để áp đặt thuế quan tràn lan lên đồng minh, đối tác và cả nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt khi các mục tiêu không thuần túy thương mại hay an ninh quốc gia rõ ràng.
Trong nhiều năm, thuế quan đã bị sử dụng như một thứ vũ khí đe dọa: Đe Mexico, đe châu Âu, đe Trung Quốc, đe cả các doanh nghiệp Mỹ. Nó trở thành công cụ gây sức ép chính trị hơn là một chính sách thương mại dựa trên chiến lược dài hạn.
Và giờ đây, nền tảng pháp lý của cách tiếp cận đó đã bị Tối cao Pháp viện bác bỏ.
Còn khoản “2.000 USD từ tiền thuế quan để tặng các gia đình thu nhập thấp” thì sao?
Thực tế là khi cơ sở pháp lý của các mức thuế bị vô hiệu hóa, toàn bộ luận điểm rằng thuế quan sẽ tạo ra nguồn thu bền vững để “chia lại” cho người dân cũng sụp đổ theo. Không thể xây dựng một chính sách phân phối thu nhập trên một nền tảng pháp lý không vững chắc.
Tiền thuế quan thực chất do người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ gánh chịu thông qua giá cả cao hơn. Khi thuế bị bác bỏ, “nguồn tiền kỳ vọng” đó cũng… cuốn theo chiều gió.
HẬU QUẢ CỦA PHÁN QUYẾT
1- Giới hạn quyền lực hành pháp
Phán quyết này tái khẳng định nguyên tắc phân quyền. Tổng thống không thể đơn phương tái cấu trúc thương mại toàn cầu mà không có sự ủy quyền rõ ràng từ Quốc hội. Đây là một thông điệp mạnh mẽ về kiểm soát và cân bằng quyền lực.
2- Bất định ngắn hạn, ổn định dài hạn
Ngắn hạn có thể có biến động: hoàn thuế, điều chỉnh hợp đồng, rà soát lại chính sách thương mại. Nhưng dài hạn, thị trường toàn cầu có thêm một yếu tố ổn định, vì luật pháp đã được làm rõ.
3- Tác động chính trị sâu rộng
Chính sách thuế quan từng là trụ cột trong chiến lược kinh tế và đàm phán của ông Trump. Khi nền tảng pháp lý của nó bị bác bỏ, toàn bộ cách tiếp cận “thuế quan như đòn bẩy địa chính trị” sẽ phải xem xét lại.
4- Quốc hội trở lại trung tâm
Nếu Mỹ muốn thay đổi cấu trúc thuế quan, điều đó phải đi qua Quốc hội. Điều này buộc các quyết định thương mại lớn phải có tranh luận công khai, minh bạch và chịu trách nhiệm chính trị.
Cá nhân tôi vui mừng vì phán quyết này. Không phải vì thích hay ghét một cá nhân nào, mà vì tôi tin rằng một nền dân chủ mạnh là một nền dân chủ có giới hạn quyền lực rõ ràng.
Thuế quan không thể là cây gậy để vung lên bất cứ lúc nào vì mục đích ngoài thương mại hoặc an ninh thực sự. Pháp quyền phải đứng trên ý chí của bất kỳ tổng thống nào.
Bài đầu năm sau Tết, tôi chọn nói về điều này, vì nó nhắc chúng ta rằng thể chế quan trọng hơn cá nhân, và luật pháp vẫn là điểm tựa cuối cùng.
LÊ DIỄN ĐỨC 21.02.2026
No comments:
Post a Comment