Monday, February 16, 2026

Đằng sau xu hướng nhiều người nhận mình là người Trung Quốc trên TikTok
Koh Ewe
16/02/2026(3 giờ trước)
BBC

AFP via Getty Images
Làm người Trung Quốc bây giờ đang là "mốt"

Ni hao, tất cả chúng ta giờ đều là người Trung Quốc cả rồi.

Hoặc ít nhất đó là những gì họ đang rêu rao trên TikTok, nơi một xu hướng có tên "Chinamaxxing" (tạm dịch: "Trung Quốc hóa" tối đa) đang gây bão tại phương Tây.

Những thói quen dưỡng sinh của người Hoa – vốn từng bị coi là lỗi thời và chỉ dành cho người già – bỗng nhiên trở thành "mốt" thời thượng, đặc biệt là trong giới trẻ Mỹ.

Từ việc uống nước táo đun sôi, đi dép trong nhà cho đến các bài tập trường thọ, mọi người đang rầm rộ chia sẻ video về việc "học làm người Trung Quốc".

Nhiều video còn đính kèm dòng chú thích lấy cảm hứng từ phim Fight Club: "Bạn gặp tôi đúng vào thời điểm tôi đang 'rất Trung Quốc' trong đời", hoặc sử dụng hashtag #newlychinese (tạm dịch: tân người Hoa).

Giữa bối cảnh ông Donald Trump đang làm đảo lộn trật tự thế giới, phía Trung Quốc dường như rất hoan nghênh sự thăng hạng bất ngờ này trong hình ảnh quốc gia.

Trào lưu "Chinamaxxing" chắc chắn đang tô điểm thêm cho sự bùng nổ quyền lực mềm của Trung Quốc gần đây.

Trong năm qua, chúng ta đã chứng kiến thế giới phát cuồng vì búp bê Labubu, xếp hàng dài tại các cửa hàng mới mở để mua trà sữa Mixue, cà phê Luckin, và lướt xem ảnh du lịch của bạn bè tại "thành phố cyberpunk" Trùng Khánh.





Có ý kiến cho rằng "Chinamaxxing" bắt nguồn từ nỗi thất vọng của giới trẻ Mỹ đối với chính quốc gia mình, dù chưa rõ yếu tố này đóng góp bao nhiêu phần vào sức hút của trào lưu.

Tuy nhiên, giống như bao xu hướng mạng khác, trào lưu này khó có thể phản ánh bức tranh toàn cảnh. Đó chỉ là sự tôn vinh những nội dung chế (meme) và những khoảnh khắc phù du vốn chỉ là một lát cắt nhỏ trong đời sống Trung Hoa.

Đằng sau đó là những người trẻ, giống như những người đồng trang lứa ở Mỹ, cũng đang lo âu về tương lai trong một nền kinh tế trì trệ và một thế giới biến đổi không ngừng.

Một thời khắc rất 'Trung Quốc' trong cuộc sống của chúng ta

Một số người trẻ Trung Quốc có lẽ sẽ cảm thấy lạ lẫm khi những nét văn hóa của họ – vốn từ lâu bị coi là "kém sang" trong mắt phương Tây – giờ đây lại trở thành thứ khiến họ mê mẩn.

Số khác có thể cảm thấy bị xúc phạm khi người phương Tây trên TikTok thản nhiên tuyên bố rằng mình vừa bị "chẩn đoán là người Trung Quốc" một cách cợt nhả.


Tuy nhiên, nhiều ý kiến lại cho rằng Chinamaxxing mang một sắc thái hoàn toàn khác so với những trò đùa mang tính giễu cợt trước đây, chẳng hạn như meme "bing chilling" – chế giễu cách phát âm tiếng Quan Thoại ngọng nghịu của cựu đô vật John Cena – hay meme "điểm tín nhiệm xã hội" vốn nhằm mỉa mai những quy định kiểm soát quyền tự do cá nhân của chính phủ Trung Quốc.

Lần này, người Trung Quốc là những người cùng tham gia vào cuộc vui, chứ không phải là đối tượng bị đem ra làm trò cười.

Một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất đứng sau trào lưu Chinamaxxing là Sherry Zhu, một nhà sáng tạo nội dung người Mỹ gốc Hoa. Cô thường xuyên chia sẻ các bí quyết dưỡng sinh truyền thống với hội "anh chị em Trung Hoa" của mình.

"Ngày mai, bạn sẽ trở thành người Trung Quốc," cô nói với 740.000 người theo dõi trên TikTok. "Tôi biết nghe có vẻ hơi đáng sợ, nhưng giờ thì chẳng ích gì khi cố chống lại điều này đâu."

Getty Images
Mixue, chuỗi cửa hàng kem và trà sữa, hiện đã có hàng ngàn chi nhánh trên khắp thế giới

Hiếm ai có thể lường trước được điều này.

Cách đây không lâu, đại dịch Covid-19 đã làm bùng lên một làn sóng bài Trung Quốc.

Những người Hoa ở nước ngoài từng kể về vấn nạn phân biệt chủng tộc, về việc cộng đồng và các cơ sở kinh doanh của họ bị xa lánh ra sao.

Sau đó, cả thế giới bàng hoàng chứng kiến Bắc Kinh áp đặt những lệnh phong tỏa khắc nghiệt lên các thành phố.

Những bản tin cho thấy việc người dân cạn kiệt nguồn thực phẩm và van nài sự giúp đỡ từ bên trong những khu dân cư bị niêm phong kín mít liên tục xuất hiện.

Các hạn chế này chỉ chấm dứt vào đầu năm 2023 sau những cuộc biểu tình hiếm hoi.

Vào thời điểm đó, hàng loạt người nước ngoài đã rời bỏ Trung Quốc, nhiều người trong số họ cho rằng mọi thứ đã thay đổi quá nhiều.

Cũng có một cuộc di tản khỏi Hong Kong, nơi sự kiểm soát của Bắc Kinh đang tái định hình thành phố này.

Điều này, cùng với quyền lực và sự quyết đoán ngày càng tăng của Trung Quốc, đã làm rạn nứt mối quan hệ với phương Tây, ngay cả khi sự phụ thuộc của thế giới vào nền kinh tế Trung Quốc đã trở nên rõ ràng.

Trong khi đó, những khoản đầu tư của Trung Quốc vào công nghệ, cơ sở hạ tầng và xuất khẩu bắt đầu đơm hoa kết trái – và trở nên rõ nét hơn khi quốc gia này mở cửa trở lại sau đại dịch, nới lỏng các quy định về thị thực để thu hút khách du lịch quay trở lại.

Những thành tựu đó thật khó để bỏ qua: những tòa chọc trời hào nhoáng, mạng lưới đường sắt cao tốc trải dài, những xa lộ tấp nập xe điện, và sự bùng nổ trong lĩnh vực năng lượng xanh, robot cùng trí tuệ nhân tạo.

Trùng Khánh – một siêu đô thị nóng ẩm ở phía Tây Nam vốn từng lên mặt báo toàn cầu vì bê bối tham nhũng và giết người – giờ đây bỗng trở nên nổi tiếng và thời thượng.        

NurPhoto via Getty Images
Khách du lịch đang đổ xô đến Trùng Khánh – "thành phố cyberpunk" của Trung Quốc

Cũng đã có những thành tựu nhỏ hơn khác. Giới trẻ khắp thế giới đang săn lùng những chiếc áo khoác kiểu nhà Đường của Adidas, “cày” những bộ phim siêu ngắn của Trung Quốc và thử nghiệm phong cách trang điểm nhẹ nhàng, thanh thoát đang được các cô gái Trung Hoa lăng xê nhiệt tình trên Douyin (phiên bản TikTok của Trung Quốc).

"Là một người Trung Quốc đã dành nhiều năm lướt mạng giữa làn sóng bài Trung gay gắt, tôi cảm thấy thật nhẹ nhõm khi thấy quan điểm của dư luận quốc tế cuối cùng cũng đã chuyển hướng," Claire, một người dùng TikTok gốc Hoa sống tại Canada, chia sẻ với BBC News Tiếng Trung.

Cô gái 22 tuổi này thường xuyên chia sẻ nội dung chính trị trên TikTok và chỉ muốn tiết lộ tên riêng vì lý do an toàn. Cô cho biết "bước ngoặt quan trọng" đối với mình là vào năm ngoái.

Đó là khi cô nhận thấy một sự thay đổi rõ rệt trong thái độ đối với Trung Quốc. Một làn sóng người Mỹ đã đổ bộ lên nền tảng Tiểu Hồng Thư – một ứng dụng mạng xã hội phổ biến của Trung Quốc – trước thềm lệnh cấm TikTok tại Hoa Kỳ.

Chỉ trong vài ngày, các nội dung chế đã trở thành "ngôn ngữ chung" của những "người tị nạn TikTok" đến từ Mỹ này. Hai thế giới vốn hiếm khi tương tác do hệ thống tường lửa của Trung Quốc bỗng chốc trở nên gần gũi hơn bao giờ hết.

Một Giấc mơ Mỹ dần vụt tắt

"Thế hệ trẻ này phải chứng kiến thực tại vật chất xung quanh mình dường như đang dậm chân tại chỗ, trong khi Trung Quốc đã xây dựng nên cả những thành phố mới," Afra Wang, một cây viết công nghệ kiêm người làm podcast, nhận định.

"Khi bạn chẳng thể xây nổi một tuyến đường sắt cao tốc nhưng lại có thể lướt xem vô vàn video về cơ sở hạ tầng của Trung Quốc, thì dĩ nhiên, viễn cảnh về tương lai bắt đầu mang dáng dấp của quốc gia này."

Với những người quan sát như cô, không phải ngẫu nhiên mà trào lưu "Chinamaxxing" xuất hiện đúng lúc "Giấc mơ Mỹ" dường như đang dần phai nhạt.

Những người Mỹ trưởng thành sau cuộc chiến Iraq, cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008 hay thậm chí là vụ bạo loạn tại Đồi Capitol ngày 6/1/2021, đang phải đối mặt với một thị trường việc làm bị đảo lộn bởi toàn cầu hóa và sau đó là trí tuệ nhân tạo (AI).

Wang chia sẻ: "Chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ chưa bao giờ là thứ mà họ thực sự được trải nghiệm."

AFP via Getty Images
Trung Quốc hiện sở hữu mạng lưới đường sắt cao tốc lớn nhất thế giới

Người dân Trung Quốc nghĩ gì về trào lưu Chinamaxxing? Có vẻ là không nhiều lắm. Xu hướng này chỉ gợi lên những phản ứng khá mờ nhạt trên mạng xã hội nước này.

Thay vào đó, trong mắt người dân Trung Quốc, nước Mỹ – nơi từng được xem là "ngọn hải đăng" của sự thành công – nay đã mất đi hào quang vốn có. Một phần không nhỏ là do căng thẳng giữa hai bên đã khiến việc du học hay định cư của người Trung Quốc trở nên khó khăn hơn.

"Trong khi Mỹ đang có khoảnh khắc 'Chinamaxxing', thì Trung Quốc cũng đang trải qua giai đoạn 'tối thiểu hóa hình ảnh nước Mỹ' của riêng mình," cô Wang nhận định.

Trên một số diễn đàn mạng xã hội Trung Quốc, xuất hiện những liên tưởng đầy u ám về "lằn ranh sinh tử tại Mỹ" – một thuật ngữ bắt nguồn từ giới game thủ Trung Quốc để chỉ sự rơi tự do vào cảnh nghèo đói tại Mỹ.

Ý tưởng này nhanh chóng bám rễ trong tâm trí người dùng mạng và các nhân vật có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội (KOL), với quan niệm rằng Mỹ là một nơi khắc nghiệt để sinh tồn, bởi chỉ cần một chút xui xẻo thôi cũng đủ để hủy hoại cả cuộc đời bạn.

Sự phổ biến của thuật ngữ này trên mạng xã hội càng được củng cố khi nó được truyền thông nhà nước và chính phủ Trung Quốc hưởng ứng. Họ nỗ lực khắc họa Hoa Kỳ như một siêu cường đang suy tàn do bất bình đẳng, mạng lưới an sinh xã hội lỏng lẻo và hệ thống y tế rệu rã.

Theo một bài bình luận trên báo Tân Hoa Xã, nội dung chế về "lằn ranh sinh tử" này đã "làm nổi bật khoảng cách xa vời giữa thực tế cuộc sống với những lý tưởng mà nước Mỹ từng quảng bá ra thế giới."

Đằng sau nội dung chế

Chẳng có gì ngạc nhiên khi giới chức Trung Quốc tỏ ra hài lòng với trào lưu Chinamaxxing.

"Lối sống Trung Hoa ngày càng có sức hút toàn cầu, mang đến một phong cách sống ổn định hơn," trích dòng tiêu đề của một bài viết trên tờ Hoàn Cầu Thời báo về xu hướng trên.

Khi được hỏi về vấn đề này tại một cuộc họp báo đầu tháng, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết, "sự hòa quyện độc đáo giữa nét truyền thống và hơi thở hiện đại" đang khiến Trung Quốc ngày càng trở nên hấp dẫn trong mắt người nước ngoài.

Ông bày tỏ sự "vui mừng" khi thấy du khách quốc tế được trực tiếp trải nghiệm "cuộc sống đời thường của những người dân Trung Quốc bình dị"

Getty Images
Giới trẻ Trung Quốc cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức tương tự như những người bạn đồng trang lứa ở phương Tây

Liệu có thực sự là như vậy?

Thứ nhất, rất khó để biết người dân Trung Quốc thực sự nghĩ gì về nhiều vấn đề, bởi mọi cuộc đối thoại và hoạt động công cộng đều bị kiểm soát chặt chẽ. Chỉ trích chính quyền là một việc làm đầy rủi ro và các cuộc biểu tình đều bị dập tắt nhanh chóng.

Thứ hai, có rất nhiều điều mà những nội dung chế lọt được sang phương Tây không hề hé lộ.

Giới trẻ Trung Quốc đang đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp lên tới hơn 15% và đang kiệt sức vì văn hóa làm việc khắc nghiệt.

Thế nhưng, nếu chia sẻ quá nhiều sự bi quan lên mạng, họ có thể rơi vào tầm ngắm của các kiểm duyệt viên. Họ lo lắng về việc tìm kiếm một nơi an cư giữa lúc cuộc khủng hoảng bất động sản vẫn tiếp diễn, và việc hẹn hò ở đây cũng chẳng hề dễ dàng hơn bất cứ nơi nào khác.

Đứng sau tốc độ giao hàng thần tốc là những lao động tự do đang phải vắt chân lên cổ để kịp thời hạn. Nhiều người đồng cảm với sự hối hả này: năm 2023, cuốn hồi ký của shipper Hồ An Yên (Hu Anyan) tại Bắc Kinh kể về bản chất khắc nghiệt của công việc giao hàng đã trở thành cuốn sách bán chạy nhất cả nước.

"Khi nghĩ về những người bạn Mỹ và những tín đồ công nghệ của mình đang dạo bước quanh Thâm Quyến trong sự kinh ngạc, tôi cũng nghĩ về trải nghiệm của chính mình tại đó," cô Wang chia sẻ.

"Uống một ly latte 6 tệ (22.500 đồng) từ Luckin Coffee, được giao bằng xe máy bởi một người như anh Hồ An Yên – những người mà sức lao động của họ làm nên một 'Trung Quốc cực ngầu' nhưng chính bản thân họ lại gần như vô hình."

Có lẽ, nếu sự quan tâm đến những thành công của Trung Quốc vẫn tiếp tục, nhiều khía cạnh khác của cuộc sống tại đây sẽ dần lộ diện. Nhưng hiện tại, "trà táo" có vẻ là thứ đang chiếm sóng.

"Kể từ khi tôi bắt đầu đun táo với nước trà, chứng đau bụng kinh của tôi đã biến mất hoàn toàn," một bình luận trên Tiểu Hồng Thư của một người dùng Mỹ – một trong những "người tị nạn TikTok" vẫn còn nán lại trên ứng dụng này – cho biết.

"Chúng ta vẫn còn quá nhiều điều để học hỏi từ cách sống của người Trung Quốc."

Eunice Yang từ BBC News Tiếng Trung tường thuật bổ sung

Chủ đề liên quan

Tin liên quan






By at

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)