Saturday, February 14, 2026

Tân lãnh đạo Bangladesh có thể 'khôi phục dân chủ' sau chiến thắng áp đảo?
Yogita Limaye
South Asia and Afghanistan correspondent in Dhaka
14 tháng 2 2026
BBC

Reuters
Ông Tarique Rahman đang trên đường trở thành thủ tướng mới của Bangladesh dù chưa từng đảm nhiệm cương vị điều hành nào

Mới hơn hai năm trước, khi Sheikh Hasina giành chiến thắng trong một cuộc bầu cử bị chỉ trích rộng rãi là gian lận theo hướng có lợi cho bà ta, thật khó tưởng tượng rằng 15 năm cầm quyền của bà ta lại có thể sụp đổ đột ngột như vậy, cũng khó ngờ rằng một đảng đối lập gần như bị gạt khỏi vũ đài chính trị lại có thể trở lại mạnh mẽ đến thế.

Nhưng trong vòng xoáy chính trị Bangladesh, đây lại là một lần "đổi vai" nữa giữa Liên đoàn Awami của bà Hasina và Đảng Quốc gia Bangladesh (BNP) – hai chính đảng đã luân phiên nắm quyền suốt nhiều thập kỷ.

Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên lãnh đạo mới của BNP, ông Tarique Rahman, chính thức dẫn dắt đảng – và cũng là lần đầu tiên ông trực tiếp tham gia tranh cử.

Mẹ ông, bà Khaleda Zia, đã qua đời do bệnh tật vào cuối năm ngoái. Bà là người đã lãnh đạo đảng suốt bốn thập kỷ. Bà tiếp quản vị trí sau khi chồng là ông Ziaur Rahman – người sáng lập BNP và là một lãnh đạo quan trọng trong cuộc chiến giành độc lập của Bangladesh – bị ám sát.

Ông Tarique Rahman từng bị cáo buộc hưởng lợi từ chủ nghĩa gia đình trị khi mẹ ông còn cầm quyền và đối mặt với các cáo buộc tham nhũng. Năm ngày trước khi mẹ qua đời, ông trở về Bangladesh sau 17 năm sống lưu vong tại London.

Dù từng là chủ tịch trên thực tế của một BNP suy yếu trong thời gian mẹ bị bỏ tù và sau đó khi bà lâm bệnh, ông Rahman, hiện 60 tuổi, vẫn bị coi là một nhà lãnh đạo chưa qua thử thách.

"Việc ông ấy không có kinh nghiệm trước đây có lẽ lại là lợi thế, vì người dân đang sẵn sàng thay đổi," nhà khoa học chính trị Navine Murshid nhận định.

"Họ muốn tin rằng những điều mới mẻ và tốt đẹp là khả thi. Vì vậy, đang có rất nhiều hy vọng."

Đọc nhiều nhất





Getty Images
Bà Sheikh Hasina đã mất đi quyền lực trong cuộc nổi dậy năm 2024

BNP cho biết ưu tiên hàng đầu của họ là khôi phục nền dân chủ tại Bangladesh.

"Tất cả các thể chế dân chủ và các định chế tài chính, vốn đã bị phá hủy trong thập kỷ qua, chúng tôi phải tái thiết trước tiên," lãnh đạo cấp cao của BNP, ông Amir Khasru Mahmud Chowdhury, nói với BBC sau khi cuộc bầu cử được ấn định.

Bangladesh có lịch sử lâu dài về những lời hứa như vậy – rồi sau đó thất hứa – do các đảng phái ngày càng trở nên chuyên quyền sau khi nắm quyền.

Tuy nhiên lần này, giới trẻ – những người đã xuống đường trong "cuộc nổi dậy tháng Bảy" vào năm 2024 để lật đổ bà Hasina – dường như không dễ chấp nhận việc quá khứ lặp lại.

"Chúng tôi không muốn phải đấu tranh lần nữa," Tazin Ahmed, 19 tuổi, người tham gia phong trào nổi dậy, nói.

"Việc cựu thủ tướng từ chức không phải là chiến thắng cuối cùng. Khi đất nước vận hành trơn tru, không tham nhũng và nền kinh tế cải thiện, đó mới là chiến thắng thực sự."

Người chị họ của cô, Tahmina Tasnim, 21 tuổi, nói: "Điều đầu tiên chúng tôi muốn là sự đoàn kết của người dân. Chúng tôi có quyền được sống trong một quốc gia ổn định, một nền kinh tế ổn định. Chúng tôi đã từng đứng lên và biết cách đấu tranh. Nếu mọi thứ lặp lại như cũ, chúng tôi có quyền làm điều đó một lần nữa."

Sanjay Ganguly/BBC
Hai chị em họ, Tahmina Tasnim, 21 tuổi, và Tazin Ahmed, 19 tuổi, đã tham gia cuộc nổi dậy và trở thành cử tri lần đầu tiên trong cuộc bầu cử này

Kể từ khi bà Hasina bị lật đổ, bạo lực đã bao trùm nhiệm kỳ của lãnh đạo lâm thời Mohammad Yunus.

Việc lập lại trật tự và an ninh sẽ là ưu tiên then chốt của chính phủ mới. Phục hồi kinh tế, giảm giá lương thực và tạo việc làm cho lực lượng dân số trẻ đông đảo cũng là những thách thức lớn.

Nhà xã hội học Samina Luthfa cho rằng việc thiếu kinh nghiệm điều hành chính phủ là điểm chung của tất cả các chính đảng ở Bangladesh.

Đây là lần đầu tiên Jamaat-e-Islami – đảng Hồi giáo từng bị cấm hai lần trong lịch sử Bangladesh, trong đó có thời bà Hasina – giành được số ghế đáng kể.

Đảng đồng minh của họ, Đảng Công dân Quốc gia (NCP), do một số sinh viên lãnh đạo phong trào nổi dậy thành lập, đã giành sáu ghế trong lần đầu tham gia tranh cử.

"Chúng ta sẽ nhìn thấy những nghị sĩ trước đây chưa từng bước chân vào Quốc hội," bà Luthfa nói.

"Giới trẻ NCP còn nhiều điều phải học. Những người còn lại là các chính trị gia dày dạn nhưng họ lại không có kinh nghiệm điều hành đất nước. Do đó đây sẽ là một nhiệm vụ đầy khó khăn."

Aakriti Thapar/BBC
Tất cả các chính đảng đều bị cáo buộc đã không bảo vệ quyền lợi của phụ nữ Bangladesh khi không đưa ra nhiều ứng cử viên nữ hơn

Cương lĩnh tranh cử của Jamaat mang tính thế tục và tập trung vào phát triển, không đề cập đến luật Hồi giáo.

Tuy nhiên, trang web của đảng có viết: "Jamaat tham gia chính trường vì luật Hồi giáo không thể được thực thi nếu không có sức mạnh chính trị", điều này từ lâu đã làm dấy lên câu hỏi về hướng đi của đảng này nếu họ nắm quyền.

Bà Murshid cho rằng kết quả của Jamaat không gây bất ngờ.

"Jamaat là một đảng chính trị có tổ chức rất chặt chẽ. Trong nhiều thập kỷ qua, họ đã hoạt động bền bỉ ở cấp cơ sở," bà nói.

"Đó là điều cần được ghi nhận, nhưng vấn đề là họ vốn bài dân chủ, bài nữ quyền và gia trưởng."

Bà Luthfa cho rằng tất cả các đảng đều đã khiến phụ nữ Bangladesh thất vọng. Chỉ hơn 4% ứng cử viên là phụ nữ.

"Chúng tôi – những phụ nữ tham gia cuộc nổi dậy tháng Bảy – đã không thấy năng lực tập thể của mình được chuyển hóa thành sự hiện diện chính trị chính thức trong đấu trường bầu cử," bà nói.

"Các nghị sĩ cần hành động nhanh chóng để bổ nhiệm những ứng viên có năng lực, liêm chính và xứng đáng vào các ghế dành riêng cho phụ nữ trong Quốc hội."

Aakriti Thapar/BBC
Đây là cuộc bầu cử đầu tiên trong vài lần gần đây mà kết quả không được biết trước

Trong tổng số 350 ghế tại Quốc hội Bangladesh, 300 ghế được bầu trực tiếp, 50 ghế còn lại dành cho phụ nữ do các đảng đề cử theo tỷ lệ thành tích bầu cử.

Dù cuộc bầu cử lần này khác biệt rõ rệt so với vài kỳ bầu cử trước dưới thời Hasina – khi thực sự có tính cạnh tranh và kết quả không được biết trước khi việc bỏ phiếu bắt đầu – thì việc đảng của bà này bị cấm tham gia tranh cử đã phủ bóng lên uy tín của cuộc bầu cử.

Khi được hỏi liệu BNP có ủng hộ việc đưa Liên đoàn Awami trở lại tiến trình chính trị hay không, lãnh đạo cấp cao Chowdhury nói:

"Đó không phải là điều chúng tôi quyết định.

"Sẽ cần thời gian để Liên đoàn Awami có thể quay lại tham gia bầu cử ở Bangladesh vì uy tín của họ đang bị nghi ngờ.

"Khi đã có những lời cáo buộc sát hại chính người dân của mình, thực hiện các hành vi tàn bạo và đàn áp, thì người dân sẽ quyết định vị trí của họ [Liên đoàn Awami] trong tương lai chính trị Bangladesh."

Đang lưu vong ở Ấn Độ, bà Hasina gọi cuộc bầu cử hôm 12/2 là một "cuộc bầu cử lừa dối và bịp bợm" và kêu gọi tổ chức cuộc bầu cử mới với sự tham gia của Liên đoàn Awami.

Hiện tại, sự phẫn nộ của công chúng đối với đảng của bà vẫn rất lớn. Nhưng xét đến lịch sử chính trị Bangladesh, còn quá sớm để gạch tên Liên đoàn Awami khỏi vũ đài chính trị.

Aakriti Thapar tường thuật bổ sung.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan







By at

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)