Tuesday, February 10, 2026

Sanae Takaichi: 'Người đàn bà thép' liệu có vực dậy nền kinh tế Nhật Bản?
10 tháng 2 2026, 15:57 +07
BBC

Anadolu via Getty Images

Chiến thắng vang dội của nữ thủ tướng đầu tiên của Nhật Bản, bà Sanae Takaichi, trong cuộc bầu cử hôm 8/2 đã mang lại cho Đảng Dân chủ Tự do (LDP) của bà một đa số kỷ lục, với 316/465 ghế.

Đây là lần đầu tiên kể từ năm 1947 - khi quốc hội Nhật Bản được thiết lập theo hình thức hiện tại - một đảng duy nhất giành được đa số hai phần ba tại Hạ viện.

Đối tác liên minh của LDP là Đảng Đổi mới Nhật Bản đã giành chiến thắng ở 36 khu vực bầu cử nữa, nâng tổng số ghế của hai đảng lên 352.

Bà Takaichi từng là bộ trưởng trong chính phủ và người dẫn chương trình truyền hình, và đã có thời là tay trống trong một ban nhạc heavy metal.

Bà đã kêu gọi sự ủng hộ từ công chúng trong cuộc bầu cử diễn ra gần bốn tháng sau khi bà trở thành lãnh đạo LDP vào tháng 20/2025.

Sự nổi tiếng của cá nhân bà dường như đã giúp ích cho đảng này, với tỷ lệ ủng hộ chính phủ của bà hầu hết luôn ở mức trên 70%.

Nhưng vị nữ thủ tướng đầu tiên đắc cử của Nhật Bản sẽ tiếp tục phải đối mặt với nền kinh tế trì trệ của nước này, trong bối cảnh các hộ gia đình chật vật vì lạm phát kéo dài và tiền lương trì trệ, cùng với tình trạng tỷ lệ sinh thấp và căng thẳng địa chính trị gia tăng.
Getty Images
Bà Sanae Takaichi đã xuất hiện tại trụ sở đảng LDP để tham dự cuộc kiểm phiếu với kết quả cao lịch sử

Khởi đầu sự nghiệp

Bà Takaichi sinh năm 1961 tại tỉnh Nara. Có cha là một nhân viên văn phòng và mẹ là một sĩ quan cảnh sát, chính trị hoàn toàn xa lạ với tuổi thơ của bà.

Đọc nhiều nhất





Từng là một tay trống heavy metal nhiệt thành, bà nổi tiếng vì luôn mang theo nhiều dùi trống do thường làm gãy trong những màn trình diễn máu lửa.

Bà cũng là một người thích lặn biển và đam mê xe hơi - chiếc Toyota Supra yêu quý của bà hiện đang được trưng bày tại một bảo tàng ở Nara.

Getty Images

Trước khi bước vào chính trường, bà Takaichi từng làm người dẫn chương trình truyền hình trong một thời gian ngắn.

Nguồn cảm hứng chính trị của bà xuất hiện vào những năm 1980, trong thời kỳ căng thẳng thương mại Mỹ-Nhật lên đến đỉnh điểm. Quyết tâm hiểu về cách người Mỹ nhìn nhận về Nhật Bản, bà đã làm việc trong văn phòng của bà Patricia Schroeder, một nữ nghị sĩ Đảng Dân chủ của Mỹ nổi tiếng với những lời chỉ trích Nhật Bản.


Bà Takaichi nhận thấy người Mỹ thường nhầm lẫn giữa ngôn ngữ và ẩm thực của Nhật Bản, Trung Quốc và Hàn Quốc. Bà quan sát thấy Nhật Bản thường bị gộp chung với Trung Quốc và Hàn Quốc.

"Trừ khi Nhật Bản có thể tự bảo vệ mình, số phận của đất nước sẽ luôn phụ thuộc vào những quan điểm hời hợt của người Mỹ," bà kết luận.

Reuters

Trở thành nghị sĩ

Năm 1992, lần đầu bà Takaichi tranh cử vào quốc hội với tư cách ứng cử viên độc lập nhưng thất bại.

Không bỏ cuộc, bà giành được ghế trong quốc hội vào một năm sau đó, và gia nhập LDP vào năm 1996. Kể từ đó, bà đã được bầu làm nghị sĩ quốc hội 10 lần, chỉ thất bại một lần, và xây dựng được danh tiếng là một trong những tiếng nói bảo thủ thẳng thắn nhất của đảng.


Bà cũng từng giữ các chức vụ cấp cao trong chính phủ, bao gồm bộ trưởng An ninh Kinh tế, thứ trưởng Thương mại và Công nghiệp, và giữ chức bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông trong thời gian dài kỷ lục.

Năm 2021, bà Takaichi lần đầu tiên tham gia tranh cử làm lãnh đạo Đảng LDP, nhưng đã thua ông Fumio Kishida. Thử lại vào năm 2024, lần này bà dẫn đầu vòng bỏ phiếu đầu tiên nhưng cuối cùng lại thua ông Shigeru Ishiba.

Năm nay, trong lần thử sức thứ ba, bà đã giành chiến thắng.

"Mục tiêu của tôi là trở thành Người đàn bà thép," bà nói với một nhóm học sinh trong chiến dịch tranh cử gần đây.

Bloomberg via Getty Images
Bà Sanae Takaichi (hàng đầu, bìa phải) được cố Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe bổ nhiệm làm Bộ trưởng Nội vụ và Truyền thông năm 2014

Là người được cố Thủ tướng Shinzo Abe đỡ đầu, bà Takaichi cam kết sẽ khôi phục tầm nhìn kinh tế "Abenomics" của ông về chi tiêu công cao và vay vốn giá rẻ.

Là một người bảo thủ cứng rắn, bà từ lâu đã phản đối luật cho phép phụ nữ đã kết hôn giữ lại họ thời con gái, cho rằng điều đó làm suy yếu truyền thống, cũng như phản đối hôn nhân đồng giới.

"Bà tự gọi mình là Margaret Thatcher [nữ thủ tướng đầu tiên của Anh] của Nhật Bản. Nhưng xét về kỷ luật tài chính, bà ấy hoàn toàn không giống bà Thatcher," Giáo sư Jeff Kingston từ Đại học Temple ở Tokyo nói với BBC.

"Nhưng giống như bà Thatcher, bà ấy không phải là người giỏi hàn gắn. Tôi không nghĩ bà ấy đã làm được nhiều để trao quyền cho phụ nữ."

Tuy nhiên, gần đây bà Takaichi đã dịu giọng hơn. Trong chiến dịch tranh cử, bà cam kết sẽ cho phép khấu trừ thuế một phần đối với phí thuê người trông trẻ và đề xuất giảm thuế doanh nghiệp cho các công ty cung cấp dịch vụ chăm sóc trẻ em tại nhà.

Getty Images
Bà Sanae Takaichi (thứ 3 từ trái qua) và các nghị sĩ Nhật Bản khác đến thăm đền Yasukuni vào ngày 15/8/2014

Chính sách

Những đề xuất chính sách của bà bắt nguồn từ hoàn cảnh gia đình và trải nghiệm cá nhân: bao gồm mở rộng dịch vụ y tế cho sức khỏe phụ nữ, ghi nhận nhiều hơn vai trò của người lao động giúp việc nhà, và cải thiện các lựa chọn chăm sóc cho xã hội già hóa của Nhật Bản.

"Tôi đã từng trực tiếp trải nghiệm việc điều dưỡng và chăm sóc người già ba lần trong đời," bà nói.

"Đó là lý do tại sao quyết tâm của tôi càng mạnh mẽ hơn trong việc giảm số người buộc phải nghỉ việc vì chăm sóc người thân, nuôi dạy con cái hoặc vì con cái không muốn đến trường.

"Tôi muốn tạo ra một xã hội nơi mọi người không phải từ bỏ sự nghiệp của mình."

Bà thường xuyên đến thăm ngôi đền Yasukuni gây tranh cãi, nơi tôn vinh những người lính Nhật Bản tử trận, gồm cả những tội phạm chiến tranh đã bị kết án.

Bà cũng kêu gọi nới lỏng các hạn chế trong hiến pháp đối với Lực lượng Phòng vệ của Nhật Bản, vốn bị cấm sở hữu năng lực tấn công.

Vực dậy nền kinh tế Nhật Bản?

Câu hỏi đặt ra bây giờ là bà Takaichi sẽ làm gì với quyền lực trong tay? Liệu bà có thể mang lại điều mà nền kinh tế Nhật Bản đã tìm kiếm trong nhiều thập niên qua nhưng vẫn chưa đạt được: tăng trưởng nhanh hơn?

Nhật Bản đang đối mặt với nhiều vấn đề: tăng trưởng trì trệ, nợ công lớn nhất thế giới và dân số lao động vừa già hóa vừa giảm sút.

Một số nhà quan sát tin rằng bà Takaichi có cơ hội thay đổi điều này, định hình lại cách Nhật Bản vận hành nền kinh tế lớn thứ tư thế giới - và cách thị trường nhìn nhận quốc gia này.

Bà sẽ dẫn dắt Tokyo đi đúng hướng, theo lời ông Tomohiko Taniguchi, cố vấn chính sách và người từng viết diễn văn cho cố Thủ tướng Shinzo Abe.

"Nếu thành công, đây sẽ trở thành một trường hợp nghiên cứu điển hình cho các xã hội già hóa trên toàn thế giới."

Dẫu vậy, dân số và lực lượng lao động của Nhật Bản đã suy giảm trong nhiều năm. Hiện nay, đây là một trong những xã hội già hóa nhất thế giới, gây áp lực rất lớn lên các dịch vụ công như y tế và chăm sóc xã hội.

Quốc gia Đông Á đã và đang đối mặt với tình trạng thiếu lao động trầm trọng trong các lĩnh vực xây dựng, chăm sóc, nông nghiệp và dịch vụ lưu trú. Ít lao động hơn đồng nghĩa với sản lượng thấp hơn, và do đó tăng trưởng yếu hơn.

Nhập cư có thể giúp giảm bớt áp lực này. Dữ liệu chính thức cho thấy chính phủ đã âm thầm nới lỏng một số quy định trong những năm gần đây và số lượng lao động nước ngoài đã tăng lên.

Tuy nhiên, số lao động nước ngoài tại Nhật Bản vẫn thấp hơn nhiều so với châu Âu hay Bắc Mỹ. Nước này có dân số già nhưng lại không mấy mặn mà với lao động nước ngoài.

Bà Takaichi đã phát tín hiệu rằng bà khó có khả năng thay đổi mạnh mẽ vấn đề này, bởi nhập cư là chủ đề cực kỳ nhạy cảm, đặc biệt trong tầng lớp cử tri bảo thủ ủng hộ bà.

Bà và các đồng minh cho rằng Nhật Bản nên dựa vào công nghệ, tự động hóa, và tăng cường sự tham gia của phụ nữ và người lao động lớn tuổi để nâng cao năng suất.

Các nhà kinh tế cảnh báo rằng chỉ như vậy có thể vẫn chưa đủ. Nhật Bản vẫn cần nhiều lao động nước ngoài hơn - giống như cách các nền kinh tế phát triển khác đã từ lâu dựa vào lực lượng này để duy trì hoạt động.

Còn theo các nhà quan sát, sự phản kháng đối với nhập cư cũng là một phần của tâm lý ngại thay đổi nói chung, vốn đã cản trở đổi mới và cải cách trong quá khứ ở nước này.

Getty Images

Còn Trung Quốc thì sao?

Nhưng Nhật Bản cần phải thay đổi - và phải nhanh chóng, bởi vì Trung Quốc đã vượt qua Nhật Bản về quy mô và năng lực công nghiệp, trong khi Việt Nam và các nền kinh tế châu Á khác đang bắt kịp.

Bắc Kinh cũng là đối tác thương mại lớn nhất của Tokyo. Điều này rất quan trọng đối với kế hoạch của bà Takaichi, bởi sự phục hồi của nhu cầu trong nước sẽ cần thời gian - cho đến lúc đó, Nhật Bản sẽ phải dựa vào thương mại để thúc đẩy tăng trưởng.

Nhưng những căng thẳng đang diễn ra với Bắc Kinh, trong đó có tranh chấp về xuất khẩu đất hiếm, đã bộc lộ điểm yếu của Nhật Bản trong các chuỗi cung ứng chiến lược.

Những căng thẳng này cũng có thể gây bất ổn cho sản xuất xe điện và thiết bị quốc phòng, theo ông Naoki Hattori, kinh tế trưởng về Nhật Bản tại Mizuho.

Trong khi đó, Thủ tướng Takaichi đã coi việc giảm sự phụ thuộc của Nhật Bản vào Trung Quốc trong các lĩnh vực then chốt như khoáng sản hiếm và dược phẩm là một ưu tiên.

Bà cũng tích cực xây dựng quan hệ với Tổng thống Mỹ Donald Trump, đồng ý tăng ngân sách quốc phòng - một động thái gây tranh cãi theo hiến pháp hòa bình của Nhật Bản.

Bà đã cảm ơn ông Trump vì những "lời lẽ nồng ấm" ủng hộ mình, cho biết bà mong chờ chuyến thăm Nhà Trắng vào mùa xuân năm nay, và rằng "tiềm năng của Liên minh của chúng ta [Mỹ-Nhật] là VÔ HẠN".

Theo cố vấn Taniguchi, bà Takaichi bác bỏ cách tiếp cận "giữ khoảng cách đều" giữa Mỹ và Trung Quốc, coi liên minh với Washington là trọng tâm đối với an ninh và khả năng phục hồi kinh tế của Nhật Bản.

Tuy nhiên, Nhật Bản không thể công khai chọn phe.

Giáo sư Keiichiro Kobayashi của Đại học Keio nói với BBC rằng việc tăng cường quan hệ với cả hai cường quốc là nước đi khôn ngoan, đặc biệt khi cuộc khủng hoảng bất động sản của Trung Quốc và tăng trưởng trong nước chậm lại có thể định hình lại ảnh hưởng của Bắc Kinh trong khu vực.

Cách tiếp cận của bà Takaichi dường như đi theo "công thức" của người thầy chính trị Shinzo Abe: chi tiêu lớn để kích thích tăng trưởng và duy trì lãi suất thấp để hỗ trợ đầu tư.

Nhưng dưới thời ông Abe, Nhật Bản chứng kiến giá cả giảm, đồng yên mạnh và một Trung Quốc có quyền lực yếu hơn nhiều.

Những thách thức của bà Takaichi thì nghiêm trọng hơn: Nhật Bản đã già hơn, nền kinh tế vẫn tăng trưởng quá chậm, và thế giới thì đã hoàn toàn khác.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan








By at

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)