ĐỐI THOẠI

VNTB – Cuba gấp rút xây dựng quan hệ với châu Á dưới áp lực của Mỹ
Nikkei Asia
07.02.2026 1:08
VNThoibao

(VNTB) – Hội thảo đầu tư hiếm hoi tại Tokyo được tổ chức giữa những cảnh báo về sự ‘sụp đổ’ nhân đạo

TOKYO — Chính phủ Cuba đang gấp rút đa dạng hóa và tăng cường quan hệ ở châu Á, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump gia tăng áp lực lên Cuba sau cuộc tấn công vào Venezuela.

Trong khi Trung Quốc là đồng minh truyền thống và là nguồn đầu tư trực tiếp hàng đầu, Havana đang tìm cách thu hút Nhật Bản và các nước khác, hy vọng thu hút được nguồn vốn nước ngoài rất cần thiết bằng cách đơn giản hóa các quy định và thủ tục.

“Chúng tôi đang tìm kiếm các cơ hội kinh doanh bền vững,” Gisela Beatriz Garcia Rivera, Đại sứ Cuba tại Nhật Bản, nói với vài chục doanh nhân và quan chức chính phủ Nhật tại đại sứ quán Cuba ở Tokyo hôm thứ Năm. Bà đã tổ chức một hội thảo để giải thích các chính sách đầu tư mới nhất của chính phủ, được giới thiệu vào tháng 11 tại Hội chợ Quốc tế Havana thường niên lần thứ 41.

Cuba chịu lệnh cấm vận của Mỹ hàng chục năm qua.  Nhà nước cộng sản độc đảng nổi tiếng với sự kiểm soát chặt chẽ và đàn áp của chính phủ. Tổ chức giám sát Freedom House xếp Cuba vào nhóm “không tự do”, với điểm số chỉ 10 trên thang điểm 100, nằm giữa Iran và Trung Quốc.

Nhưng thời điểm khó khăn đã thúc đẩy một số biện pháp đột phá, theo quan điểm của chính phủ Cuba.

Các nghiên cứu khả thi không còn cần thiết nữa, và việc nộp kế hoạch kinh doanh có thể thay thế cho đơn xin đầu tư, trong khi thời gian đánh giá sẽ được rút ngắn hơn một nửa xuống còn bảy ngày, theo các bước được nêu tại hội thảo. Havana hiện cho phép các nhà đầu tư nước ngoài tuyển dụng trực tiếp nhân viên trong nước, mà không cần thông qua cơ quan việc làm của chính phủ, và họ được phép trả tiền thưởng cho nhân viên bằng ngoại tệ nhằm góp phần đưa nền kinh tế Cuba sử dụng một phần đô la Mỹ.

Các quan chức cho biết, các nhà đầu tư nước ngoài cũng được phép nhập khẩu nhiên liệu trực tiếp bằng ngoại tệ.

Mười lĩnh vực cụ thể được xác định là ưu tiên, gồm sản xuất lương thực, xây dựng, sản xuất công nghiệp, khai thác mỏ, thăm dò dầu khí, công nghệ sinh học, logistics và du lịch. Chính phủ đã trình bày tổng cộng 426 dự án tiềm năng như “cơ hội mới” cho các nhà đầu tư nước ngoài, chủ yếu trong các lĩnh vực này, ước tính tổng giá trị 31,152 tỷ đô la.

Nhật Bản là một địa điểm bất thường cho hội thảo đầu tư của Cuba, vì hiện tại không có dòng vốn đầu tư trực tiếp nào từ Nhật. Theo ông Roberto La O, tham tán kinh tế và thương mại tại đại sứ quán, Cuba hiện có 376 dự án đầu tư nước ngoài đang được triển khai từ 40 quốc gia. Trung Quốc đứng đầu danh sách, tiếp theo là Mexico, Ý, Việt Nam, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Úc, Slovakia, Nga, Canada, Chile và Hàn Quốc.

“Hy vọng rằng một ngày nào đó, sẽ có một khoản đầu tư từ Nhật Bản sau một hội thảo đầu tư như thế này,” ông La O nói.

Mặc dù Nhật Bản là đồng minh thân cận của Mỹ, nhưng nước này không nằm trong số các lệnh trừng phạt kinh tế và cấm vận do Washington dẫn đầu đối với Cuba, và mối quan hệ ngoại giao song phương vẫn không bị gián đoạn kể từ năm 1929, ba mươi năm trước cuộc cách mạng Cuba do Fidel Castro lãnh đạo.

Tuy nhiên, việc hợp tác với Cuba tiềm ẩn rủi ro bị trừng phạt thứ cấp, đặc biệt là hiện nay, sau khi Trump ban hành sắc lệnh khẩn cấp vào ngày 29 tháng 1 tuyên bố Cuba là mối đe dọa an ninh quốc gia và đe dọa áp thuế bổ sung đối với các nước khác cung cấp dầu cho Cuba. Dưới thời Tổng thống Nicolas Maduro, Cuba phụ thuộc rất nhiều vào dầu mỏ từ Venezuela trước khi Maduro bị Mỹ bắt trong ngày 3 tháng 1. Sự thay đổi quyền lực đột ngột trong khu vực đã làm dấy lên những cảnh báo về một cuộc khủng hoảng ở Cuba.

Stephane Dujarric, người phát ngôn của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres, cho biết hôm thứ Năm: “Tôi có thể nói với các bạn rằng Tổng thư ký vô cùng lo ngại về tình hình nhân đạo ở Cuba, tình hình này sẽ xấu đi, và nếu không sụp đổ, nếu nhu cầu dầu mỏ của Cuba không được đáp ứng.”

Tổng thống Cuba Miguel Diaz-Canel nói với giới truyền thông hôm thứ Năm rằng chính phủ của ông đang chuẩn bị đưa ra các biện pháp mới để đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế và xã hội gần đây. Tôi đã kêu gọi đàm phán với Trump, với một số điều kiện nhất định.

“Cuba sẵn sàng tham gia đối thoại, nhưng với yêu cầu duy nhất là chính phủ Mỹ không can thiệp vào công việc nội bộ của Cuba, cũng như không làm suy yếu chủ quyền của chúng tôi,” Diaz-Canel nói.

Tại hội thảo đầu tư ở Tokyo, ông La O thuộc Đại sứ quán đã tránh trả lời trực tiếp câu hỏi về nguy cơ các nhà đầu tư ở Cuba có thể gặp rắc rối với Mỹ.

Về phần mình, Trung Quốc đã thể hiện rõ lập trường ủng hộ Cuba.

Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị hôm thứ Năm đã nói với người đồng cấp Cuba Bruno Rodriguez tại Bắc Kinh rằng Trung Quốc “kiên quyết ủng hộ việc bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia của Cuba, và phản đối bất kỳ sự can thiệp bất hợp lý nào của các thế lực bên ngoài tước đoạt quyền sinh tồn và phát triển của người dân Cuba”, theo trang web của Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

Ông Vương Nghị cũng cam kết “tiếp tục cung cấp sự hỗ trợ và giúp đỡ hết khả năng của mình”. Bắc Kinh cho đến nay đã cam kết 80 triệu đô la viện trợ khẩn cấp và tổng cộng 60 tấn gạo đã được vận chuyển đến Cuba.

Mặc dù Trung Quốc đang ủng hộ Cuba và vẫn là nhà đầu tư hàng đầu, nhưng dữ liệu cho thấy sự quan tâm đến đồng minh Cộng sản lâu năm này đang giảm dần so với các quốc gia khác ở Mỹ Latinh.

Thống kê hàng năm của Trung Quốc về đầu tư trực tiếp nước ngoài được công bố vào tháng 9 cho biết lượng đầu tư của Trung Quốc vào Cuba tính đến cuối năm 2024 chỉ đạt 30,59 triệu đô la, một phần rất nhỏ so với tổng số 567,71 tỷ đô la của khu vực Mỹ Latinh. Con số đầu tư vào Cuba năm 2023 lớn hơn nhiều, gần 285 triệu đô la, trong khi tài liệu cho biết có những “điều chỉnh” không rõ lý do đối với các số liệu lịch sử.

Sự quan tâm của Trung Quốc đối với đầu tư vào Cuba rõ ràng thấp hơn so với các quốc gia khác trong khu vực, chẳng hạn như Mexico, Peru, Brazil, Argentina, Panama, Chile, Colombia và Ecuador, mặc dù phần lớn đổ vào các thiên đường thuế ở Quần đảo Cayman và Quần đảo Virgin thuộc Anh.

Bỏ qua những lời lẽ chính trị, các số liệu nhấn mạnh nhu cầu của Cuba trong việc thu hút nhiều nhà đầu tư hơn như Nhật Bản khi nước này đang chịu áp lực từ chính quyền Trump.

_______________________________

Nguồn:

Nikkei Asia – Cuba scrambles to build Asian ties beyond China under US pressure