Thursday, February 5, 2026

Thanh trừng Trương Hựu Hiệp nói lên điều gì về kế hoạch tấn công Đài Loan của Bắc Kinh?
8 giờ trước
BBC

Getty Images

Sau khi Thượng tướng Trương Hựu Hiệp bị thanh trừng, một diễn biến đầy kịch tính trong chiến dịch Đả hổ diệt ruồi, tranh luận đã nổ ra giữa các nhà quan sát về ý nghĩa của sự kiện này đối với kế hoạch tấn công Đài Loan của Trung Quốc.

Đã hai tuần kể từ khi Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trương Hựu Hiệp bị điều tra do nghi ngờ "vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng" nhưng các tranh luận về lý do thật sự đằng sau quyết định này vẫn chưa dứt.

Một trong số đó có câu hỏi về khả năng tướng Trương và Chủ tịch Tập Cận Bình bất đồng trong cách tiếp cận vấn đề Đài Loan, hòn đảo được điều hành theo mô hình dân chủ, vốn đã được ông Tập tuyên bố "phải và sẽ" hợp nhất với Trung Quốc, không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực.

"Có khả năng sự ngờ vực giữa đảng và quân đội sẽ dẫn đến tâm lý do dự đối với bất kỳ chiến dịch quan trọng nào, ít nhất là trong ngắn hạn," ông Rush Doshi, học giả tại Đại học Georgetown và Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR), nhận định với tờ New York Times trong bài viết hôm 3/2.

Các hoạt động quân sự của Trung Quốc, đặc biệt là quanh Đài Loan, có thể sẽ là một chủ đề thảo luận trọng tâm tại hội nghị thượng đỉnh ở Bắc Kinh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, dự kiến diễn ra vào tháng Tư tới.

Hôm 4/2, ông Tập cho biết sẵn sàng làm việc với ông Trump trong năm mới để chèo lái quan hệ song phương vượt qua sóng gió, đồng thời đề cập về Đài Loan – "vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung-Mỹ", theo Tân Hoa Xã.

Ông khẳng định Đài Loan là lãnh thổ của Trung Quốc, nhấn mạnh sứ mệnh bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời nói sẽ không bao giờ cho phép Đài Loan tách biệt với Trung Quốc.

Getty Images

Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại một sự kiện vào cuối tháng 10/2025 ở thành phố Busan, Hàn Quốc

Trước đó, vào hôm 2/2, truyền thông nhà nước Trung Quốc cho biết cuộc điều tra chống tham nhũng nhằm vào Thượng tướng Trương Hựu Hiệp cùng các quan chức cấp cao khác sẽ giúp "loại bỏ các rào cản" và củng cố sức mạnh quân đội nước này.

Đọc nhiều nhất

Bộ Quốc phòng Việt Nam 'lên kịch bản ứng phó với một cuộc tấn công của Mỹ'

Nghị trình thăm Campuchia của ông Tô Lâm có gì đáng chú ý?

Kinh tế tư nhân trước rủi ro chính sách từ cú sốc Nghị định 46

Máy bay Comac của Trung Quốc so kè với Boeing và Airbus

Cùng bị điều tra với ông Trương là Thượng tướng Lưu Chấn Lập, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Tổng tham mưu trưởng Bộ Tham mưu Liên hợp Quân ủy Trung ương.

Cuộc thanh trừng đã dấy lên những nghi ngại về khả năng sẵn sàng chiến đấu của lực lượng quân đội lớn nhất thế giới, cũng như năng lực của Bắc Kinh trong việc triển khai các chiến dịch quân sự quy mô lớn, chẳng hạn như một chiến dịch nhằm vào Đài Loan.

Tuy nhiên, hầu hết các nhà phân tích xuất hiện trong bài viết hôm 4/2 của tờ South China Morning Post đều cho rằng sự xáo trộn sẽ chỉ diễn ra trong ngắn hạn.

Họ cho rằng cuộc thanh lọc này phản ánh tính toán của Bắc Kinh: mặc dù quan hệ đôi bờ eo biển đã xấu đi dưới thời Đảng Dân tiến (DPP) vốn có tư tưởng độc lập, nhưng rủi ro về việc hòn đảo này có một bước đi quyết liệt hướng tới độc lập chính thức vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

Hôm 5/2, trang Taipei Times của Đài Loan đã đăng tải bài luận của ông Lâm Dật Dân, Giám đốc Liên minh Đài Loan gia nhập Liên Hợp Quốc, trong đó chỉ trích việc bà Trịnh Lệ Văn, Chủ tịch Quốc dân Đảng đối lập, ví Hoa Kỳ như một "ân nhân" và Trung Quốc là "người nhà". Bài báo cũng chỉ trích bà Trịnh về lập luận rằng chỉ cần Đài Loan tham gia vào các cuộc thảo luận thiện chí với phía Trung Quốc, mối quan hệ song phương sẽ trở nên nồng ấm.

Ông Lâm so sánh sự ủng hộ Trung Quốc mà ông cho là "ngây thơ" này với việc ông Tập Cận Bình điều tra ông Trương Hựu Hiệp, người đã nhiều lần hỗ trợ ông Tập loại bỏ các đối thủ trong quân đội, và sau đó thậm chí còn giúp thanh lọc chính những đồng minh của Tập Cận Bình.

"Đáng lẽ ông ta phải là người thân cận hơn bất kỳ ai khác trong vòng thân tín của ông Tập – vậy mà ngay cả ông ta cũng bị gán cho cáo buộc 'vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng'," ông Lâm nhận xét.

Cha ông Trương Hựu Hiệp, Thượng tướng Trương Tông Tốn, từng là đồng đội vào sinh ra tử với cha của ông Tập Cận Bình.

Mối lương duyên đó khiến cả ông Trương, 75 tuổi, và ông Tập, 72 tuổi, đều được coi là những "thái tử đảng" điển hình, một cụm từ chỉ thế hệ con em của các nhà cách mạng tiền bối luôn nhận được những đặc quyền từ nền tảng gia đình.

Thượng tướng Trương Hựu Hiệp, xuất thân từ một gia đình binh nghiệp, sinh vào năm 1950, chỉ chưa đầy một năm sau khi ông Mao Trạch Đông tuyên bố thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Là một sĩ quan kỳ cựu từng tham gia cuộc chiến biên giới Việt Nam - Trung Quốc năm 1979 và trận chiến núi Lão Sơn năm 1984 mà Việt Nam gọi là cao điểm 1509, ông là một trong số ít các tướng lĩnh của Trung Quốc hiện nay sở hữu kinh nghiệm thực chiến.

Ông được phong hàm thiếu tướng vào năm 1997 và thăng trung tướng vào năm 2007. Kể từ năm 2011, ông chính thức mang quân hàm thượng tướng, cấp bậc cao cấp trong Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) hiện tại.

Theo các nhà phân tích trên tờ Foreign Affairs hôm 2/2, việc mạnh tay thanh trừng nội bộ để loại bỏ những thành phần được cho là "hủ bại" trong quân đội không có nghĩa là ông Tập Cận Bình đang xao nhãng khả năng xảy ra xung đột quân sự với Đài Loan.

Ngược lại, điều này cho thấy sự nghiêm túc của ông trong việc việc đảm bảo quân đội luôn ở trạng thái sẵn sàng cho một kịch bản không mong muốn như vậy.

"Ông ta đang tận dụng giai đoạn yên tĩnh hiện nay ở eo biển để ráo riết chuẩn bị. Và như những cuộc tập trận quy mô lớn quanh Đài Loan hồi tháng 12/2025 đã chứng minh, Trung Quốc hiện đã đủ khả năng đáp trả các hành vi khiêu khích, thậm chí giáng đòn trừng phạt lên hòn đảo này mà chưa cần đến một cuộc tấn công tổng lực," hai tác giả bài viết Jonathan A. Czin và John Culver nhận định.

Bên cạnh đó, các tác giả cho rằng việc loại bỏ ông Trương Hựu Hiệp vào lúc này mang lại cảm giác rất giống với màn phô trương quyền lực mà ông Tập Cận Bình từng thực hiện tại Đại hội Đảng năm 2022.

Khi đó, ông đã để người tiền nhiệm Hồ Cẩm Đào bị "áp giải" ra khỏi Đại hội một cách công khai ngay trước ánh nhìn thản nhiên của mình và sự ngỡ ngàng của công chúng.

Ông Hồ Cẩm Đào, tổng Bí thư từ năm 2002 đến 2012 và Chủ tịch nước từ năm 2003 đến 2013, lúc đó đang ngồi cạnh ông Tập thì có hai quan chức đến gần ông. Ông nói gì đó với Tập Cận Bình, ông Tập gật đầu đáp lại. Sau đó, ông Hồ được đưa ra khỏi Đại lễ đường Nhân dân. Không có lời giải thích nào được đưa ra cho hành động này.

Việc ông Tập "đuổi" ông Hồ – cũng như quyết định ép những tàn dư còn lại trong phe cánh của ông Hồ phải nghỉ hưu sớm – vào thời điểm đó dường như là một hành động thừa.

Lý do là ông Tập vốn đã vô hiệu hóa thành công cơ sở quyền lực của ông Hồ bằng cách tước đoạt quyền hạn của những người ủng hộ ông này, đẩy họ vào những vị trí không quan trọng và thâu tóm mọi quyền lực vào tay mình.

Nhưng sau cùng, những nước đi đó của ông Tập đã phát đi một tín hiệu rõ ràng về tham vọng thống trị tuyệt đối chính trường Trung Quốc – và khả năng đưa những người thân tín đã sát cánh cùng ông suốt nhiều thập kỷ, bao gồm cả ông Trương Hựu Hiệp, vào hàng ngũ lãnh đạo cao nhất của đảng.

Nhưng cuộc điều tra nhằm vào ông Trương Hựu Hiệp cho thấy một sự thay đổi đột ngột trong mối quan hệ được cho là thân thiết giữa hai ông.

Điều này diễn ra trong bối cảnh kể từ Đại hội 18 năm 2012, chiến dịch "Đả hổ diệt ruồi" của ông Tập Cận Bình đã quét sạch hàng loạt quan chức được cho là biến chất trong cả bộ máy dân sự lẫn quân sự, mà điển hình là cú ngã ngựa của Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Chu Vĩnh Khang.

Cuộc càn quét tham nhũng diện rộng này đã giúp ông Tập thâu tóm quyền lực tuyệt đối, xác lập một vị thế tối thượng chưa từng có kể từ sau thời Mao Trạch Đông.

Play video, "Former China leader led out of Party Congress meeting", Thời lượng 1,12

01:12