ĐỐI THOẠI

VNTB – Nhan đề báo chí Việt Nam nghe buồn (*)

GS Nguyễn Văn Tuấn
13.02.2026 7:04
VNThoibao

(VNTB) – Dù Thái Lan giờ bị bịnh,  vẫn chưa ai dám cười to.

Thái Lan

Từ con hổ châu Á

Bây giờ bệnh phu châu Á.

Nhan đề báo chí Việt Nam nghe buồn.

Thương cảm thay.

Sản xuất suy yếu. Du lịch chững lại. Khủng hoảng sâu rộng.

Tăng trưởng chỉ 2% mấy năm nay. Cạnh tranh giảm sút.

Dân số già khụ. Nợ hộ gia đình cao ngất.

Thái Lan

Nhưng Thái Lan … giàu gấp đôi chúng ta.

GDP đầu người khoảng 7.900-8.000 USD.

Chúng ta mới 4.700-5.000 8.000 USD.

Sạch sẽ gấp đôi. Đường phố thoáng đãng. Không khói bụi dai dẳng.

Du lịch vẫn hút khách gấp 2-3.

Giáo dục xếp hạng cao hơn.

Người dân ít lo ô nhiễm chết người.

Ít kẹt xe hàng giờ.

Ít phải sống trong hỗn loạn hàng ngày.

Singapore.

Singapore thì sao.

Không phải bệnh phu. Không phải con cọp. Là sư tử.

GDP đầu người gần 95.000-99.000 USD.

Gấp 20 lần chúng ta. Gấp 12 lần Thái Lan.

Sạch như gương.

Luật lệ nghiêm minh.

Giáo dục hàng đầu thế giới.

Hạnh phúc cao.

Tham nhũng gần như zero.

Du lịch cao cấp.

Tài chính toàn cầu.

Hải cảng lớn nhứt.

Phi cảng tốt nhứt.

Người dân giàu có.

Sống lâu.

An toàn.

Họ không reo mừng khi hàng xóm bị bịnh.

Họ xây dựng. Họ dẫn đầu.

Ta thì sao

Ta hí hửng. Reo mừng.

Chụp ảnh bà bán hàng rong Thái Lan.

Đăng lên mạng.

Chế nhạo. Cười lớn. Cười to.

Trong khi Thái Lan âm thầm mua. Mua nhiều.

Sabeco. ThaiBev của tỉ phú Charoen. Chi gần 5 tỉ USD năm 2017.

Bia Sài Gòn giờ là bia Thái.

Cổ tức chảy về Thái hàng chục ngàn tỉ đồng mỗi năm.

Big C. Giờ là GO!

Central Group mua hơn 1 tỉ USD.

Chuỗi siêu thị quen thuộc mang dấu ấn Thái.

Nhựa Bình Minh. SCG thâu tóm từ 2018. Chi khoảng 2.800 tỉ đồng. Giờ giá trị gấp ba.

Cổ tức nhận về hơn 2.000 tỉ.  Lời gấp ba lần vốn.

Vinamilk. F&N – Fraser and Neave – thuộc hệ Charoen.

Mới đây chi thêm hàng ngàn tỉ đồng. Nâng sở hữu sát 25%. Sữa Việt dần thuộc về Thái Lan.

Họ thu tổng cộng hàng chục ngàn tỉ cổ tức.

Từ Vinamilk.

Sabeco.

Nhựa Bình Minh.

Gần 35.000 tỉ đồng chỉ vài năm gần đây.

Họ bị bịnh.

Vẫn mua.

Vẫn gom.

Vẫn thu lợi khủng.

Còn ta?

Ta khỏe.

Ta tự hào.

Ta lớn.

Nhưng bán dần.

Bán tài sản quốc gia.

Bán thương hiệu quen thuộc.

Cho hàng xóm.

GDP đầu người kém Thái Lan cả chục năm.

Kém Singapore hàng chục lần.

Chỉ số hạnh phúc xếp sau.

Tham nhũng vẫn ổn định.

Chợ búa chen chúc vẫn là đặc sản.

Ô nhiễm vẫn dai dẳng.

Kẹt xe vẫn hàng ngày.

Luật lệ vẫn mềm.

Vẫn phải sống dai trong khói bụi.

Học họ đi!

Học Thái Lan từng bay cao.

Học Singapore xây dựng từ con số không.

Từ nghèo đói năm 1965. Đến giàu nhứt châu Á.

Dù Thái Lan giờ bị bịnh. Vẫn chưa ai dám cười to.

Vẫn giữ sức hút.

Vẫn mua được tài sản ta.

Singapore thì cười thầm.

Vì họ vượt xa cả hai.

Mai mốt Thái Lan tỉnh lại.

Họ hồi phục.

Singapore vẫn dẫn đầu.

Ta còn bận.

Chụp ảnh.

Đăng báo.

Tự sướng.

Reo hò.

Rồi lặng lẽ bán tiếp.

Nhìn lại mình.

Trước khi reo hò quá sớm.

Trước khi cười quá lớn.

Vì tiếng cười hôm nay.

Có thể là tiếng khóc mai sau.

Ông bà mình dạy vậy mà.

Học hỏi.

Khiêm tốn.

Xây dựng bài bản.

Luật lệ nghiêm.

Giáo dục tốt.

Sạch sẽ.

Minh bạch.

Đó mới là con đường.

Không phải reo hò khi hàng xóm bị bịnh.

Mà là đuổi theo Singapore.

Vượt qua Thái Lan.

Thực sự.

Khiêm cung.

* * * * * * *

Bài báo đăng trên VNExpress

Thái Lan – từ ‘con hổ’ đến ‘bệnh phu châu Á’

Từ vị thế “mãnh hổ” của khu vực, Thái Lan đang rơi vào khủng hoảng sâu rộng khi các trụ cột kinh tế như sản xuất, du lịch suy yếu nghiêm trọng.

Giống như hàng triệu người Thái Lan khác, Tipvimol Wanitthaphan, 56 tuổi, quyết định đến thủ đô Bangkok để tìm kiếm cơ hội việc làm tốt hơn để nuôi sống gia đình. Trong gần 4 năm qua, bà đã xoay xở được nhờ vận hành nhà hàng nhỏ mang tên Delidelo Cafe phục vụ giới văn phòng.

Nhưng doanh thu nhà hàng những tháng gần đây đã giảm 2/3, khi tình trạng suy thoái kinh tế khiến khách hàng phải thắt lưng buộc bụng. Đối mặt với khoản lỗ ngày càng tăng, Wanitthaphan dự định đóng cửa hàng khi hợp đồng thuê nhà hết hạn vào tháng 4.

“Hiện tại, rất nhiều nhân viên văn phòng mất việc nên sức mua thấp đi”, bà nói, thêm rằng bản thân bà cũng đang phải gánh một khoản vay mua xe chưa trả xong.

Với những cử tri như Tipvimol, tình trạng kinh tế trì trệ là vấn đề khiến họ quan tâm hơn cả khi đi bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử hôm 8/2. Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cùng các ứng viên khác đều tìm cách thuyết phục cử tri bằng cam kết khôi phục ổn định kinh tế và chính trị cho quốc gia.

Thái Lan, nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á, đã mắc kẹt ở mức tăng trưởng khoảng 2% trong suốt 5 năm qua, khi các động lực tăng trưởng then chốt như tiêu dùng, sản xuất và du lịch đều sụt giảm.

Mức tăng trưởng cao tới 13% vào năm 1988, thời điểm Thái Lan được ca ngợi là “mãnh hổ châu Á”, giờ đây chỉ còn là ký ức xa vời do tình trạng dân số già hóa và suy giảm nhanh.

Theo Burin Adulwattana, chuyên gia phân tích tại Ngân hàng Kasikorn, từ chỗ được mệnh danh là nền kinh tế có khả năng chống chọi với mọi cuộc khủng hoảng, “chỉ sau 10 năm, Thái Lan đã trở thành ‘bệnh phu ốm yếu’ của châu Á”.

“Điều này thực sự đáng báo động”, ông nói.

Thuật ngữ “bệnh phu” thường được sử dụng để chỉ tình trạng trì trệ, suy kiệt về kinh tế của một đất nước. Cuối thế kỷ 19, cụm từ “bệnh phu Đông Á” được sử dụng để chỉ Trung Quốc, còn Sa hoàng Nicholas I cũng mô tả đế quốc Ottoman vào giữa thế kỷ 19 như một “bệnh phu châu Âu” đang hấp hối, dễ tan rã.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul trong cuộc vận động tranh cử hôm 6/2 tuyên bố nếu đảng Bhumjaithai của ông chiến thắng, Thái Lan sẽ không tiếp tục chấp nhận hình ảnh “bệnh phu châu Á”, mà sẽ tiến bước mạnh mẽ trong trật tự kinh tế toàn cầu mới.

Nhưng trong vài năm qua, mọi chuyện trở nên tồi tệ với Thái Lan do bất ổn chính trị kéo dài, với các cuộc đảo chính quân sự và việc thay đổi lãnh đạo thường xuyên vì những bất đồng giữa các đảng phái. Phe quân đội và bảo hoàng đang rơi vào thế đối đầu với các đảng phái theo xu hướng cải cách, khiến họ dù thắng trong hai cuộc bầu cử gần nhất vẫn không thể thành lập được liên minh nắm quyền. Chỉ trong vài năm qua, Thái Lan đã thay đến ba thủ tướng.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Tiếp thị Du lịch Thái Lan Kitti Pornsiwakit, biến động chính trị đã gây ảnh hưởng nặng nề đến các dự án và ngân sách dành cho du lịch. Ông cho hay nếu chính phủ “giành lại được uy tín và trở nên ổn định hơn”, ngành du lịch mới có thể quay về thời kỳ hoàng kim.

“Mọi thứ đang đổ vỡ. Chúng ta không có động lực tăng trưởng mới. Đây không còn là chuyện nhu cầu trồi sụt theo chu kỳ nữa, mà là một vấn đề nghiêm trọng, đòi hỏi phải thay đổi và cải cách thực sự về mặt cơ cấu”, Pipat Luengnaruemitchai, chuyên gia kinh tế tại Công ty Chứng khoán Kiatnakin Phatra, cảnh báo.

Những dấu hiệu bất ổn kinh tế đang ngày càng rõ rệt. Do lo ngại nợ xấu, các ngân hàng đang hạn chế cho vay, thị trường bất động sản rơi vào tình trạng trì trệ nhất trong ba thập kỷ và nền kinh tế rơi vào tình trạng thiểu phát năm ngoái, cho thấy sức mua rất yếu. Chính phủ dự báo tăng trưởng năm nay đạt 2%, nhưng IMF tính toán chỉ ở mức 1,6%, thấp nhất trong số các nền kinh tế lớn tại Đông Nam Á.

“Chúng tôi đang vô cùng lo ngại về một cuộc suy thoái kinh tế”, Chủ tịch Liên đoàn Công nghiệp Thái Lan Kriengkrai Thiennukul phát biểu hồi tháng trước. Theo ông, áp lực từ mức thuế 19% từ Mỹ và việc đồng baht tăng giá so với USD sẽ gây tổn hại trực tiếp đến các ngành xuất khẩu chủ lực của đất nước.

“Chính phủ mới phải nỗ lực rất lớn để chuyển đổi các ngành công nghiệp cũ sang ngành mới”, ông nói thêm.

Ngành sản xuất đã suy giảm suốt nhiều năm qua do nhu cầu trong nước yếu, hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc tràn ngập thị trường và cạnh tranh gay gắt từ các trung tâm sản xuất mới nổi.

Điều này cũng gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành ôtô một thời hùng mạnh của đất nước. Thái Lan từng là trung tâm sản xuất xe hơi tại khu vực, nhưng những năm gần đây, Nissan, Honda, Suzuki và hàng loạt hãng ôtô lớn khác đã phải đóng cửa nhà máy hoặc cắt giảm sản lượng.

Yupin Boonsirichan, Chủ tịch Nhóm Công nghiệp Ôtô thuộc Liên đoàn Công nghiệp Thái Lan, nhấn mạnh đà sụt giảm đáng kể của ngành xe hơi đã tác động tiêu cực đến thị trường việc làm và sản lượng công nghiệp.

“Sản lượng xe, doanh số bán hàng trong nước và công suất hoạt động của nhà máy đều giảm so với giai đoạn trước đại dịch và thời kỳ đỉnh cao”, bà nói, đồng thời kêu gọi chính phủ có các biện pháp khuyến khích để kích cầu nội địa và thu hút đầu tư.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng Thái Lan cần dỡ bỏ những chính sách bảo hộ, nới lỏng hạn chế đối với đầu tư nước ngoài và cải thiện cơ sở hạ tầng để tận dụng các lĩnh vực tăng trưởng tiềm năng như trung tâm dữ liệu, sản xuất giá trị cao, dược phẩm hay công nghệ sinh học.

Tuy nhiên, nhiệm vụ cấp bách hơn lúc này là vực dậy sức mua của người tiêu dùng. Tỷ lệ nợ hộ gia đình trên GDP đã xấp xỉ 90%, thuộc hàng cao nhất châu Á, trong khi tiền lương vẫn giậm chân tại chỗ. Bên cạnh đó, dân số Thái Lan đã sụt giảm 4 năm liên tiếp, với tỷ lệ sinh rơi xuống mức thấp nhất 75 năm vào năm 2025.

Nhiều người dân đang phải thắt chặt chi tiêu tối đa và cắt giảm những khoản không thiết yếu. “Khách của tôi cứ thưa dần”, Tewanaree Sawangnate, 45 tuổi, chủ một tiệm làm tóc ở Bangkok, nói.

Bản thân bà cũng đang cố gắng tiết kiệm nhiều hơn. “Tôi bớt mua đồ cho bản thân và tập trung mua sắm cho con cái”, Sawangnate cho biết thêm.

Chuyên gia Burin từ Ngân hàng Kasikorn đánh giá nền kinh tế Thái Lan “chưa đến mức phải nằm phòng hồi sức cấp cứu”, nhưng “nếu chính phủ không giải quyết các thách thức mang tính cơ cấu hiện nay, tình hình sẽ trở nên tồi tệ hơn rất nhiều”.

Mặt khác, du lịch, một động lực kinh tế quan trọng khác, đang chững lại, gây tác động dây chuyền đến bán lẻ, nông nghiệp và xây dựng khách sạn. Thái Lan đón 32,9 triệu lượt khách quốc tế trong năm 2025, giảm 7% so với năm trước và vẫn thấp hơn mức đỉnh 40 triệu lượt vào năm 2019 trước đại dịch.

Ngành này còn đang đối mặt áp lực cạnh tranh gay gắt từ các nước khác trong khu vực cũng như những lo ngại về an toàn sau vụ một diễn viên Trung Quốc bị đường dây lừa đảo trực tuyến bắt cóc tại Thái Lan và bán sang Myanmar hồi năm ngoái.

Không khí ảm đạm bao trùm khắp Bangkok, nơi các nhà hàng vắng bóng người, khách sạn hiếm khi đầy phòng và những nhà bán lẻ đang chật vật duy trì hoạt động. Tại đường Banthat Thong, nơi từng là phố ẩm thực thu hút du khách, nhiều quán ăn không còn lựa chọn nào khác ngoài đóng cửa.

Tại nhà hàng Delidelo Cafe ở phía bắc thủ đô, bà Tipvimol bắt đầu cắt giảm chi tiêu cá nhân và phải nhờ con gái trả giúp khoản vay mua xe. “Tôi đã ngừng đi ăn tiệm hay tụ tập bạn bè. Nếu ra ngoài, sẽ tốn rất nhiều tiền”, bà nói.

Kết quả sơ bộ cuộc tổng tuyển cử do Ủy ban Bầu cử Thái Lan công bố đêm 8/2 cho thấy đảng Bhumjaithai của Thủ tướng Anutin giành chiến thắng với khoảng 192 ghế trong 500 ghế tại Hạ viện.

Đây được mô tả là “cuộc trỗi dậy ngoạn mục” của ông Anutin, khi Bhumjaithai chỉ về thứ ba ở kỳ tổng tuyển cử trước. Kết quả tổng tuyển cử lần này mở ra triển vọng hình thành liên minh cầm quyền ổn định hơn, giúp Thái Lan có chính phủ đủ quyền lực để điều hành hiệu quả, qua đó chấm dứt giai đoạn bất ổn chính trị kéo dài theo nhà khoa học chính trị Napon Jatusripitak, thuộc Viện Nghiên cứu Tương lai Thái Lan.

__________________________

Nguồn:

Facebook Nguyễn Tuấn