Wednesday, February 11, 2026

Làn sóng biểu tình Gen Z ở Bangladesh có bị lấn át khi bầu cử đến gần?
11 tháng 2 2026, 13:32 +07
Thời gian đọc: 13 phút
BBC

NurPhoto/Getty Images
Các cuộc biểu tình do sinh viên dẫn dắt bắt đầu với yêu cầu bãi bỏ chế độ hạn ngạch trong tuyển dụng công chức

Bangladesh đang tiến tới cuộc bầu cử mà nhiều người đánh giá là mang tính bước ngoặt nhất trong nhiều thập kỷ.

Vào thứ Năm, ngày 12/2, khoảng 127 triệu công dân sẽ đi bỏ phiếu trong cuộc tổng tuyển cử đầu tiên kể từ sau cuộc nổi dậy do sinh viên dẫn dắt vào tháng 7/2024 khiến chính phủ bị lật đổ.

Đây sẽ là phép thử xem liệu quá trình phục hồi dân chủ có khả thi hay không tại một quốc gia đang chao đảo với nhiều năm bất ổn chính trị, đàn áp, bắt bớ hàng loạt và bạo lực.

Nhưng những "đứa con của cuộc cách mạng Bangladesh" – được coi là cuộc biểu tình Gen Z đầu tiên và thành công nhất trong làn sóng phản kháng của giới trẻ toàn cầu – giờ đang ở đâu, và vì sao họ không chuẩn bị nắm quyền?

Cuộc cách mạng Gen Z ở Bangladesh bắt đầu như thế nào?

Giới trẻ Bangladesh đã đóng vai trò then chốt trong các cuộc biểu tình dẫn tới sự sụp đổ của chính phủ vào năm 2024

Chỉ hơn hai năm trước, Thủ tướng Sheikh Hasina, người cầm quyền lâu nhất trong lịch sử Bangladesh, đã giành được chiến thắng nhiệm kỳ thứ tư, điều vốn chưa từng có tiền lệ tại quốc gia này.

Đảng Dân tộc Bangladesh (BNP) – khi đó là lực lượng đối lập chính với đảng Awami League theo xu hướng trung dung - tự do của bà Hasina – đã tẩy chay cuộc bầu cử đó. Dư luận trong và ngoài nước đã lên án cuộc biểu tình chỉ mang tính hình thức và thiếu tính cạnh tranh.

Các cuộc biểu tình do sinh viên dẫn đầu nổ ra vào cuối năm đó, ban đầu với yêu cầu bãi bỏ chế độ hạn ngạch trong tuyển dụng công chức.

Đến mùa hè năm sau, việc chính quyền Hasina sử dụng cảnh sát để đàn áp bạo lực đã biến các cuộc biểu tình này thành phong trào phản kháng trên toàn quốc. Tâm điểm là thủ đô Dhaka.

Đọc nhiều nhất





Chính phủ Bangladesh phản ứng ra sao?

Nhiều người dân Bangladesh hoan nghênh việc chấm dứt sự cầm quyền của đảng Awami League, nhưng đảng này phủ nhận mọi hành vi sai trái trong thời gian tại nhiệm

Chính phủ Awami League cắt internet, bắt giữ những người bất đồng chính kiến theo Đạo luật An ninh Kỹ thuật số, và bắn vào các nhà hoạt động sinh viên bằng đạn thật

Trước làn sóng kêu gọi từ chức ngày càng gia tăng, bà Hasina vẫn tỏ ra cứng rắn và gọi những người biểu tình là "khủng bố". Bà cũng bỏ tù hàng trăm người và khởi tố hình sự hàng trăm trường hợp khác.

Một đoạn ghi âm bị rò rỉ cho thấy bà được cho là đã ra lệnh cho lực lượng an ninh "sử dụng vũ khí sát thương" đối với người biểu tình. Bà Hasina phủ nhận việc từng ra lệnh nổ súng vào dân thường không vũ trang.

Những cảnh đẫm máu nhất diễn ra vào ngày 5/8/2024, khi Hasina bỏ trốn bằng trực thăng sang Ấn Độ, trước lúc đám đông tràn vào dinh thự của bà ở Dhaka.

Hôm ấy, cảnh sát đã bắn chết ít nhất 52 người trong một khu dân cư đông đúc, trở thành một trong những vụ bạo lực của lực lượng an ninh nghiêm trọng nhất trong lịch sử Bangladesh

Tổng cộng, theo Liên Hợp Quốc, khoảng 1.400 người đã thiệt mạng trong các cuộc biểu tình, phần lớn là do lực lượng an ninh gây ra.

Điều gì đã xảy ra với Sheikh Hasina và đảng Awami League?

MD Abu Sufian Jewel/NurPhoto via Getty Images
Các cuộc biểu tình phản đối bà Hasina đã diễn ra tại Dhaka vào tháng 11/2025

Hiện bà Hasina đang sống lưu vong tại New Delhi và Ấn Độ từ chối dẫn độ bà về Bangladesh để đối mặt với án tử hình. Đây là mức án do tòa án tội ác chiến tranh Bangladesh tuyên trong phiên xét xử vắng mặt hồi năm ngoái, liên quan đến vai trò của bà trong cuộc đàn áp.

Nhiều lãnh đạo cấp cao khác của Awami League cũng đang trú ẩn tại Ấn Độ, trong khi một số người đã bị bắt giữ trong nước.

Ông Muhammad Yunus, người được trao giải Giải Nobel Hòa bình, lên nắm quyền chỉ vài ngày sau khi bà Hasina bị lật đổ. Một trong những quyết định đầu tiên của chính phủ lâm thời do ông đứng đầu là cấm Awami League – đảng lâu đời nhất Bangladesh, từng giành khoảng 30% phiếu phổ thông – cùng các đối tác liên minh tham gia mọi hoạt động chính trị.

Ủy ban Bầu cử cũng hủy đăng ký của đảng này, khiến BNP do Tarique Rahman lãnh đạo, nay đã tái định vị mình như một lực lượng dân chủ tự do, trở thành đảng chính trị lớn nhất tham gia cuộc bầu cử năm nay.

Điều gì đã xảy ra với các nhà cách mạng Gen Z?

Những bức graffiti đầy màu sắc xuất hiện trên các đường phố Dhaka sau khi Sheikh Hasina bị lật đổ

Sự sụp đổ của bà Hasina từng mở ra hy vọng về một kỷ nguyên mới. Một số thủ lĩnh sinh viên đã giữ các vị trí then chốt trong chính phủ lâm thời, cố gắng định hình tương lai của đất nước mà họ có được sau khi xuống đường đấu tranh.

Họ được kỳ vọng sẽ giữ vai trò nhất định trong chính quyền tương lai. Tuy nhiên, Đảng Công dân Quốc gia (NCP) – lực lượng tập trung vào giới trẻ do các thủ lĩnh sinh viên sáng lập – hiện đang có sự chia rẽ nghiêm trọng.

Dấu hiệu rạn nứt lớn đầu tiên xuất hiện vào tháng Chín, khi các ứng viên được cánh sinh viên của Jamaat-e-Islami hậu thuẫn giành chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử hội sinh viên tại các đại học hàng đầu Bangladesh – một kết quả được xem là chỉ báo sớm về tâm lý cử tri toàn quốc.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên kể từ khi Bangladesh độc lập, một đảng Hồi giáo kiểm soát hội sinh viên Đại học Dhaka, ngôi trường danh giá nhất nước.

Vì vây, NCP đã đưa ra lựa chọn một lựa chọn vào tháng 12 – liên minh đa đảng với Jamaat.

Các đảng Hồi giáo đã 'lấn át' các thủ lĩnh sinh viên như thế nào?

Getty Images
Dù nhiều đảng tham gia tranh cử, nhưng với việc Awami League bị cấm hoạt động, cuộc cạnh tranh thực chất chỉ là giữa BNP và Jamaat-e-Islami

Lãnh đạo Jamaat, Shafiqur Rahman, nói với BBC News rằng đảng của ông cam kết chấm dứt tham nhũng và khôi phục tính độc lập của ngành tư pháp – những lời hứa tuy khó thực hiện trong một quốc gia có lịch sử tham nhũng cao. Dù vậy, ông lại đang tạo được sức hút.


NCP cũng đưa ra cam kết chống tham nhũng, cùng nhiều điểm trong cương lĩnh hướng tới cử tri trẻ:
  • Công lý cho gia đình những người thiệt mạng trong cuộc nổi dậy
  • Hạ độ tuổi bầu cử xuống 16
  • Tạo việc làm thông qua cải cách thuế và kinh tế

Tuy nhiên, Jamaat chỉ cho phép NCP đưa ra 30 ứng viên, và chỉ hai trong số đó là phụ nữ.

Bản thân Jamaat đề cử hơn 200 ứng viên, tất cả đều là nam giới. Và dù còn một số đảng nhỏ khác, cuộc đua thực sự trong kỳ bầu cử năm nay sẽ là giữa Jamaat và BNP.

Sự trỗi dậy của BNP ảnh hưởng thế nào đến đảng sinh viên?

Sheikh Mujibur Rahman, cha của Sheikh Hasina, đã bị ám sát vào năm 1975

Sau khi chứng kiến hàng ngàn người ủng hộ và lãnh đạo bị bỏ tù dưới thời Awami League, BNP hiện tiếp tục gia tăng sức ép lên đảng sinh viên.

Giống như Awami League – do bà Hasina, con gái của Sheikh Mujibur Rahman, người được coi là "cha già dân tộc" Bangladesh, lãnh đạo – BNP cũng gắn liền với một gia tộc chính trị.

Lãnh đạo mới của BNP, Tarique Rahman, 60 tuổi, vừa trở về sau 17 năm lưu vong tại London. Ông là con trai của Khaleda Zia, nữ thủ tướng đầu tiên của Bangladesh, người lên nắm quyền sau khi chồng bà – một cựu tổng thống – bị ám sát trong một cuộc đảo chính quân sự.

Những vấn đề chính đối với cử tri là gì?

Bên cạnh các mối quan tâm thường nhật như giá cả leo thang, việc làm, tham nhũng, an ninh trật tự, câu hỏi lớn hơn là liệu chính phủ mới có thể thực hiện cải cách chính trị và bảo đảm tiến trình dân chủ hay không.

Trong nhiều năm, Bangladesh đã chứng kiến bạo lực chính trị, đàn áp tàn bạo, bắt bớ hàng loạt và các vụ thủ tiêu bí mật. Nhu cầu truy cứu trách nhiệm đối với các vi phạm dưới các chính quyền trước đây đang ngày càng gia tăng.

Tham nhũng – đặc biệt trong khu vực công – vẫn là vấn đề nhức nhối.

Tháng 11/2025, Ngân hàng Thế giới cho biết tỷ lệ nghèo ở Bangladesh đã tăng, và việc làm sụt giảm, đặc biệt đối với phụ nữ.

Với hơn 40% cử tri đủ điều kiện trong độ tuổi 18–37, việc làm và an toàn thân thể là ưu tiên hàng đầu.

Với đa số cử tri, cuộc bầu cử này là về việc liệu ban lãnh đạo tiếp theo có thể mang lại ổn định, công bằng, và cảm giác rằng nhà nước đang phục vụ những người dân bình thường hay không.

Hệ thống bầu cử Bangladesh vận hành ra sao?

Getty Images
Để chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử sắp tới, Ủy ban Bầu cử Bangladesh đã tiến hành thử nghiệm bỏ phiếu vào tháng 11/2025

Bangladesh sẽ bầu 300 nghị sĩ Quốc hội theo hệ thống đa số tương đối: mỗi đơn vị bầu cử chọn một đại biểu.

Ứng viên giành nhiều phiếu nhất, dù không đạt 50%, sẽ thắng. Chỉ cần chiếm đa số trong Quốc hội là đủ để thành lập chính phủ.

Năm nay, lần đầu tiên người Bangladesh ở nước ngoài có thể bỏ phiếu qua bưu điện.

Ủy ban Bầu cử đã phát hành hơn 800.000 lá phiếu, cần được gửi tới chủ tịch hội đồng bầu cử địa phương trước chiều thứ Năm, 12/2.

Dù có lo ngại về chậm trễ và gian lận, Ủy ban Bầu cử cho biết đã triển khai các biện pháp bảo đảm, chẳng hạn như nhận diện khuôn mặt và theo dõi qua ứng dụng di động, nhằm tăng tính minh bạch.

Trưng cầu dân ý về Hiến chương Tháng Bảy là gì và vì sao quan trọng?

CA Press Wing
Ông Muhammad Yunus, Cố vấn trưởng của chính phủ lâm thời, ký Hiến chương Tháng Bảy cùng các lãnh đạo của nhiều đảng chính trị vào tháng 10/2025

Song song với việc bầu chính phủ mới vào ngày 12/2, cử tri cũng sẽ bỏ phiếu trong một cuộc trưng cầu dân ý hiến pháp để quyết định có thực thi Hiến chương Tháng Bảy hay không.

Văn kiện này đề ra khuôn khổ quản trị quốc gia, nhằm giảm sự tập trung quyền lực vào nhánh hành pháp, tăng cường kiểm soát – đối trọng, và ngăn chặn sự thống trị chính trị kéo dài như trong nhiều thập kỷ qua.

Nếu đa số chọn "Có", chính phủ sẽ bị ràng buộc pháp lý phải thực hiện 84 cải cách, trong đó có việc thành lập Quốc hội lưỡng viện.

Những lo ngại nào về tính minh bạch và công bằng của bầu cử 2026

Getty Images
Mạng xã hội như TikTok, Facebook và YouTube trở thành mặt trận vận động cốt lõi nhằm thu hút lượng cử tri trẻ đông đảo

Ba kỳ bầu cử quốc gia gần đây của Bangladesh đều gặp các tranh cãi gay gắt, vướng cáo buộc gian lận và bạo lực. BNP đã tẩy chay các cuộc bầu cử năm 2014 và 2024.

Lần này, sự vắng mặt của Awami League làm dấy lên câu hỏi về tính đaị diện và cạnh tranh.

Mạng xã hội như TikTok, Facebook và YouTube trở thành mặt trận vận động cốt lõi nhằm thu hút lượng cử tri trẻ đông đảo.

Sự tràn lan của nội dung do AI tạo ra cũng làm dấy lên lo ngại về thông tin sai lệch và các câu chuyện bịa đặt nhằm thao túng cử tri.

Nguy cơ bạo lực trong bầu cử Bangladesh 2026 là gì?

Getty Images
Các lực lượng vũ trang tuần tra tại Dhaka trước thềm cuộc tổng tuyển cử năm 2024

Do các mối thâm thù chính trị và phân cực sâu sắc, bầu cử ở Bangladesh thường xuyên đi kèm bạo lực.

Giai đoạn tiền bầu cử 2026 tiếp tục cho thấy xu hướng này, với đụng độ, quấy rối người vận động và đe dọa cử tri được ghi nhận trên khắp cả nước.

Gần đây xuất hiện thông tin nhiều nhà hoạt động chính trị bị sát hại, khiến các tổ chức nhân quyền bày tỏ quan ngại.

Rủi ro an ninh càng gia tăng do hệ quả của cuộc nổi dậy tháng 7/2024 – hàng trăm khẩu súng bị cướp bóc vẫn chưa được thu hồi.

Nhiều điều sẽ phụ thuộc vào việc Ủy ban Bầu cử có thực thi hiệu quả các biện pháp bảo đảm đã đề ra hay không.

Bầu cử Bangladesh 2026 có ý nghĩa gì với Nam Á?

Prime Minister’s Office, Pakistan
Quan hệ song phương của Bangladesh với Ấn Độ và Pakistan có thể thay đổi tùy thuộc vào việc ai sẽ thành lập chính phủ

Chính trị Nam Á gắn chặt với tôn giáo và bản sắc, và kết quả bầu cử Bangladesh có thể làm thay đổi cục diện chính trị khu vực, tác động đến di cư và an ninh biên giới.

Quan hệ với Ấn Độ và Pakistan có thể thay đổi tùy theo chính phủ mới.

Quan hệ với Ấn Độ đã căng thẳng kể từ khi Hasina sang nước này lánh nạn. Trong khi đó, quan hệ với Pakistan – vốn bị phủ bóng bởi di sản của Chiến tranh Giành độc lập Bangladesh năm 1971 – gần đây có dấu hiệu ấm lên.

Bangladesh cũng nằm ở tâm điểm cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc, trong đó Bắc Kinh coi Bangladesh là cửa ngõ vào Nam Á và mắt xích quan trọng trong Sáng kiến Vành đai và Con đường.

Với vị thế nền kinh tế lớn thứ hai Nam Á, sự ổn định của Bangladesh có thể định hình đáng kể bức tranh ngoại giao của cả khu vực.


Tin liên quan







By at

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)