ĐỐI THOẠI

VNTB – Xăng đắt, chuyển sang xe điện: không thể một sớm một chiều
Camille Nguyễn
23.03.2026 6:01
VNThoibao

(VNTB) – Xăng tăng, chuyển qua xe điện nhưng thật ra là lại sa vào một vòng luẩn quẩn mới

 Khi giá xăng liên tục leo thang, Thủ tướng Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu người dân và doanh nghiệp chuyển sang xe điện nhằm giảm áp lực năng lượng. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế chung, khi nhiều quốc gia đang dần giảm phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Nhưng trong một hệ thống điện vẫn còn phụ thuộc vào than, khí và cả dầu, thì việc chuyển sang xe điện có giúp người dân thoát khỏi biến động năng lượng?

Xe điện có giúp giải quyết được ngay vấn đề khủng hoảng năng lượng

Giá xăng dầu tăng thường do bất ổn địa chính trị hoặc đứt gãy chuỗi cung ứng. Khi có xung đột, giá xăng dầu tăng không chỉ vì sản lượng khai thác bị cắt giảm, mà còn do tâm lý lo ngại rủi ro của các nhà đầu tư trên sàn giao dịch. Nhưng giá dầu sẽ giảm khi  tình hình ổn định trở lại dựa trên cơ chế tự điều chỉnh của thị trường.

Trong khi đó, việc chuyển đổi sang xe điện lại là một chiến lược dài hạn của mỗi quốc gia. Từ đầu tư lưới điện, phát triển trạm sạc cho đến thay đổi thói quen tiêu dùng đều cần một khoảng thời gian hàng chục năm. 

Người tiêu dùng vẫn chưa mặn mà với xe điện do trạm sạc chưa phủ kín và tiện lợi như các cây xăng. Khi cần đổ xăng, chỉ cần 5 phút là đã có thể tiếp tục lên đường, trong khi đó muốn sạc điện thì xe phải tạm dừng ít nhất 30 phút hay có khi phải mấy tiếng đồng hồ.

Lưới điện Việt Nam có thể cung cấp đủ điện cho số lượng xe điện chưa phổ biến hiện nay. Nhưng nếu lượng xe điện tăng đột biến, nhất là ở các thành phố lớn thì sẽ tạo ra tình trạng quá tải vào giờ cao điểm hay hút điện quá lớn tại các trạm sạc nhanh.

“Xăng tăng thì đổi qua xe điện, tôi thấy cũng hợp lý. Nhưng sau khi đổi qua xe điện, chi phí điện tăng thì như thế nào? Thủ tướng kế nhiệm sẽ chuyển lại sang xe xăng hay kêu người dân hạn chế sử dụng xe điện để tiết kiệm điện?”, độc giả DN chia sẻ.

Khi điện vẫn phải cần dầu 

Tiếp nối nỗi lo của độc giả DN, cần nhìn thẳng vào một thực tế  là Việt Nam vẫn đang sử dụng than đá, khí và cả dầu để sản xuất điện.

Vào mùa khô, để giữ cho lưới điện hoạt động nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng điện tăng vọt, ngành điện buộc phải cho các nhà máy nhiệt điện hoạt động tối đa  với chi phí sản xuất rất cao. 

Nhất là giá dầu thế giới neo ở mức cao, việc phải “đốt dầu lấy điện” trở thành một gánh nặng tài chính kép. Giá xăng tăng thì giá dầu dùng cho nhà máy nhiệt điện cũng tăng theo, và vì vậy giá điện cũng sẽ tăng theo giá xăng. Và khi đó, tưởng rằng giảm được chi phí đổ xăng, nhưng người dân phải trả thêm tiền cho hoá đơn tiền điện ở trạm sạc.

Không chỉ có vậy, người dùng xe điện còn phải đối diện với pin xe bị chai, pin cũ lại góp phần làm ô nhiễm rác thải. Chưa kể tới việc để sản xuất ra pin lithium cho xe điện sẽ lại sa vào một chuỗi cung ứng khác về kim loại hiếm và đất hiếm.

Chuyển sang xe điện: ai đang gánh chi phí?

Khi so sánh xe xăng với xe điện có vẻ như xe điện chiếm ưu thế, nhưng để có được ưu thế thì trước đó phải trả tiền mua xe điện và mua hoặc thuê pin. Phải đầu tư thêm ít nhất một trăm triệu mua một cái xe điện chỉ để tiền tiết kiệm mỗi tháng vài ba triệu không phải là lựa chọn ưu tiên cho người tiêu dùng. Còn xe cũ họ phải làm gì khi ai cũng chuyển qua xe điện? Nếu bán đổ bán tháo để lấy tiền mua xe điện, thì chuyện lỗ lã lại đổ lên vai người dân.

Tuổi thọ của pin xe điện có giới hạn, khi pin chai lại phải đầu tư mua pin mới. Bên cạnh đó là phần mềm của xe cũng sẽ lỗi thời hay không thể cập nhật sau một thời gian nhất định giống như khi sử dụng iPhone. Và lúc đó, người dùng xe điện lại tốn một khoản tiền khác để có thể tiếp tục nuôi cái xe điện.

“Nhà tôi không phải quá khó khăn để có thể được hỗ trợ chuyển đổi xe điện nhưng cũng không phải có sẵn tiền để nói chuyển một phát là chuyển. Gia đình 5 người, tối thiểu nhà tôi phải có 2 chiếc xe điện để vừa đi làm, đi chợ cũng như đi học. Chi liền một khoản tiền lớn để mua 2 chiếc xe điện ở thời điểm này là một gánh nặng cho gia đình”, anh Minh, cư dân ở TP.HCM chia sẻ.

Thoạt nhìn đổi sang xe điện có vẻ là giải pháp cho vấn đề thiếu hụt năng lượng và là giải pháp xanh. Nhưng khi đó lại sa vào vấn đề rác thải môi trường trong dài hạn khi pin xe điện hết hạn. Bên cạnh đó sự đứt gãy năng lượng tiềm tàng sẽ chuyển từ eo biển Hormuz sang các quốc gia nắm giữ công nghệ pin hoặc các quốc gia sở hữu nguyên liệu thô. Tựu trung,  vấn đề không chỉ là thay đổi nguyên liệu, mà là một cuộc tái định nghĩa lại bản đồ quyền lực kinh tế và địa chính trị toàn cầu.