Thế giới hôm nay: 23/03/2026Nguồn: The Economist
Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
23/03/2026
NghiencuuQT
Chứng khoán lao dốc trên khắp châu Á. Trong phiên giao dịch sớm, chỉ số Topix của Nhật Bản giảm 3,1%; chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm 4,7%. Cả hai nước đều chịu ảnh hưởng nặng nề trước chi phí năng lượng ngày càng tăng. Giá dầu thô Brent đã tăng lên 114 đô la/thùng trước khi giảm nhẹ. Fatih Birol, người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Quốc tế, cho biết cuộc chiến đã gây ra “hai cuộc khủng hoảng dầu mỏ và một cuộc khủng hoảng khí đốt gộp lại cùng lúc.”
Iran đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng năng lượng Trung Đông và tiếp tục tấn công khu vực này. Ả Rập Saudi cho biết họ vừa bắn hạ một số máy bay không người lái của Iran. Hôm Chủ nhật, có ít nhất bảy người đã bị thương trong một cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran vào Tel Aviv; 180 người khác bị thương trong các cuộc không kích riêng biệt vào miền nam Israel vào thứ Bảy. Trong khi đó, nhiều tên lửa Israel cũng đã đánh trúng Tehran, thủ đô của Iran.
Lực lượng Phòng vệ Israel tuyên bố chiến dịch của họ chống lại Hezbollah, lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn ở Lebanon, “chỉ mới bắt đầu.” Trước đó, Tổng thống Lebanon cảnh báo rằng việc Israel phá hủy một cây cầu quan trọng ở miền nam nước ông là “khúc dạo đầu cho một cuộc xâm lược trên bộ.” Israel cho biết họ đã tấn công khu vực giao cắt này để ngăn Hezbollah đưa vũ khí và chiến binh vào khu vực.
Đảng Xã hội và các đồng minh đã giành chiến thắng tại hầu hết các thành phố lớn trong cuộc bầu cử thị trưởng ở Pháp. Đảng này vẫn giữ được quyền lực ở Paris, nơi Emmanuel Grégoire thắng dễ dàng, và cản bước những nhân vật theo chủ nghĩa dân túy ở cả cánh tả lẫn cánh hữu tại Marseille và Lille. Ở Lyon, ứng viên đảng Xã hội cũng giành chiến thắng sau khi liên minh với Đảng Nước Pháp Bất khuất theo đường lối cực tả. Các ứng viên cực hữu và dân túy đã đạt được những bước tiến ở các nơi khác, bao gồm cả Nice.
Tại Slovenia, cuộc bầu cử Quốc hội đang là một cuộc đua sít sao bất phân thắng bại giữa Đảng Dân chủ Slovenia theo chủ nghĩa dân túy và Đảng Phong trào Tự do thiên tả, do Thủ tướng Robert Golob đứng đầu. Golob sớm tuyên bố chiến thắng dù cả hai đảng đều giành được khoảng 28% số phiếu bầu, với 99% số phiếu đã được kiểm. Hai bên có lẽ sẽ nhận ra việc thành lập chính phủ liên minh cần thiết là vô cùng gian nan.
Chính quyền Ukraine báo cáo rằng sáu người đã thiệt mạng trong các cuộc tấn công của quân lính và máy bay không người lái Nga trên khắp đất nước. Nhiều người khác bị thương, trong đó có cả trẻ em. Cuộc tấn công xảy ra trong lúc các nhà đàm phán Mỹ và Ukraine gặp nhau trong vòng đàm phán mới nhất nhằm nỗ lực chấm dứt cuộc chiến kéo dài 4 năm. Phía Mỹ cũng muốn thiết lập một cuộc gặp ba bên khác với Nga.
Con số trong ngày: 4 tỷ đô la, là giá trị của các thương vụ đầu tư mạo hiểm được chốt tại châu Phi trong năm 2025, gần gấp bốn lần con số của năm 2020.
TIÊU ĐIỂM
Những bước lùi của Nga ở Ukraine
Trong lúc mọi ánh nhìn đều đổ dồn vào cuộc chiến chống Iran, một sự kiện quan trọng dường như đang diễn ra ở Ukraine. Nga đã phát động cuộc tấn công mùa xuân của mình, với nhiều đợt tấn công quy mô lớn. Nhưng trong năm ngày tính đến thứ Bảy vừa qua, họ được cho là đã phải chịu 7.850 thương vong, trong đó có hai ngày có mức thương vong cao nhất kể từ khi cuộc xâm lược bắt đầu vào năm 2022. Các cuộc tấn công của Nga ngày càng trở nên dễ bị tổn thương trước các đơn vị máy bay không người lái được tái tổ chức của Ukraine. Chúng cho phép Ukraine gây thương vong cho lực lượng Nga mà không phải mạo hiểm quá nhiều nguồn nhân lực vốn đã khan hiếm của chính mình.
Cùng lúc đó, Ukraine cũng đang tấn công các mục tiêu nằm sâu bên trong nước Nga. Kể từ tháng 2, có ít nhất 110 nhiệm vụ đã được thực hiện. Vào ngày 17/03, Sergei Shoigu, cố vấn của Điện Kremlin, đã cảnh báo rằng “không một khu vực nào của Nga có thể cảm thấy an toàn”; thậm chí cả Urals, nơi đặt trụ sở của phần lớn nền kinh tế chiến tranh, cũng đang nằm trong “vùng nguy hiểm cận kề.” Tuy nhiên, bất chấp cuộc gặp ở Miami vào cuối tuần qua giữa các phái đoàn đàm phán của Mỹ và Ukraine, triển vọng Nga bước vào các cuộc đàm phán nghiêm túc dường như vẫn xa vời hơn bao giờ hết.
Tuần lễ cơ sở hạ tầng trong Chiến tranh Iran
Tuần thứ tư của cuộc chiến Mỹ-Israel chống lại Iran đã bắt đầu bằng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng, đi kèm với những lời đe dọa sẽ còn nhiều cuộc tấn công hơn nữa. Hôm thứ Bảy, Donald Trump tuyên bố sẽ tấn công các nhà máy năng lượng của Iran trong vòng 48 giờ nếu chế độ này không “mở cửa hoàn toàn” Eo biển Hormuz, cửa ngõ trung chuyển 20% nguồn cung cấp dầu của thế giới, cho hoạt động vận tải biển.
Tuyên bố này đến sau các cuộc giao tranh bằng tên lửa và không kích qua lại giữa Israel và Iran nhắm vào cơ sở hạ tầng quan trọng ở cả hai nước. Mảnh vỡ từ một quả tên lửa Iran đã rơi xuống nhà máy lọc dầu chính của Israel ở Haifa, gây ra hỏa hoạn. Iran cũng có các đòn đánh trực tiếp bằng tên lửa vào các thị trấn Dimona và Arad ở miền nam Israel, khiến hơn 160 thường dân bị thương. Cơ sở làm giàu hạt nhân của Israel nằm ngay gần đó. Iran tuyên bố họ đang trả đũa một cuộc không kích của Israel vào lò phản ứng Natanz của mình, và Israel cũng đã tấn công một trong những mỏ khí đốt lớn nhất của Iran. Cuộc chiến đã làm giá năng lượng toàn cầu tăng đột biến; và những hậu quả tồi tệ hơn nhiều có lẽ vẫn đang chờ phía trước.
Tình thế khốn cùng của Pakistan
Ngày Pakistan lẽ ra phải là thời điểm để các lực lượng quân sự hùng mạnh của đất nước phô diễn sức mạnh. Lễ kỷ niệm hàng năm này – nhằm tưởng nhớ việc thông qua hiến pháp Hồi giáo vào năm 1956 – thường bao gồm các màn diễu binh, trưng bày tên lửa, xe tăng, và trình diễn trên không hoành tráng. Tuy nhiên, các sự kiện năm nay đã bị hủy bỏ do đất nước đang lao đao vì giá dầu và khí đốt tăng vọt. Một buổi lễ thượng cờ đơn giản sẽ thay thế cho tất cả.
Pakistan là một trong những quốc gia dễ bị ảnh hưởng nhất trước việc Iran đóng cửa Eo biển Hormuz. Với gần 90% lượng dầu và khí đốt đến từ Trung Đông, gánh nặng nợ lớn, và dự trữ ngoại hối ít ỏi, nước này đang ở trong một tình thế cực kỳ khó khăn. Chính phủ đã phải đóng cửa các trường học và tăng giá xăng dầu. Tệ hơn nữa, cuộc chiến của Pakistan với lực lượng Taliban ở nước láng giềng Afghanistan đang có nguy cơ leo thang sau khi một cuộc không kích bắn trúng một bệnh viện ở Kabul vào ngày 16/03. Các nhà lãnh đạo quân sự Pakistan giờ đây nhận ra họ đang kẹt giữa Iran và vô vàn khó khăn.
Tối cao Pháp viện Mỹ xem xét việc bỏ phiếu qua thư
Hôm nay, khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ chỉ còn chưa đầy tám tháng nữa, Tối cao Pháp viện Mỹ sẽ giải quyết một câu hỏi có thể làm thay đổi cách thức kiểm phiếu.
Tranh chấp trong vụ Watson kiện Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa (RNC) liên quan đến đạo luật của bang Mississippi, trong đó cho phép đếm cả các lá phiếu gửi qua thư nếu chúng có dấu bưu điện tính đến ngày bầu cử và được nhận trong vòng tối đa năm ngày làm việc sau đó. Các đảng viên Cộng hòa phản đối khoảng thời gian gia hạn này, xem đó là sự vi phạm các quy chế liên bang từ thế kỷ 19, trong đó quy định “ngày thứ Ba ngay sau ngày thứ Hai đầu tiên của tháng Mười một” là ngày bầu cử thống nhất của nước Mỹ.
Mississippi phản bác lại rằng bầu cử sẽ hoàn tất một khi “cử tri đã đánh dấu và nộp lá phiếu của họ.” RNC cho rằng “sự hỗn loạn và những nghi ngờ về sự thiếu minh bạch” sẽ xảy ra nếu không có một hạn chót cố định. Mississippi cảnh báo rằng việc loại bỏ sự linh hoạt này sẽ “hủy hoại” luật pháp của gần 30 tiểu bang cũng đang tính phiếu sau ngày bầu cử, có nguy cơ tước đi quyền bầu cử của hàng ngàn cử tri – đặc biệt là những người già và người khuyết tật, cũng như các đảng viên Dân chủ, những người có xu hướng phụ thuộc nhiều hơn vào việc bỏ phiếu qua thư.
Tín dụng tư nhân đang lung lay
Những lo ngại về tín dụng tư nhân đang ngày càng gia tăng. Suốt nhiều tháng qua, các quỹ đầu tư vào nợ chưa niêm yết đã chứng kiến cảnh khách hàng tìm đủ mọi cách rút tiền, dù các tài sản mà quỹ nắm giữ có tính thanh khoản kém. Họ thường đối phó với điều này bằng cách áp đặt giới hạn về lượng tiền mặt mà các nhà đầu tư có thể rút ra. Nhưng tin tức vào tháng 2 – rằng một quỹ bán lẻ do Blue Owl điều hành không thể đáp ứng các điều khoản rút tiền của mình – đã làm dấy lên sự hoảng loạn. Các nhà đầu tư đang vội vã rút vốn ngay cả khỏi các quỹ do những gã khổng lồ như BlackRock điều hành.
Hiện vẫn chưa rõ liệu quỹ của Blue Owl chỉ đơn giản là bị quản lý kém hay thất bại do lỗ hổng trong cấu trúc. Trong nội bộ, các công ty cùng ngành chỉ ra rằng dòng tiền đã ồ ạt đổ vào quỹ này và các quỹ tương tự trong những tháng trước khi mọi người bắt đầu thấy hoang mang. Họ cho rằng nhu cầu phải giải ngân các khoản tiền này một cách nhanh chóng đã dẫn đến việc nới lỏng các tiêu chuẩn bảo lãnh đối với những khoản vay có nhiều khả năng biến thành nợ xấu. Xét đến tốc độ mà các nhà đầu tư rót vốn vào thị trường tín dụng tư nhân rộng lớn hơn trong những năm gần đây, đó thực sự là một điều đáng lo ngại.
No comments:
Post a Comment