Monday, March 23, 2026

Vì sao Mỹ-Israel tấn công Iran và chiến tranh sẽ kéo dài bao lâu?
23/03/2026(7 giờ trước)
BBC

Anadolu/Getty Images
Xung đột trên khắp Trung Đông tiếp tục leo thang sau khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công quy mô lớn vào Iran, khiến lãnh tụ tối cao nước này thiệt mạng vào ngày 28/2.

Iran đã đáp trả bằng cách phát động các cuộc tấn công vào Israel và các quốc gia đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh.

Giao tranh leo thang nhanh chóng, lan sang Lebanon, với thương vong và thiệt hại ngày càng lên cao cho tất cả các bên.

Điều gì đang xảy ra ở Iran?

Khi Mỹ và Israel tấn công lần đầu, họ nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng tên lửa, các địa điểm quân sự và giới lãnh đạo của Iran tại thủ đô Tehran và trên khắp cả nước.

Lãnh tụ tối cao của Iran, Ali Khamenei, người đã lãnh đạo đất nước từ năm 1989, đã thiệt mạng trong đợt tấn công đầu tiên. Quân đội Israel cho biết hàng chục nhân vật cấp cao khác trong Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) hùng mạnh cũng đã thiệt mạng.

Con trai của ông Khamenei, Mojtaba Khamenei, được chỉ định làm người kế nhiệm vào ngày 8/3.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth sau đó nói người kế nhiệm đã bị thương và "có thể bị biến dạng" – một tuyên bố bị Iran bác bỏ.

Các quan chức cấp cao khác của Iran thiệt mạng bao gồm trùm an ninh Ali Larijani, Bộ trưởng tình báo Esmail Khatib và người đứng đầu lực lượng bán quân sự Basij, Gholamreza Soleimani. Israel cho hay họ đã nhắm mục tiêu vào những người này trong các cuộc không kích.

Đọc nhiều nhất





Mỹ và Israel cũng đã nhắm mục tiêu vào các địa điểm quan trọng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran – mà Iran khẳng định là hoàn toàn vì mục đích hòa bình – và các mỏ dầu khí của Iran.

Trong các mục tiêu có đảo Kharg, nơi có một cảng dầu lớn được coi là huyết mạch kinh tế của Iran.

Israel cũng nhắm mục tiêu vào Nam Pars, một phần của mỏ khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới.

Nhóm hoạt động nhân quyền Iran (HRANA) có trụ sở tại Mỹ báo cáo rằng tính đến ngày 21/3, 3.230 người đã thiệt mạng ở Iran – bao gồm 1.167 quân nhân và 1.406 thường dân, trong đó ít nhất 210 là trẻ em. 657 trường hợp tử vong khác được xác định là "không được phân loại" (dân sự/quân sự).

Iran cáo buộc Mỹ và Israel tấn công một trường nữ sinh gần căn cứ của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) ở miền nam Iran vào ngày 28/2, nói rằng 168 người đã thiệt mạng, trong đó có khoảng 110 trẻ em.

Mỹ cho biết họ đang điều tra vụ việc, trong khi Israel nói rằng họ "không biết" về bất kỳ hoạt động quân sự nào trong khu vực. Phân tích video của chuyên gia cho thấy một tên lửa Tomahawk của Mỹ đã bắn trúng một căn cứ quân sự gần trường học, BBC Verify đưa tin.

Việc tiếp cận Iran đối với các nhà báo quốc tế bị hạn chế, và kết nối internet trong nước gần như bị cắt hoàn toàn.

Bên ngoài lãnh thổ của mình, một tàu chiến Iran đã bị tàu ngầm Mỹ đánh chìm ở Ấn Độ Dương gần Sri Lanka vào ngày 4/3. Ít nhất 87 người đã thiệt mạng.

Play video, "Mỹ – Israel – Iran: Cuộc chiến đang làm lung lay trật tự thế giới", Thời lượng 7,14
07:14
BBC: Play video  Mỹ – Israel – Iran: Cuộc chiến đang làm lung lay trật tự thế giới

Iran đã tấn công những đâu?

Iran đã mô tả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel là "vô cớ, bất hợp pháp và phi chính đáng", và đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (drone) trên diện rộng để đáp trả.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cho biết họ đã nhắm mục tiêu vào các địa điểm của chính phủ và quân đội Israel ở Tel Aviv và những nơi khác.

Tính đến ngày 22/3, chính quyền Israel cho biết 16 người – tất cả đều là thường dân – đã thiệt mạng do tên lửa kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Cũng đã có các cuộc tấn công vào các quốc gia có căn cứ của Mỹ – Qatar, Bahrain, Jordan, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Kuwait – và Oman và Ả Rập Xê Út, những đồng minh của Mỹ.

Mười ba binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng.

Iran cũng bị cáo buộc tấn công các cơ sở dầu khí, tàu thuyền và các địa điểm dân sự.

Ngày 18/3, nước này đã tấn công một khu phức hợp năng lượng ở Qatar để đáp trả cuộc tấn công của Israel vào ngày hôm trước vào mỏ khí đốt South Pars. Không có trường hợp tử vong nào được báo cáo.

Ít nhất 20 người đã thiệt mạng trên khắp Vùng Vịnh cho đến nay, hầu hết là nhân viên an ninh hoặc công nhân nước ngoài: tám người ở UAE và sáu người ở Kuwait, trong khi Oman, Ả Rập Xê Út và Bahrain mỗi nước báo cáo hai trường hợp tử vong.

Tại miền bắc Iraq, một binh sĩ Pháp đã thiệt mạng do drone tấn công tại một căn cứ quân sự của người Kurd.

Cũng tại Iraq, Lực lượng Huy động Nhân dân (PMF) – được thành lập trong thập kỷ qua để chống lại nhóm Nhà nước Hồi giáo – cho biết 27 thành viên của họ đã thiệt mạng.

Tại Bờ Tây do Israel chiếm đóng, bốn phụ nữ Palestine đã thiệt mạng tại một tiệm làm đẹp trong một vụ tấn công bằng tên lửa của Iran.

Thổ Nhĩ Kỳ cho biết hệ thống phòng không của NATO đã bắn hạ ba tên lửa của Iran trên không phận nước này. Azerbaijan cáo buộc Iran tấn công một sân bay bằng drone.

Mỹ và các đồng minh Ả Rập đã lên án các cuộc tấn công của Iran, nói rằng "việc nhắm mục tiêu vào dân thường và các quốc gia không tham chiến là hành động khinh suất".

Ngày 14/3, nhóm vũ trang Palestine Hamas ở Gaza đã yêu cầu Iran ngừng tấn công các quốc gia Vùng Vịnh, trong một lời kêu gọi hiếm hoi gửi đến đồng minh chủ chốt của họ.

Ở một diễn biến khác, một căn cứ quân sự của Anh ở Síp đã bị tấn công bằng drone, theo Bộ Quốc phòng Anh. Các quan chức phương Tây sau đó cho hay drone này không được phóng từ Iran.

Trong vài ngày qua, Iran được cho là đã bắn hai tên lửa đạn đạo vào căn cứ quân sự của Anh trên đảo Diego Garcia ở Ấn Độ Dương - nhưng cả hai tên lửa đều không trúng mục tiêu.

Ngày 7/3, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đã xin lỗi các nước láng giềng bị tấn công và nói rằng "từ nay trở đi" quân đội không nên tấn công các nước láng giềng "trừ khi bị tấn công trước". Nhưng kể từ đó, các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn.

Chuyện gì xảy ra ở Lebanon?

AFP/Getty Images

Một mặt trận mới trong cuộc chiến đã mở ra ở Lebanon vào ngày 2/3 khi nhóm Hezbollah được Iran hậu thuẫn bắn tên lửa vào các vị trí của Israel, tuyên bố rằng họ đang tìm cách trả thù cho vụ ám sát ông Khamenei.

Israel đã phát động các cuộc tấn công đáp trả, nhắm vào phía nam và trung tâm Beirut và một số khu vực phía nam và đông Lebanon.

Bộ trưởng Quốc phòng Israel tuyên bố vào ngày 3/3 rằng lực lượng bộ binh sẽ "tiến lên và chiếm giữ thêm các khu vực chiến lược ở Lebanon" để ngăn chặn các cuộc tấn công từ Hezbollah.

Tính đến ngày 20/3, Bộ Y tế Lebanon cho biết các cuộc tấn công của Israel đã giết chết 1.001 người, trong đó có 118 trẻ em.

Hơn một triệu người – khoảng một phần sáu dân số cả nước – đã phải di dời khỏi nhà mình, chính phủ Lebanon thông tin.

Quân đội Israel cũng báo cáo rằng hai binh sĩ của họ đã thiệt mạng tính đến ngày 8/3.

Vì sao Mỹ và Israel tấn công Iran?

Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, mô tả các cuộc tấn công đầu tiên vào Iran là hành động "phòng ngừa" nhằm "loại bỏ các mối đe dọa đối với nhà nước Israel", mặc dù ông không giải thích tại sao cần phải hành động quân sự vào thời điểm này.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố hôm 2/3 rằng Washington đã biết sẽ có hành động của Israel, điều đó có nghĩa là Mỹ phải "đánh phủ đầu" trước các cuộc tấn công dự kiến ​​của Iran nhằm vào quân đội mình.

Nhưng cũng có những lý do sâu xa hơn.

Israel và Mỹ – đồng minh thân cận nhất của họ – là kẻ thù không đội trời chung của Iran kể từ cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979. Giới lãnh đạo Iran liên tục kêu gọi xóa sổ Israel và lên án Mỹ là kẻ thù lớn nhất của họ.

Hai nước này đã dẫn đầu sự phản đối của phương Tây đối với chương trình hạt nhân của Iran, tuyên bố Iran đang tìm cách phát triển bom hạt nhân – điều mà Iran kịch liệt phủ nhận.

Họ đã tấn công các địa điểm hạt nhân và quân sự của Iran vào tháng 6/2025 trong một cuộc chiến kéo dài 12 ngày.

Kể từ đó, họ tuyên bố Iran đang cố gắng xây dựng lại chương trình hạt nhân và phát triển tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân. Israel coi Iran là mối đe dọa đến sự tồn tại của mình và muốn Iran loại bỏ hoàn toàn chương trình hạt nhân và tên lửa, cũng như thay đổi chế độ.

Mỹ lần đầu tiên công khai nói về khả năng tấn công Iran vào tháng Một khi lực lượng an ninh của họ đàn áp người biểu tình bằng vũ lực gây chết người.

Nhưng Mỹ và Iran đã bắt đầu đàm phán và dường như đạt được tiến triển cho đến khi Trump nói rằng ông "không hài lòng" với cách thức đàm phán diễn ra vào ngày 27/2. Vài giờ sau, Mỹ và Israel bắt đầu tấn công.

Chiến tranh đang ảnh hưởng nền kinh tế và giá dầu ra sao?

Tình hình bất ổn ở Trung Đông đã bắt đầu ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu.

Iran bị cáo buộc tấn công các tàu thuyền ở Vịnh Ba Tư, buộc Eo biển Hormuz phải đóng cửa trên thực tế – một tuyến đường huyết mạch chiếm khoảng 20% ​​nguồn cung dầu toàn cầu.

Ngày 21/3, ông Trump nói cho Iran 48 giờ để "mở cửa hoàn toàn, không đe dọa" Eo biển Hormuz, nếu không Mỹ sẽ "phá hủy" các nhà máy điện của Iran.

Iran tuyên bố sẽ nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng năng lượng và khử muối thuộc sở hữu của Mỹ trong khu vực nếu điều đó xảy ra.

Các cuộc tấn công đã được báo cáo nhằm vào các trung tâm dầu khí lớn. Các cuộc tấn công đã khiến một số nhà sản xuất dầu khí lớn nhất thế giới phải tạm ngừng sản xuất – dẫn đến giá năng lượng tăng mạnh.

Việc đi lại đến khu vực đó có an toàn không và chiến tranh có thể kéo dài bao lâu?

Ngày 20/3, Tổng thống Trump nói ông đang cân nhắc "giảm quy mô" cuộc chiến vì Mỹ "đang tiến rất gần" đến việc đạt được các mục tiêu quân sự của mình.

Trước đó, ông đã vạch ra một nhiệm vụ rộng lớn cho cuộc chiến, với mục tiêu đảm bảo rằng Iran không thể phát triển vũ khí nhắm vào Mỹ, Israel hoặc bất kỳ đồng minh nào của Mỹ "trong một thời gian rất dài".

Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt trước đó đã bóng gió rằng cuộc chiến có thể kéo dài tới sáu tuần.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói khi bắt đầu cuộc chiến rằng chiến dịch sẽ "tiếp tục chừng nào còn cần thiết".

Cuộc chiến đã gây ra một trong những gián đoạn nghiêm trọng nhất đối với du lịch toàn cầu kể từ đại dịch Covid-19. Một số hãng hàng không vẫn tiếp tục hoạt động hoặc đã nối lại các chuyến bay hạn chế.

Bộ Ngoại giao Anh cho rằng bất cứ ai có kế hoạch du lịch đến Trung Đông nên vào trang web của họ để đọc lời khuyên liên quan đến điểm đến của mình.

Bài viết do Mallory Moench, Raffi Berg, Emily Atkinson, Olivia Ireland, Robert Greenall, Hafsa Khalil, Gabriela Pomeroy, Jaroslav Lukiv và BBC News Tiếng Ba Tư thực hiện.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan




By at

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)