ĐỐI THOẠI

Võ Khánh Tuyên - Xe than

dimanche 22 mars 2026
Thuymy

Xăng dầu bây giờ tăng giá khủng, nhưng vẫn có để đổ và đi. Chứ đến một lúc, không có hoặc hiếm có thì nan giải.

Cũng bây giờ, do thời đại và quen cái sự sung sướng, đa phần người dân không chỉ muốn được đáp ứng nhu cầu căn bản, mà còn đòi hỏi phải "cao cấp", chất lượng cao. Kiểu như ngồi xe phải không có mùi hôi, có nhạc êm dịu, máy lạnh mát rượi, không được đông người...

Nhớ hồi xưa, khi xăng dầu phân phối theo tem phiếu, thiếu hụt trầm trọng, dân ta cực kỳ thông minh đã sáng tạo ra hệ thống "lò than" cung cấp năng lượng cho xe hoạt động, và dân gian quen miệng gọi là xe than.

Xe than là xe được trang bị một lò đứng cuối xe. Anh lơ xe sẽ phụ trách đổ than vào lò, đốt cháy than sinh ra khí dẫn truyền lên động cơ. Xe nóng hầm hập, những ai ngồi cuối gần khu vực lò than chịu cực hình, vừa nóng, vừa hôi, vừa ho do ngạt...

Thỉnh thoảng anh lơ xe dùng thanh cời quậy quậy xoi xoi than càng làm tình hình thêm tình hình.

Mỗi chuyến xe than, ban đầu ai cũng than, nhưng than riết rồi không than nữa vì quen quá rồi. Chỉ còn đọng lại dư vị những chuyến đi muội than bám đầy mặt đen xì, xui nữa thì áo quần bị cháy xém.

Và cả hai câu ca dao sau này nhắc với nhiều hoài niệm về một thời khổ ải:

"Xe than đi dễ khó về

Khi đi người Việt, khi về người...Miên!"

VÕ KHÁNH TUYÊN 21.03.2026