VNTB – Thờ liệt sĩ tại chùa: áp đặt hành chính hay tự nguyện?Liên Trì
01.04.2026 3:28
VNThoibao
Ngày 26.3 vừa qua, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sỹ Việt Nam đã tổ chức buổi gặp mặt báo chí và thông tin các hoạt động của Hội.
Bên cạnh các báo cáo, đáng chú ý, Hội tập trung đẩy nhanh thực hiện hai đề án, trong đó có Đề án lập bàn thờ các liệt sỹ tại các chùa. Theo đề án này, Trung tướng Hoàng Khánh Hưng cho biết Hội đề nghị Giáo hội Phật giáo Việt Nam hướng dẫn, bố trí nơi thờ tự các liệt sĩ tại tất cả các chùa Phật giáo trong cả nước. Ông trung tướng có được ý tưởng này sau khi thấy “Chùa Ba Vàng có nơi thờ cúng liệt sĩ rất ý nghĩa.”
Rào cản từ thực tế pháp luật
Nhìn một cách khách quan, mặc dù đề xuất nói trên có ý nghĩa trong vấn đề tưởng nhớ, nhưng xét dưới góc độ pháp lý, việc thực hiện cần dựa trên tình thần tự nguyện thay vì áp đặt hành chính.
Tại Điều 7 của Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo 2016, quy định: Hoạt động tôn giáo theo hiến chương, điều lệ và văn bản có nội dung tương tự (sau đây gọi chung là hiến chương) của tổ chức tôn giáo.
Việc bài trí tượng thờ, bài vị cũng như thiết lập không gian thờ tự là một phần cốt lõi của hoạt động tôn giáo. Bên cạnh đó, căn cứ theo Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (sửa đổi lần thứ VII), không có quy định việc bắt buộc phải có nơi thờ liệt sỹ.
Đó là chưa nói đến, tại Điều 3 Khoản 1 của Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo 2016, quy định rằng: Nhà nước tôn trọng và bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người; bảo đảm để các tôn giáo bình đẳng trước pháp luật. Chính vì điều đó, nếu đề xuất các chùa phải thờ liệt sỹ, điều này vô hình trung tạo ra tiền lệ để các cơ quan quản lý can thiệp sâu vào nội vụ và quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo vốn đã được pháp luật bảo hộ.
Bên cạnh đó, việc cho thờ liệt sỹ ở tất cả các chùa cũng sẽ đưa đến một câu hỏi, đây có phải là “công trình ghi công” và chịu sự quản lý của Bộ nào? Bởi theo Điều 152 và Điều 154 của Nghị định 131/2021/NĐ-CP, các công trình ghi công liệt sĩ là đối tượng quản lý chuyên biệt của ngành Lao động – Thương binh và Xã hội và phải tuân thủ nghiêm ngặt quy hoạch đầu tư công.
Trong khi đó, từ ngày 1.3.2025, Bộ Dân tộc và Tôn giáo là cơ quan của Chính phủ Việt Nam có chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực tín ngưỡng, tôn giáo trong phạm vi cả nước. Cơ quan này thay thế cho Uỷ ban Dân tộc và tiếp nhận chức năng quản lý tôn giáo trước đây thuộc Bộ Nội vụ.
Quyền tự do tín ngưỡng của công dân
Ở góc một nhìn khác, đề xuất này cũng cần phải được xem xét dưới góc độ quyền tự do tín ngưỡng tôn giáo. Liệt sỹ thuộc nhiều thành phần tôn giáo khác nhau hoặc không theo một tôn giáo nào, việc đưa tất cả liệt sỹ vào thờ tại chùa là một sự áp đặt về niềm tin tôn giáo.
Căn cứ theo Điều 6, Luật Tín ngưỡng, Tôn giáo 2016, Nhà nước bảo hộ quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của mọi người; Mọi người có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào. Vì vậy, việc “hành chính hoá” một hoạt động tưởng niệm theo nghi thức của một tôn giáo cụ thể, có thể bị coi là chưa tôn trọng quyền tự do cá nhân của người quá cố.
“Tôn giáo nào cũng hướng con người đến điều thiện, làm điều lành, tránh điều dữ. Mình nghĩ đặt gian thờ liệt sỹ trong chùa cũng không phải là vấn đề nhưng đừng bắt buộc các chùa phải đặt. Đề xuất này giống như một mệnh lệnh áp đặt vậy. Nó vừa không hay trong cách vận hành lại vừa mất đi giá trị vốn có của nó”, ông Hai, một cư dân ở Sài Gòn chia sẻ.
Tri ân liệt sĩ hay uống nước nhớ nguồn là truyền thống của dân tộc ta. Tuy nhiên chỉ từ một ý tưởng cá nhân lại được nâng lên làm đề án thì thật là khiên cưỡng. Thờ cúng ở đâu là ý nguyện của gia đình liệt sĩ và cũng không phải nghĩa vụ của nhà chùa.
No comments:
Post a Comment