ĐỐI THOẠI

VNTB – Hệ thống phòng không HQ-9B Trung Quốc “mạnh” trên giấy
Khôi Nguyễn tổng hợp
05.03.2026 12:06
VNThoibao

(VNTB) – Đây là đòn giáng mạnh vào uy tín của vũ khí Made-in-China sau những thất bại liên tiếp của HQ-9B tại Pakistan trước vũ khí Ấn Độ và giờ đây tại Iran trước công nghệ phương Tây

Các trận không kích của Mỹ và Israel vào hơn 20 tỉnh ở Iran kể cả thủ đô Tehran gây thiệt hại nặng nề với hơn 200 người chết. Mạng lưới phòng không này có sự hiện diện của hệ thống tên lửa đất đối không tầm xa Made-in-China HQ-9B đã bị xuyên thùng dễ dàng. 

Những thiệt hại tại các cơ sở hạ tầng quân sự và các công trình trọng yếu của Iran, đã làm dấy lên câu hỏi liệu HQ-9B có hoạt động đúng như quảng cáo hay không. HQ-9B được ca ngợi là một trong những hệ thống phòng không tầm xa tiên tiến nhất của Trung Quốc. 

Chuyển giao bí mật

Iran được cho là bắt đầu nhận hệ thống tên lửa phòng không HQ-9B từ Trung Quốc ngay sau lệnh ngừng bắn với Israel . Ngày 26/ 6/2025, Bộ trưởng Quốc phòng Iran thăm Trung Quốc và đàm phán chương trình lấy”dầu đổi vũ khí” với Bắc Kinh.

Những đồn đoán về sự hiện diện của hệ thống này rộ lên từ tháng 8 năm 2025 khi các nguồn tin độc lập công bố những bức ảnh dường như cho thấy có thiết bị phòng không HQ-9B ở Iran. Tuy nhiên, Trung Quốc phủ nhận việc bán hệ thống này và nói rằng Bắc Kinh theo đuổi chính sách không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Một số nghị sĩ Iran, trong đó có ổng Abolfazl Zohrevand, từng công khai tuyên bố rằng Trung Quốc sẽ cung cấp HQ-9 để lấp “lỗ hổng phòng không ở độ cao lớn”. Tuy nhiên cho đến nay số lượng hệ thống phòng không được chuyển giao cho Iran vẫn không được xác nhận.

 

HQ-9B là gì?

Hệ thống tên lửa đất đối không tầm xa do tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc sản xuất. HQ-9B được lấy cảm hứng từ S-300PMU của Nga và Patriot PAC-2 của Mỹ. Tuy nhiên, Bắc Kinh tuyên bố đây là một sản phẩm hoàn toàn nội địa.

HQ-9B có tầm bắn tối đa khoảng 260 km và độ cao đánh chặn lên đến 50 km. có thể chống lại máy bay tàng hình, tên lửa hành trình và một số loại tên lửa đạn đạo nhất định. Hệ thống này được cho là có khả năng theo dõi tới 100 mục tiêu cùng lúc và tấn công từ sáu đến tám mục tiêu một lần.

Hệ thống HQ-9B và radar được Trung Quốc âm thầm chuyển giao cho Iran và được lắp đặt quanh Natanz, Fordow, căn cứ IRGC để thay cho hệ thống S-300 được cho là kém hiệu quả của Nga. 

Hiện không ai biết chính xác Iran nhận được bao nhiêu hệ thống HQ-9B tuy nhiên, một số phân tích cho rằng Iran có ít nhất 4 tổ hợp/battery HQ-9B dựa trên hồ sơ và ảnh vệ tinh. Nhưng đây chỉ là suy đoán mà không phải là công bố chính thức.​

 

Lá chắn giấy bị thủng

 

Mặc dù được thiết kế nhiều tầng nhưng hệ thống phòng không Iran lại là một mạng lưới chắp vá giữa công nghệ Nga (S-300), Trung Quốc (HQ-9B) và nội địa (Bavar-373).  Các báo cáo về thiệt hại cho thấy một lượng lớn đạn pháo của Mỹ và Israel bắn tới đã có thể xuyên thủng hoặc áp đảo các hệ thống phòng thủ này.

Mỹ và Israel dùng số lượng lớn các máy bay tàng hình F-35, tên lửa hành trình, UAV ồ ạt  tấn công là nhiễu loạn hệ thống xử lý của Hq-9B.  Ngoài việc bị áp đảo về số lượng, các radar của HQ-9B không phát hiện được các máy bay tàng hình trong khoảng cách 90km. HQ-9B được cho là thất thủ trước các tên lửa tầm thấp hay hệ thống có khả năng tấn công các điểm mù của hệ thống tên lửa Made-in-China. 

Mỹ và Isral đã áp dụng chiến lược tấn công thông minh thông qua việc phá radar và trung tâm chỉ huy trước tiên nhằm làm tê liệt mạng lưới phòng không của Iran trước khi trận tấn công chính diễn ra.

Truyền thông Iran sau đó tỏ ra rất bất mãn về “sự thất bại của hệ thống phòng không Trung Quốc” trong việc ngăn chặn các cuộc tấn công của đối thủ.  Nhưng cũng không thể loại bỏ khả năng Iran đã quá nóng vội khi đưa HQ-9B vào sử dụng trong khi chưa kịp tích hợp sâu vào hệ thống chỉ huy, liên kết dữ liệu và huấn luyện kíp chiến đấu, khiến hiệu quả thực tế thấp hơn so với quảng cáo.