Wednesday, March 4, 2026

2026(6 giờ trước)
BBC

Getty Images

Việt Nam đang trên đà gia nhập nhóm thị trường mới nổi và thị trường chứng khoán đã ghi nhận đợt tăng mạnh nhất trong nhiều năm, nhưng các nhà đầu tư nước ngoài vẫn bán ròng và cho rằng việc đầu tư đang bị cản trở do rủi ro thuế quan, giới hạn sở hữu và sự thống trị của tập đoàn Vingroup đối với chỉ số.

Diễn biến này có thể khiến dòng vốn toàn cầu chùn bước trước nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, trong khi tiền lại đang chảy mạnh vào các thị trường nhỏ hơn trong khu vực, theo Reuters.

Đáng chú ý, xu hướng này diễn ra ngay cả khi tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell cho biết có thể nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp, dự kiến có hiệu lực vào đầu tháng 9/2026.

Một cú hích tiềm năng có thể xảy ra nếu nhà cung cấp chỉ số MSCI thêm Việt Nam vào danh sách theo dõi của họ - một bước mà ngân hàng đầu tư J.P. Morgan đánh giá có thể xảy ra sớm nhất vào tháng 6/2026 - dù việc nâng hạng chính thức khó có khả năng diễn ra trước năm 2030.

VNI - chỉ số chính của thị trường chứng khoán Việt Nam - đã tăng 41% trong năm 2025, mức tăng mạnh nhất trong tám năm, khi nền kinh tế của quốc gia phụ thuộc vào xuất khẩu này tăng trưởng hơn 8%.

Dòng vốn ngoại có thể giúp cổ phiếu các doanh nghiệp Việt Nam tăng giá và giảm chi phí huy động vốn, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và đồng nội tệ.

Tuy nhiên, giới đầu tư nước ngoài đang nghiêng về các thị trường khác, lo ngại rằng tăng trưởng của Việt Nam, một phần nhờ thương mại chuyển hướng từ Trung Quốc, có thể đối mặt rủi ro từ chính sách thương mại thất thường của Mỹ, cũng như mức độ chi phối của tập đoàn Vingroup đối với đà tăng của thị trường.

"Các nhà đầu tư nước ngoài đã thận trọng với Việt Nam trước khi ông Trump bắt đầu nhiệm kì thứ hai do lo ngại về các mức thuế quan tiềm năng", Reuters dẫn lời ông Sean Taylor, giám đốc đầu tư tại công ty quản lý tài sản Matthews Asia có trụ sở tại San Francisco.

Đọc nhiều nhất

Mỹ và Israel tấn công: Iran trông đợi gì từ đồng minh Nga và Trung Quốc?

Vì sao giới lãnh đạo châu Âu chật vật tìm tiếng nói chung về Iran?

Có gì đáng chú ý về kỳ họp 'Lưỡng hội' quan trọng của Trung Quốc?

Lễ tang cho học sinh và nhân viên sau vụ tấn công trường học ở Iran

"Chúng tôi cảm thấy có nhiều cơ hội kiếm lợi nhuận ở các thị trường có thanh khoản cao và minh bạch hơn trong chỉ số như Đài Loan, Hàn Quốc và Trung Quốc", ông này nói.

Theo dữ liệu của LSEG - Tập đoàn Giao dịch Chứng khoán London - dòng vốn ròng rút khỏi thị trường cổ phiếu đạt kỷ lục 5,1 tỷ USD trong năm 2025, và tiếp tục kéo dài trong các tháng 1 - 2/2026.

Điều này dẫn đến việc các nhà đầu tư nước ngoài hiện nắm giữ khoảng 14,5% tổng số cổ phiếu đang lưu hành trên thị trường trị giá 332 tỷ USD, theo số liệu chính phủ Việt Nam.

Quỹ Vietnam Enterprise Investments Limited niêm yết tại London - một quỹ đóng chủ lực của Dragon Capital - cũng chứng kiến làn sóng thoái vốn ồ ạt, với hơn hai phần ba cổ đông đã bỏ phiếu đồng ý tham gia đợt chào mua lại cổ phần, nhằm bán bớt phần vốn đang nắm giữ và thu tiền về.

Quỹ này, có sự tham gia đầu tư của Gates Foundation Trust và nhà quản lý quỹ phòng hộ Boaz Weinstein, từ lâu đã giao dịch với giá thấp hơn giá trị thực của danh mục tài sản mà quỹ đang nắm giữ - một biểu hiện của tình trạng thanh khoản hạn chế của thị trường trong nước.

Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán Việt Nam cho biết trong một tuyên bố gửi đến Reuters rằng "một số tổ chức đầu tư toàn cầu lớn nhất thế giới... đã tích cực chuẩn bị đầu tư vào Việt Nam", nhưng không nêu tên cụ thể.

Ảnh hưởng quá lớn của Vingroup

Các hạn chế về ngoại hối, khả năng tiếp cận thị trường và giới hạn sở hữu từ lâu cũng đã làm giảm sự quan tâm của giới đầu tư nước ngoài đối với cổ phiếu Việt Nam, tuy nhiên, đợt tăng giá năm ngoái đã khiến cho thị trường vốn đã mất cân bằng càng trở nên mất cân đối hơn.

Chỉ số VNI vốn bị các ngân hàng và các doanh nghiệp bất động sản chi phối, lại đang ngày càng bị chi phối bởi một cổ phiếu duy nhất: VIC của Vingroup, với mức tăng trưởng 736% trong năm 2025.

Đây là công ty có giá trị nhất Việt Nam, và cùng với các công ty con, nhóm cổ phiếu họ Vin chiếm hơn 20% chỉ số VNI.

"Đối với các quỹ nước ngoài coi trọng đa dạng hóa và thanh khoản, điều đó khiến việc gia tăng tỷ trọng đầu tư trở nên khó khăn hơn nếu không muốn gánh rủi ro quá lớn vào một cổ phiếu duy nhất," bà Trần Thị Mộng Tuyền, nhà nghiên cứu tại Pacific Forum có trụ sở tại Hawaii, nhận định.

Thuộc sở hữu của tỷ phú Phạm Nhật Vượng - doanh nhân đã gầy dựng tài sản ban đầu từ việc bán mì ăn liền ở Ukraine - Vingroup được thành lập năm 1993 và đã mở rộng từ lĩnh vực bất động sản thành một tập đoàn đa ngành bao gồm đường sắt, thép, năng lượng, giải trí và hàng không vũ trụ.

Hiện tập đoàn này có giá trị gần 50 tỷ USD dù cổ phiếu gần đây có điều chỉnh. Đà tăng của cổ phiếu Vingroup năm ngoái đã kéo thị trường chung đi lên trong bối cảnh có sự hỗ trợ từ chính phủ và cam kết của Đảng Cộng sản cầm quyền về các "chính sách ưu đãi" cho doanh nghiệp tư nhân trong nước.

"Một vài cổ phiếu liên quan đang chiếm tỷ trọng không cân xứng trong chỉ số và gây ảnh hưởng lớn đến biến động thị trường", bà Thu Nguyễn, phó tổng giám đốc Công ty Quản lý Quỹ VinaCapital, cho biết.

Vingroup, đơn vị đã đưa hãng xe điện đang thua lỗ VinFast lên sàn Nasdaq vào năm 2023, cho biết mức tăng giá cổ phiếu năm ngoái phản ánh các chính sách hỗ trợ của chính phủ và thành tựu của các công ty thành viên.

Lợi nhuận ròng của tập đoàn này đã tăng gấp đôi trong năm ngoái, tuy nhiên, mức tăng giá cổ phiếu quá mạnh khiến cho P/E, một chỉ số dùng đánh giá mối quan hệ giữa giá cổ phiếu và lãi thu được trên cổ phiếu đó, hiện ở mức cao tới 96 lần. Điều này có nghĩa là nhà đầu tư đang trả đến 96 đồng cho mỗi 1 đồng lợi nhuận mà doanh nghiệp tạo ra.

Ông Craig Martin, Chủ tịch Dynam Capital có trụ sở tại Singapore - đơn vị quản lý một quỹ đầu tư Việt Nam niêm yết tại London - nhận định mức giá này "khá thách thức đối với một nhà đầu tư cơ bản như chúng tôi vào thời điểm hiện tại, khi vẫn còn nhiều bất định đáng kể về thời điểm tạo ra dòng tiền trong tương lai từ nhiều dự án mà tập đoàn này đang tham gia".

Tám công ty môi giới và nhà quản lý quỹ khác mà Reuters liên hệ cho biết họ không khuyến nghị khách hàng mua cổ phiếu Vingroup, hoặc từ chối bình luận về công ty này, trong đó một số bên viện dẫn lo ngại về khả năng bị trả đũa.

Dù vậy, Việt Nam đã nới lỏng các quy định về huy động vốn và giao dịch, giúp việc tiếp cận thị trường trở nên dễ dàng hơn và đang tiến tới mục tiêu nâng hạng thị trường.

Giới đầu tư toàn cầu cũng không hoàn toàn bi quan về Việt Nam, một số nhà đầu tư mua cổ phiếu của các công ty niêm yết ở nước ngoài nhưng hoạt động kinh doanh tại Việt Nam để tăng khả năng tiếp cận thị trường.

Tuy nhiên, khi cổ phiếu của các doanh nghiệp niêm yết trong nước đôi khi có mức giá cao hơn 20–30% đối với nhà đầu tư quốc tế do giới hạn sở hữu nước ngoài, không nhiều người cho rằng đây là thời điểm thích hợp để vội vàng rót vốn.

"Nhiều nhà quản lý đã đề cập đến chuyện cổ phiếu có tiềm năng, nhưng cần phải có tính thanh khoản. Giới hạn sở hữu nước ngoài đang tạo ra một số rào cản", ông Hunter Beaudoin từ công ty nghiên cứu Morningstar cho biết.

Getty/BBC

Tập đoàn Vingroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng hiện có giá trị gần 50 tỷ USD dù cổ phiếu gần đây có điều chỉnh

Những chướng ngại khác

Ngoài thị trường chứng khoán, quốc gia Đông Nam Á 100 triệu dân vẫn còn nhiều chướng ngại khác.

Mới đây, Nikkei Asia có bài viết cho rằng thủ tục sân bay ở Việt Nam và "kiểm soát vốn" đang là hai trong số những rào cản khiến Việt Nam đang trải qua tình trạng sụt giảm đầu tư vào doanh nghiệp startup.

Bài viết còn cho biết có nhiều "lời phàn nàn" về lệnh cấm nhập khẩu một số máy móc qua sử dụng gây khó cho ngành công nghệ.

Hiện tại, Việt Nam dường như vẫn chưa phải một điểm đến đầu tư ưa thích trong khu vực.

Theo báo cáo năm 2025 của DealStreetAsia – một công ty tư nhân ở Singapore thạo tin về vốn tư nhân và hoạt động kinh doanh của các startup trên khắp châu Á – Việt Nam chỉ chiếm 7,8% quỹ đầu tư mạo hiểm ở Đông Nam Á, xếp sau Singapore (61,4%), Indonesia (14,3%) và Malaysia (8,7%).

Cũng theo báo cáo này, Việt Nam đang ở trạng thái "sôi động thấp kỷ lục trong hơn bảy năm qua". Quốc gia này đạt đỉnh về giá trị và số lượng giao dịch vào nửa sau năm 2021 với 63 thương vụ, tổng giá trị 1,45 tỷ USD, rồi giảm mạnh, cả giá trị và số thương vụ, từ đó.

Vào nửa cuối năm 2025, Việt Nam chỉ nhận được 13 thương vụ đầu tư với giá trị 90 triệu USD.

Dù được thiết kế để giảm bớt thủ tục, đơn giản hóa quy định và đẩy nhanh quá trình ra quyết định, cuộc cải cách này trong ngắn hạn lại có thể khiến mọi thứ chậm lại, do bộ máy hành chính cần thời gian để thích nghi và sắp xếp lại cách vận hành.

Dù vậy, không ít nhà đầu tư nước ngoài và giới ngoại giao đã ca ngợi nỗ lực này của Việt Nam, bên cạnh điểm cộng ổn định chính trị.

Tuy nhiên, "Việt Nam vẫn đang đặt ra gánh nặng pháp lý nặng nề hơn so với các nước láng giềng trong khu vực", Reuters dẫn nhận định của bà Laura Schwartz, chuyên gia phân tích tại Verisk Maplecroft, công ty về tư vấn chiến lược và rủi ro.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan