2026(2 giờ trước)
BBC

Getty Images

Người biểu tình giơ biểu ngữ 'Không chiến tranh, Không vua' trước tòa nhà nghị viện bang ở thành phố Montpelier, bang Vermont

Sáng Chủ nhật, tôi mở điện thoại ra và thấy Facebook của mình như một chiến trường.

Bên này, một người bạn cũ chia sẻ hình ảnh biển người ở Los Angeles với chú thích: "Đây mới là nước Mỹ thật. Proud to be American [tự hào là người Mỹ]." Bên kia, một người quen khác – cũng người Việt, cũng sống ở Nam California – đăng clip ngắn từ Townhall.com với dòng chú thích: "Bọn cộng sản được trả tiền để xuống đường. Đừng bị lừa."

Cả hai đều có hàng chục like.

Cả hai đều tin chắc mình đúng.

Trước đó, một người bạn cùng làm nghề báo gọi phôn, kể chuyện chị đi biểu tình ngày hôm trước và tỏ vẻ buồn là "ít người Việt mình tham gia."

Hôm thứ Bảy 28 tháng Ba là ngày biểu tình "No Kings" lần thứ ba kể từ khi ông Trump bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai.

Hơn 3.300 sự kiện diễn ra trên khắp 50 bang, với ước tính hơn tám triệu người tham gia – được ghi nhận là ngày biểu tình lớn nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Từ New York đến Los Angeles, từ thành phố Driggs ở Idaho chỉ có chưa đến 2.000 dân, đến tận Paris, Rome, London.

Thông điệp của người xuống đường

Người tổ chức No Kings tóm tắt thông điệp bằng ba cụm từ: No ICE. No Illegal Wars. No Kings (tạm dịch: nói không với lực lượng chấp pháp di trú, các cuộc chiến tranh bất hợp pháp, nói không với vua).

Đọc nhiều nhất

Chiến tranh Iran: Vì sao Pakistan bất ngờ trở thành trung gian hòa giải?

Đại học Stanford thắng kiện, được giữ nhật ký của cựu thư ký Mao Trạch Đông

Iran sử dụng trẻ em làm nhiệm vụ an ninh trong thời chiến

'Cô không còn là chị em của tôi nữa' – chiến tranh chia cắt gia đình ở Iran

Phong trào bùng phát trở lại sau khi hai công dân Mỹ – Renee Good, một người mẹ ba con, và Alex Pretti, một y tá cựu chiến binh – bị nhân viên liên bang bắn chết tại Minneapolis trong các chiến dịch bố ráp di dân hồi tháng Một.

Nhưng danh sách bất mãn rộng hơn nhiều: chiến dịch quân sự tại Iran, bố ráp ICE tại trường học và bệnh viện, chi phí sinh hoạt leo thang, và những lo ngại về nền dân chủ đang bị xói mòn.

Điều đáng chú ý: hai phần ba địa điểm biểu tình nằm bên ngoài các thành phố lớn – tại những nơi như Driggs (Idaho) hay Seward (Alaska).

Tại Minneapolis, một người biểu tình nói lý do xuống đường chỉ bằng một câu: "Dân chủ đang bị đe dọa."

Getty Images

Hơn 100 cuộc biểu tình No Kings đã nổ ra trên khắp bang Michigan, trong ảnh: người biểu tình tại thành phố Detroit với các biểu ngữ: 'Hãy học bài học từ Việt Nam', 'Không vua'

Cuộc biểu tình qua lăng kính truyền thông

Cùng một sự kiện, nhưng tùy vào nguồn tin, bức tranh hiện ra hoàn toàn khác nhau.

AP, Reuters, NPR, CBS News, PBS và Time tường thuật ngày 28 tháng Ba như một sự kiện lịch sử – tập trung vào số người, sự đa dạng của người tham gia, và những câu hỏi về tác động chính trị lâu dài. Giọng điệu bài viết: đây là một phong trào quần chúng thật sự, bất kể người ta đồng ý hay không đồng ý với nó.

Fox News nhìn sự kiện đó qua một lăng kính hoàn toàn khác. Trong khi các hãng tin khác tường thuật đám đông, Fox News Digital đăng một bài điều tra với nhan đề thẳng thắn: "500 groups with $3B in revenues are behind the #NoKings protests and communist call for 'revolution'." (500 nhóm với doanh thu 3 tỷ USD đằng sau các cuộc biểu tình #NoKings và lời kêu gọi 'cách mạng' của cộng sản).

Không phải tường thuật sự kiện – mà là đặt câu hỏi về những gì ẩn đằng sau.

Hai luồng thông tin này chạy song song suốt cả ngày – và tiếp tục chạy song song trên mạng xã hội người Việt hải ngoại cho đến tận những ngày hôm sau. Vậy đâu là sự thật?

Cộng sản có đứng sau lưng cuộc biểu tình ?

Đây là câu hỏi quan trọng nhất – và để trả lời trung thực, cần nhìn vào cả ba phía: những gì Fox News cáo buộc, những gì các tờ báo khác đưa tin, và những gì đã được kiểm chứng một cách độc lập.

AP, Reuters, NPR, CBS News, PBS và Time – như đã nói – đưa tin về cuộc biểu tình nhưng không tờ nào đưa tin về cáo buộc của Fox News.

Tại sao? Vì họ có lập trường chính trị riêng? Vì họ đánh giá cáo buộc không đủ vững? Vì họ đang có cuộc điều tra của riêng họ? Hay đơn giản vì đó không phải góc tin họ đang theo dõi? Chúng ta chưa có câu trả lời. Nhưng đây là dữ kiện người đọc cần biết khi tự đánh giá.

Fox News là ai, và họ cáo buộc gì?

Fox News là kênh truyền hình cáp được tỷ phú Rupert Murdoch sáng lập năm 1996 để phục vụ khán giả bảo thủ.

Media Bias/Fact Check xếp Fox News vào nhóm Right (cánh hữu) với độ tin cậy thấp. AllSides chấm 3.27 trên thang từ -6 đến 6, nghiêng rõ về cánh hữu.

Dưới nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump, nhiều nhà phân tích mô tả Fox News ngày càng giống một kênh tuyên truyền của chính quyền hơn là tờ báo độc lập. Điều đó không có nghĩa mọi điều Fox News viết đều sai – nhưng người đọc cần tỉnh táo.

Fox News cáo buộc rằng một mạng lưới các tổ chức cộng sản, xã hội chủ nghĩa và tỷ phú cánh tả đứng sau lưng và hậu thuẫn phong trào No Kings. Cáo buộc này có thể chia làm hai phần:

Phần có bằng chứng cụ thể:

Permit tổ chức cuộc biểu tình chính thức tại St. Paul ghi tên Indivisible – một tổ chức vận động chính trị có nhận tài trợ từ Open Society Foundations của tỷ phú George Soros – là đơn vị đứng tên chính.

Fox News cũng có hình ảnh và bài đăng công khai của các tổ chức như Party for Socialism and Liberation, People's Forum, ANSWER Coalition và CodePink – tất cả nhận tài trợ từ Neville Roy Singham, một tỷ phú Mỹ tự nhận theo tư tưởng Mao Trạch Đông, đang sống tại Trung Quốc – cho thấy họ vận động thành viên tham gia, phân phát biểu ngữ, và công khai tuyên bố dùng No Kings để truyền bá thông điệp "cách mạng."

Đây là những điều các tổ chức đó tự nói, tự đăng – không bị bịa đặt.

Phần suy diễn:

Fox News kết luận rằng chiến lược của các tổ chức này "phản ánh học thuyết Chiến tranh Nhân dân của Mao Trạch Đông – len lỏi vào các phong trào rộng lớn hơn và cấp tiến hóa chúng từ bên trong."

Đây là cách diễn giải vượt quá những gì bằng chứng họ đưa ra thực sự chứng minh được.

Snopes kiểm chứng được gì?

Trang kiểm chứng Snopes – sáng lập năm 1994, tài trợ bằng quảng cáo và đóng góp của độc giả, không có mối liên hệ với Soros hay Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ – đã bác bỏ con số "300 triệu USD mà các tỷ phú tài trợ No Kings" đang lan truyền trên mạng. Đó là tổng tiền các tổ chức từ thiện đã tài trợ cho các đối tác của No Kings trong nhiều năm qua – không phải tiền chi riêng cho các cuộc biểu tình này.

Lưu ý: Media Bias/Fact Check xếp Snopes vào nhóm Left-Center (thiên tả) – người đọc nên biết điều này khi cân nhắc.

Qua phân tích này chúng ta có thể kết luận hai điều:

Có các tổ chức mang tư tưởng cộng sản tham gia trong phong trào, công khai dùng nó như bàn đạp để truyền bá nghị trình cách mạng. Đây là sự thật.

Cáo buộc rằng toàn bộ phong trào biểu tình bị cộng sản kiểm soát và điều hành – đây là suy diễn không được chứng minh và không được bất kỳ tờ báo độc lập nào xác nhận.

Riêng cáo buộc phổ biến nhất trên mạng xã hội – rằng người biểu tình "được trả tiền để xuống đường" thì đây không phải cáo buộc của Fox News mà là thông tin lan truyền trên mạng, và Snopes kết luận không có bằng chứng nào cho thấy có điều này.

Getty Images

Hàng ngàn người biểu tình trong Ngày Không Vua (No Kings) tại Công viên Boston Common ở thành phố Boston, bang Massachusetts vào ngày 28/3

Những người không ai trả tiền

Tôi dừng lại ở một vài hình ảnh trong hàng ngàn hình ảnh từ hôm qua.

Ở Salt Lake City thuộc bang Utah – bang mà Trump thắng với 66% phiếu bầu hồi năm 2024 – hàng ngàn người xuống đường. Ở San Diego, hơn 40.000 người xuống đường trong trật tự – trong khi cùng ngày tại Los Angeles, cảnh sát phải dùng hơi cay sau khi một nhóm nhỏ cố phá hàng rào tòa nhà liên bang.

Tại Minneapolis, Bruce Springsteen trình diễn bài "Streets of Minneapolis" (Những đường phố Minneapolis) – bài hát ông viết để tưởng niệm Renee Good và Alex Pretti.

Nhìn vào đám đông đó – những bà lão 80 tuổi đẩy xe lăn, những đứa trẻ ngồi trên vai bố, những người lần đầu tiên trong đời xuống đường – tôi tự hỏi: bao nhiêu người trong số này biết Neville Roy Singham là ai? Và nếu họ không biết, điều đó có làm thay đổi ý nghĩa sự hiện diện của họ không?

Hôm 29 tháng Ba là National Vietnam War Veterans Day – ngày kỷ niệm quân đội Mỹ rút khỏi Việt Nam năm 1973.

Với người Việt hải ngoại, đây còn là ngày nhắc nhớ một điều khác: những người lính VNCH và gia đình họ, những người cũng đã chiến đấu, cũng đã thua – nhưng không có tên trong bất kỳ tượng đài nào trên đất Mỹ.

Ký ức đó không bao giờ rời người Việt hải ngoại. Và nó ảnh hưởng đến cách họ nhìn tất cả mọi thứ – kể cả những gì diễn ra hôm qua.

Cảm xúc và sự thật

Đúng vậy, người Việt hải ngoại nhìn những gì đang xảy ra ở Mỹ bằng đôi mắt không thể vô tư. Đó là đôi mắt đã từng thấy một chính quyền sụp đổ, đã từng mất tất cả trong một buổi sáng, đã từng xây dựng lại từ đầu trên đất người.

Khi thấy cờ cộng sản trong đám đông No Kings, phản ứng khó chịu hoàn toàn tự nhiên. Khi nghe Tòa Bạch Ốc gọi tám triệu người là "không có sự ủng hộ thực sự của quần chúng," sự bực bội cũng hoàn toàn tự nhiên.

Nhưng cảm xúc – dù chính đáng đến đâu – không thay thế được tư duy tỉnh táo. Người Việt hải ngoại biết hơn ai hết thế nào là bị tuyên truyền dẫn dắt. Chính vì vậy, họ có trách nhiệm đặc biệt: không để nỗi đau quá khứ biến thành lăng kính bóp méo hiện tại.

Có cộng sản trong đám đông hôm qua – đó là sự thật. Nhưng tám triệu người không phải là cộng sản. Phong trào No Kings không phải do cộng sản tổ chức và trả tiền – đó cũng là sự thật, sau khi đã được kiểm chứng.

Và câu hỏi cuối cùng – câu hỏi mà chỉ mỗi người Việt hải ngoại phải tự trả lời cho mình: trong một nền dân chủ đang bị thử thách, họ muốn đứng ở đâu? Không phải đứng về phe nào – mà đứng ở đâu trong lịch sử?

Tác giả Hà Giang là một nhà báo người Mỹ gốc Việt sống tại miền Nam California, trước đây từng làm việc tại BBC News Tiếng Việt.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan

Đại học Stanford thắng kiện, được giữ nhật ký của cựu thư ký Mao Trạch Đông4 giờ trước