ĐỐI THOẠI

VNTB – Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ Khẳng Định Cam Kết Khắc Phục Tình Trạng Tự Do Tôn Giáo Tại Việt Nam (2026)
26.05.2026 5:50
VNThoibao

 Bài phát biểu của Bà Tina L. Mufford, Quyền Phó Đại Sứ Lưu Động thuộc Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, tại Ngày Nhân Quyền cho Việt Nam 2026 đề cập cam kết của Hoa Kỳ trong việc bảo vệ quyền tự do tôn giáo  và những lo ngại về tình hình nhân quyền tại Việt Nam.

Bà Mufford khẳng định tự do tôn giáo là một quyền bất khả xâm phạm mà chính phủ có bổn phận bảo vệ, không thể tước đoạt. Bảo vệ tự do tôn giáo ở hải ngoại là giềng mối cốt lõi trong đường lối ngoại giao của Hoa Kỳ. Các quốc gia bảo vệ quyền tự do tôn giáo vững chắc thường có nền tảng vững vàng, nền kinh tế hưng thịnh và thu hút nhiều đầu tư ngoại quốc hơn.

Bà bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về tình hình Việt Nam. Mặc dù ghi nhận những bước tiến chậm chạp về cấp phép và ghi danh trong hai thập niên qua, Hoa Kỳ vẫn tiếp tục những cuộc hội đàm cam go về môi trường kìm kẹp khắc nghiệt đối với những người có đạo tại Việt Nam.

– Nhà cầm quyền tại một số địa phương đang sách nhiễu, theo dõi, đe dọa và bắt bớ những người kiên trì với truyền thống đức tin nằm ngoài các tổ chức tôn giáo quốc doanh. Các nhóm bị nhắm đến bao gồm các khối độc lập của Cao Đài, Phật Giáo Hòa Hảo, Khmer Krom, giáo dân Công Giáo, và tín hữu Tin Lành không ghi danh, thường bị đàn áp dưới chiêu bài an ninh quốc gia.

– Khuynh hướng đáng báo động về sự đàn áp xuyên quốc gia của Việt Nam, đặc biệt nêu trường hợp TS. Nguyễn Đình Thắng, một công dân Hoa Kỳ bị kết án khiếm diện và đang bị sách nhiễu, đe dọa ngay trên lãnh thổ Hoa Kỳ.

– Kêu gọi phóng thích ngay lập tức và vô điều kiện những người đang thọ án tù đày chỉ vì lòng kiên trung với đức tin và những nỗ lực đấu tranh ôn hòa cho quyền tự do tôn giáo.

– Báo động về Luật Tín Ngưỡng và Tôn Giáo mới vào tháng 4 năm 2026, buộc các buổi nhóm họp tôn giáo trực tuyến phải ghi danh với nhà cầm quyền, hành động này được cho là “rập khuôn” chiến dịch đàn áp tôn giáo trên mạng của Trung Quốc và trái với các tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế.

– Kêu gọi khán giả liên lạc với Tòa Đại Sứ hoặc Lãnh Sự Quán Hoa Kỳ tại Việt Nam nếu nghe ngóng được về các trường hợp cụ thể người dân bị săn lùng và trù dập vì hoạt động tôn giáo trên mạng để ghi nhận làm tài liệu và đối phó.

Phát Biểu Của Bà Tina Mufford Tại Ngày Nhân Quyền Cho Việt Nam 2026

https://youtu.be/5SmqAnsa0og?si=OSIEfy35_jk-WjCa

LỜI MỞ ĐẦU

Cảm tạ quý vị rất nhiều.

Thật là một vinh dự cho tôi khi được hiện diện nơi đây và cùng đồng hành với quý vị diễn giả khả kính. Tất cả quý vị đều đã chứng tỏ một bề dày sự nghiệp và lòng tận tụy trong việc đấu tranh, bảo vệ và vinh danh quyền tự do tôn giáo tại Việt Nam cũng như trên toàn thế giới. Tôi cũng xin gửi lời tri ân đến Ban Tổ Chức. Đây thực sự là một cuộc hội thảo vô cùng quan yếu mà chúng ta cần tổ chức mỗi năm. Đây là thời điểm then chốt để chúng ta nhìn lại những bước tiến, đồng thời suy ngẫm về cách vạch ra một lộ trình cho chặng đường dài phía trước, nhằm đạt được quyền tự do tôn giáo đích thực cho toàn thể người dân tại Việt Nam.

Trong khi Hoa Kỳ kỷ niệm 250 năm lập quốc, chúng ta cùng suy ngẫm về những giá trị đã kiến tạo nên quốc gia này. Các nhà lập quốc của chúng ta đã đề cao tự do tôn giáo như một quyền bất khả xâm phạm, một quyền lợi mà không một chính quyền nào có thể tước đoạt và mọi chính quyền đều phải có bổn phận bảo vệ.

Hôm nay, hành pháp đang dốc lòng tranh đấu cho quyền tự do tôn giáo của mọi người. Chính quyền [Hoa Kỳ] đã hết lần này đến lần khác chứng tỏ rằng sẽ không dung túng cho bất kỳ sự cấm đoán, đe dọa, sách nhiễu hay giam cầm nào đối với các tín hữu tôn giáo. Như Tổng Thống Trump đã phát biểu nhân Ngày Tự Do Tôn Giáo hồi đầu năm nay, mỗi con người sinh ra đều mang quyền thiêng liêng do Thượng Đế ban cho để thực hành đức tin, hành động theo tiếng gọi của lương tâm, và tự do thờ phượng đấng thiêng liêng của mình mà không phải sợ hãi.

Bảo vệ tự do tôn giáo ở hải ngoại là một giềng mối cốt lõi trong đường lối ngoại giao của chúng ta và là yếu tố sinh tử đối với các hoạt động của Bộ Ngoại Giao trên toàn cầu. Điều này có nghĩa là chúng ta thường xuyên phải có những cuộc hội đàm gay gắt với các chính quyền khác nhằm đạt được những giải pháp lâu dài cho các thành viên của những nhóm đang bị bức hại. Chúng ta đặt niềm tin vào những đối tác chia sẻ chung quan điểm và mục tiêu để bảo đảm rằng luật pháp của họ góp phần xây dựng một thể chế tự do và rộng mở với người dân Hoa Kỳ, cho dù thông qua mậu dịch hay các lĩnh vực khác. Bởi lẽ như chúng ta đã thấu rõ, những quốc gia có nền tảng bảo vệ nhân quyền vững chắc thường thu hút nhiều đầu tư ngoại quốc hơn, từ đó bồi đắp sự tân kỳ và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Những nghiên cứu đáng tin cậy cho thấy các chính quyền bảo vệ hữu hiệu quyền tự do tôn giáo sẽ có nền tảng vững vàng và nền kinh tế hưng thịnh hơn. Đó là những gì chúng ta kỳ vọng cho tương lai của Việt Nam. Và chúng ta tiếp tục thúc giục Việt Nam thực hiện những cải tổ trong môi trường tự do tôn giáo nhằm bảo đảm sự an toàn và thịnh vượng cho toàn dân, chứ không chỉ riêng cho những ai được nhà cầm quyền ưng thuận.

Và vâng, dù trong hai thập niên qua, chúng ta đã chứng kiến một vài bước tiến chậm chạp về tự do tôn giáo liên quan đến việc cấp phép và ghi danh, chúng ta thực sự phải thẳng thắn với các đối tác về những mối quan ngại nhân quyền dai dẳng và trường kỳ của mình. Đối với Việt Nam, chúng ta vẫn tiếp tục những cuộc hội đàm cam go về một môi trường kìm kẹp khắc nghiệt đối với những người có đạo, đối với những ai lựa chọn một con đường khác biệt với những gì nhà cầm quyền áp đặt lên họ.

Như quý vị đã tường, như quý vị đều thấu rõ, tại một số địa phương trên toàn quốc, nhà cầm quyền vẫn đang sách nhiễu, vẫn đang dòm ngó, đe dọa và bắt bớ những ai kiên trì với truyền thống đức tin nằm ngoài các tổ chức tôn giáo quốc doanh. Trong số này bao gồm các khối độc lập của Cao Đài, Phật Giáo Hòa Hảo và Khmer Krom, các giáo dân Công Giáo, tín hữu Tin Lành thuộc các hệ phái không ghi danh, v.v… Như chúng ta đều biết, những nhóm này thường xuyên phải đối diện với áp lực nặng nề và sự theo dõi gắt gao từ nhà cầm quyền, bị ngụy biện dưới chiêu bài an ninh quốc gia và đoàn kết xã hội.

Như chúng ta đã nghe từ phiên hội luận đầu tiên sáng nay, chúng ta biết rằng Việt Nam đang ngày càng bộc lộ một khuynh hướng đáng báo động về sự đàn áp xuyên quốc gia. Tôi đặc biệt đau lòng cho người bạn thân thiết của tôi đang ngồi bên phải đây [TS. Nguyễn Đình Thắng], người đã bị kết án và tuyên án khiếm diện. Ông là một công dân Hoa Kỳ. Ông đang bị sách nhiễu và đe dọa ngay trên lãnh thổ Hoa Kỳ. Điều này là vô phương chấp nhận. Tất cả chúng ta phải công phẫn. Thật không thể chấp nhận được.

Vẫn còn biết bao người khác hiện đang phải thọ án tù đày chỉ vì lòng kiên trung với đức tin và những nỗ lực đấu tranh cho quyền tự do tôn giáo. Chúng tôi kêu gọi phải phóng thích họ ngay lập tức và vô điều kiện.

Bày tỏ đức tin một cách ôn hòa không thể bị coi là một tội ác. Tham gia sinh hoạt công dân và chính trị một cách ôn hòa như một sự bộc lộ tín ngưỡng của bản thân cũng không thể bị coi là một tội ác. Sự tự do trao đổi tư tưởng làm vững mạnh xã hội. Tiếng gọi của lương tâm nhằm tranh đấu ôn hòa làm vững mạnh xã hội.

Do đó, khi nhà cầm quyền Việt Nam viện dẫn những luật lệ, chính sách và thủ đoạn hà khắc để nhắm vào các sinh hoạt tôn giáo và trù dập những tiếng nói đối lập, họ đã tước đoạt quyền hành xử những quyền lợi bất khả xâm phạm của cá nhân. Khi họ bắt giữ các tín hữu và những nhà đấu tranh rồi buộc tội họ bằng những tội danh ngụy tạo, dường như chẳng hề liên can, họ đã chà đạp lên những quyền tự do căn bản thuộc về muôn người.

Hoa Kỳ có sẵn một loạt các phương tiện ngoại giao mà chúng tôi đang vận dụng để hối thúc Việt Nam phải cải thiện tình trạng tự do tôn giáo và buộc những kẻ thủ ác phải đền tội. Những phương tiện này đã chứng minh được sự hữu hiệu. Khi Bộ Ngoại Giao lần đầu tiên đưa Việt Nam vào Danh Sách Theo Dõi Đặc Biệt năm 2022 vì đã dính líu và dung túng cho những vi phạm chà đạp quyền tự do tôn giáo trầm trọng, chúng ta đã thu hút được sự chú ý của nhà cầm quyền. Sự định danh vào Danh Sách Theo Dõi Đặc Biệt này đã khuếch đại thông điệp của chúng ta. Và chính trong bối cảnh đó, chúng ta thường xuyên kêu gọi nhà cầm quyền Việt Nam phải chấm dứt can thiệp vào các hoạt động tôn giáo, triệt tiêu sự sách nhiễu từ các bạo quyền địa phương, và ngưng ngay việc đe dọa, hành hạ những ai thờ phượng nằm ngoài những khuôn khổ do chế độ vạch ra.

Tại Bộ Ngoại Giao, chúng tôi cũng đang tận dụng các biện pháp chế tài và hạn chế chiếu khán để nhắm vào những kẻ ác tâm thường xuyên đàn áp những người hành đạo, và chúng tôi sẽ không ngần ngại tiếp tục vận dụng các công cụ này đối với các viên chức Việt Nam.

Đáp lại sự định danh vào Danh Sách Theo Dõi Đặc Biệt và những áp lực của chúng ta, Việt Nam đã chịu lắng nghe và hợp tác. Chúng ta còn một chặng đường dài phía trước. Chúng tôi cam kết sẽ nêu lên những quan ngại này trong các cuộc hội đàm song phương và tường trình công khai các vấn đề tự do tôn giáo trong Bản Phúc Trình Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế, và chúng tôi sẽ tiếp tục tranh đấu cho tự do tôn giáo tại Việt Nam. Cảm tạ quý vị vì tất cả những gì quý vị đã cống hiến trong khi cuộc đấu tranh toàn cầu cho quyền tự do vẫn đang tiếp diễn. Xin cảm tạ.

PHẦN VẤN ĐÁP HỘI LUẬN

Điều Hợp Viên:

Vào tháng Tư năm 2026, phần này—tôi muốn nhắm tới Bà Tina Mufford nhiều hơn—vào tháng Tư năm 2026, đã có một sự tu chính đối với Đạo Luật Tín Ngưỡng và Tôn Giáo, nhắm thẳng vào các cộng đồng đức tin trên không gian mạng, buộc các buổi nhóm họp trực tuyến phải ghi danh với nhà cầm quyền. Bằng cách nào sự tu chính năm 2026 của Đạo Luật Tín Ngưỡng và Tôn Giáo này mở rộng màng lưới theo dõi của chế độ nhằm tận diệt chốn nương tựa an toàn cuối cùng trên không gian ảo đối với các giáo hội độc lập và không ghi danh?

Bà Tina Mufford:

Vâng, cảm tạ quý vị rất nhiều vì câu hỏi đó. Chúng tôi cũng đã vô cùng báo động khi nhận thấy những diễn biến tu chính đối với Đạo Luật Tín Ngưỡng và Tôn Giáo. Và về nhiều mặt, phản xạ đầu tiên của tôi khi hay tin là nghĩ ngay đến Trung Cộng, và những chiến dịch đàn áp khốc liệt nhắm vào các hoạt động tôn giáo trên mạng đang diễn ra tại Trung Cộng. Và quý vị biết đó, suy nghĩ đầu tiên của tôi là Việt Nam đang rập khuôn người đồng chí cộng sản của mình, đúng không? Họ đang sao chép sách lược đàn áp mới mẻ này để truy bức người dân trên không gian mạng.

Quý vị biết không, vấn đề ghi danh ở Việt Nam nói chung là một điều hết sức, hết sức đáng lo ngại. Đã có nhiều đặc phái viên về tự do tôn giáo thuộc Liên Hiệp Quốc trong những năm qua đã bình luận tường tận về vấn đề này—rằng những đòi hỏi ghi danh mang tính áp đặt trái khuấy thế nào đối với các tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế. Điều này đã được đúc kết bằng các văn bản rõ ràng.

Không một chính quyền nào có thể hợp pháp hóa một hội đoàn tôn giáo thông qua việc ghi danh cả. Đúng không? Không có một thủ tục hành chánh hay quan liêu nào có thể khai sinh ra một tổ chức tôn giáo. Một tổ chức tôn giáo hiện hữu vì chính những tín hữu thuộc về nó khao khát điều đó. Chẳng có một chính quyền nào có thể phê chuẩn điều đó, có thể ban phước cho nó—tôi không có ý nói đùa về tôn giáo ở đây, phải không? Không có một ngón đòn hành chánh nào làm cho việc ấy xảy ra. Đúng không? Chính những người trong cuộc mới là những người kiến tạo nên điều đó.

Vì thế, bây giờ khi chứng kiến mức độ dòm ngó và kìm kẹp này vươn vòi sang đời sống tôn giáo trên mạng, đó là một điều vô cùng nhức nhối. Đó là điều mà chúng tôi đang giữ liên lạc mật thiết với các đồng sự tại Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ cũng như Lãnh Sự Quán Hoa Kỳ tại Việt Nam. Nếu quý vị có nghe ngóng được về những trường hợp cụ thể, những vụ việc người dân bị săn lùng và hoạt động trên mạng của họ bị theo dõi hay trù dập bằng cách này hay cách khác, tôi mong quý vị sẽ liên lạc và cho chúng tôi hay, bởi vì chúng tôi dứt khoát muốn ghi nhận làm tài liệu và đối phó một cách thích đáng. Cảm tạ quý vị.

LỜI ĐÚC KẾT

Điều Hợp Viên:

Bây giờ, chúng ta sẽ có một phút đúc kết từ mỗi vị diễn giả của chúng ta.

Bà Tina Mufford:

Cảm tạ quý vị. Quý vị đã yêu cầu chúng tôi phải ghi nhớ. Tôi sẽ khắc cốt ghi tâm. Tôi sẽ ghi nhớ.

Đối với rất nhiều vị trong khán phòng này, đây là một nỗi niềm trăn trở cá nhân. Cảm tạ lòng can đảm của quý vị khi cất tiếng nói chia sẻ những câu chuyện của mình, của chính quý vị và của những ai không thể hiện diện cùng chúng ta hôm nay. Chúng tôi rất cần đến nỗ lực của quý vị. Điều đó vô cùng quý giá. Xin hãy tiếp tục ghi nhận, tiếp tục tranh đấu, tiếp tục lên tiếng tố cáo.

Thật là một vinh hạnh chân thành khi được hiện diện cùng quý vị hôm nay. Có một số quý vị tôi đã quen biết từ rất, rất lâu rồi và lúc nào cũng mang lại cảm giác như được trở về nhà khi tôi có dịp hội ngộ cùng quý vị. Vậy nên, cảm tạ quý vị rất, rất nhiều. Xin tri ân vì tất cả những việc quý vị đang dấn thân.

(*)

Bà Tina L. Mufford hiện đang đảm nhiệm trọng trách Quyền Phó Đại Sứ Lưu Động (Acting Deputy to the Ambassador at Large) thuộc Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ. Trước khi bước lên cương vị cao cấp này, bà từng phục vụ với tư cách là Trưởng Khối Đông Á – Thái Bình Dương và Nam Á tại Văn Phòng Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế của Bộ Ngoại Giao, cũng như có một chặng đường dài cống hiến tại Ủy Hội Hoa Kỳ về Tự Do Tôn Giáo Quốc Tế (USCIRF) qua các chức vụ Thuyết Trình Viên Thâm Niên và Phó Giám Đốc Phụ Trách Chính Sách Nghiên Cứu.

Với bề dày kinh nghiệm trong giới chức chính quyền và các tổ chức phi chính phủ, bà Mufford từng gánh vác vị trí Giám Đốc Lập Pháp tại Hạ Viện Hoa Kỳ. Về nền tảng học vấn, bà tốt nghiệp Cử nhân Khoa học Chính trị tại Đại học Binghamton và đạt văn bằng Thạc sĩ về Chính trị Đối chiếu (Chuyên ngành Dân chủ) tại Học viện Kinh tế và Chính trị London (LSE) danh tiếng. Trong suốt sự nghiệp của mình, bà luôn là một viên chức tận tụy, dốc lòng theo dõi, tường trình và tranh đấu không ngừng nghỉ cho quyền tự do tín ngưỡng cũng như nhân quyền trên toàn cầu, đặc biệt là tại các quốc gia vùng Châu Á.