ĐỐI THOẠI

Hàng trăm ngàn cư dân Hà Nội ven sông Hồng: Nguy cơ mất nhà, mất sinh kế và đảo lộn cuộc sống
Điều Nên Biết
23-6-2026
Tiengdan

Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh hiện đại hóa và phát triển đô thị bền vững, dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng nổi lên như một công trình mang tầm vóc lịch sử. Với quy mô khoảng 11.000 ha, tổng mức đầu tư khổng lồ (ước tính ban đầu hơn 800.000 tỷ đồng), dự án hứa hẹn biến hai bờ sông Hồng thành trục xanh chiến lược, kết hợp giao thông, cảnh quan, kinh tế và văn hóa.

Tuy nhiên, đằng sau những kỳ vọng phát triển ấy là nỗi lo lắng day dứt của hàng trăm ngàn cư dân ven sông. Khoảng 247.431 người thuộc hơn 70.000 hộ dân tại 16 xã, phường đang đối mặt với nguy cơ mất nhà, mất sinh kế và cuộc sống bị đảo lộn nghiêm trọng.

Dự án yêu cầu giải phóng mặt bằng lớn, đặc biệt là khu vực ngoài đê sông Hồng. Nhiều hộ dân đã gắn bó qua nhiều thế hệ với mảnh đất bãi sông, nơi họ xây dựng nhà cửa, phát triển làng nghề truyền thống như trồng đào Nhật Tân, gốm Bát Tràng, hay các hoạt động kinh tế dựa vào sông nước.

Việc di dời không chỉ mất nhà, mất đi mái ấm quen thuộc mà còn đe dọa trực tiếp đến sinh kế. Hàng ngàn gia đình làm nông nghiệp, đánh bắt, buôn bán ven sông sẽ phải tìm kiếm công việc mới ở khu tái định cư.

Nếu không có giải pháp hỗ trợ việc làm cụ thể, nhiều người có nguy cơ rơi vào cảnh thất nghiệp hoặc thu nhập giảm sút mạnh.

Hậu quả không dừng lại ở thế hệ hiện tại. Con cái của các hộ dân cũng chịu ảnh hưởng nặng nề. Việc chuyển trường đột ngột sẽ làm gián đoạn quá trình học tập, ảnh hưởng đến kết quả thi cử và tâm lý trẻ em.

Nhiều em nhỏ đang theo học tại các trường địa phương quen thuộc sẽ phải xa rời bạn bè, thầy cô, và môi trường sống gắn bó. Trong bối cảnh giáo dục vốn đã cạnh tranh khốc liệt tại Hà Nội, sự xáo trộn này có thể tạo ra khoảng cách bất lợi lâu dài cho thế hệ trẻ từ các gia đình ven sông.

Bên cạnh đó, lo ngại về đền bù và tái định cư là vấn đề nóng bỏng nhất. Nhiều cư dân bày tỏ lo lắng về mức giá bồi thường, chất lượng khu tái định cư (dự kiến tại Long Biên, Lĩnh Nam, Đông Anh…) và nguy cơ “mất trắng” nếu không được hỗ trợ thỏa đáng.

Các khu tái định cư mới có thể thiếu hạ tầng đồng bộ, xa trung tâm, khiến chi phí sinh hoạt tăng cao trong khi cơ hội việc làm giảm. Lịch sử các dự án lớn trước đây cho thấy, nếu không xử lý khéo léo, di dời quy mô lớn dễ dẫn đến khiếu nại kéo dài, bất ổn xã hội và mất lòng tin từ người dân.

Tuy nhiên, không thể phủ nhận giá trị dài hạn của dự án. Nếu thực hiện tốt, sông Hồng sẽ trở thành “phòng khách xanh” của Thủ đô, mang lại không gian sống hiện đại, giảm ngập lụt, thúc đẩy du lịch và kinh tế. Phát triển phải đi đôi với công bằng xã hội. “Dân là gốc” – nguyên tắc này cần được thể hiện rõ nét qua việc lắng nghe ý kiến cư dân, minh bạch trong đền bù, ưu tiên tái định cư tại chỗ cho những khu ổn định, bảo tồn làng nghề truyền thống và đảm bảo sinh kế bền vững cho người dân.

Hàng trăm ngàn cư dân ven sông Hồng không phản đối phát triển, họ chỉ mong muốn được tham gia và hưởng lợi từ sự thay đổi ấy.

Thành phố cần một kế hoạch toàn diện, nhân văn: khảo sát kỹ lưỡng, đối thoại công khai, hỗ trợ chuyển tiếp việc làm và giáo dục, cùng cơ chế giám sát độc lập.

Chỉ khi người dân thực sự yên tâm, dự án mới thực sự thành công và góp phần xây dựng một Hà Nội văn minh, thịnh vượng mà không đánh mất bản sắc và sự gắn kết cộng đồng.

Sông Hồng không chỉ là dòng chảy tự nhiên mà còn là mạch nguồn cuộc sống của bao thế hệ Hà Nội. Bảo vệ quyền lợi của những con người đang sống trên đó chính là bảo vệ tương lai bền vững cho cả Thủ đô.