ĐỐI THOẠI

VNTB – Cố gắng cầm cự vì “bữa cơm” gia đình

Phạm Lê Đoan
19.05.2026 7:19
VNThoibao

 (VNTB) – Những hộ kinh doanh cá thể đang chật vật mưu sinh, buông thì không được, mà bám trụ thì mệt mỏi.…..

Hạ tuần tháng 4 năm nay, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã công bố báo cáo kết quả điều tra hộ kinh doanh năm 2026. Cuộc khảo sát được tiến hành từ tháng 2 đến tháng 4, ghi nhận ý kiến từ hơn 1.000 hộ kinh doanh đang hoạt động tại 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.

Theo báo cáo từ cuộc khảo sát, tình hình kinh doanh của khu vực hộ cá thể năm 2025 khá ảm đạm khi có tới 73,7% số hộ chỉ đạt mức “lãi ít”, hơn 81% hộ ghi nhận doanh thu sụt giảm và 75% bị giảm lượng khách hàng nghiêm trọng.

Một trong những áp lực lớn nhất là đòi hỏi về pháp lý. Việc thu thập thông tin khách hàng để xuất hoá đơn điện tử, hạch toán chi phí được trừ, theo dõi cập nhật chính sách là những khó khăn người dân phải chịu.

Là người đang có dự định mở tiệm tạp hoá nhỏ, một người trẻ tại TP.HCM, anh An cho biết việc nghiên cứu đầy đủ các quy định trước khi ra buôn bán là điều không dễ dàng. “Bên cạnh học về những kiến thức chuyên môn phục vụ cho buôn bán, mình còn phải tìm hiểu thêm về thuế rồi những quy định pháp luật. Như một đám rừng, tự tìm hiểu thì không biết có đầy đủ không, mà học thì không biết học ở đâu, học từ ai bây giờ, không biết gì hết thì bị phạt,” anh An nói.

Cầm cự qua ngày

Cố gắng tồn tại để mong ngày mai sẽ tươi sáng hơn là tâm lý chung của nhiều người, từ những cửa hàng nhỏ lẻ cho đến những tiểu thương đang buôn bán ở chợ. Dù cái gọi là “ngày mai” đó  họ chờ mỏi mòn vẫn chưa thấy đâu.

Chính vì thế, tiếp tục duy trì ở đây đã trở thành một chịu sự chịu đựng, triệt tiêu hoàn toàn khả năng phục hồi và phát triển. Khi một chủ tiệm tạp hoá hay một hộ kinh doanh cá thể chỉ còn đủ sức để “chạy ăn từng bữa”, họ sẽ buộc phải cắt giảm mọi chi phí từ nhân viên, chất lượng phục vụ cho đến việc dừng nhập hàng mới.

Một người buôn bán hàng tươi sống ở chợ vùng quê, bà Nữ, tâm sự thà thu nhập giảm còn hơn âm vào vốn: “Người mua ít đi, nhập nhiều thì bán cho ai,nhất là mặt hàng tươi sống nữa. Do đó mỗi ngày tôi nhập vừa phải, cố gắng bán tới trưa là hết, dù tiền có ít hơn trước nhưng an toàn”.

Có thể thấy một thực tế đầy chua xót đang diễn ra hằng ngày. Khi thu nhập chỉ vừa đủ chi trả chi phí sinh hoạt hằng tháng, đau đầu cân đo đong đếm, tiểu thương không còn tâm trí nào để nghĩ đến việc chuyển đổi hay nâng cấp. Không bị lỗ, không phải tiêu sạch vốn liếng tích lũy, không phải vay mượn để bù lỗ, giữ được cho cửa hiệu không phải hạ cửa cuốn, giữ được “bữa cơm” hằng ngày đã là điều đáng mừng.

Bà Nguyễn Thị Bảy bán tạp hoá chia sẻ dù có khó trăm bề cũng phải cố gắng: “Từ khi các cửa hàng tiện lợi xuất hiện, tiệm tạp hoá đã sụt giảm doanh thu. Nhưng, thôi thì chịu khó lấy công làm lời thì cũng còn sống được. Mà giờ còn thêm chuyện thuế, hay chỉ cần lỡ để hàng ngoài lề đường là cũng có thể bị tịch thu, mất vốn luôn. Mà giờ nếu nghỉ thì ở cái tuổi gần 60 biết làm gì ăn? Làm hồ thì sức đâu làm?  Thôi đành ráng để còn lo gia đình.”

Nếu hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số là bài toán vĩ mô, thì những báo cáo của VCCI dù chỉ khảo sát  trong phạm vi nhỏ nhưng đã phản ánh được những gì người buôn bán đang phải gánh chịu. Liệu rằng Việt Nam sẽ “vươn mình” như thế nào khi ngoài kia còn không ít đồng bào đang chật vật bám trụ giữa làn sóng khó khăn đang bủa vây từ tứ phía?