VNTB – Vì sao 11 loại ung thư gia tăng ở giới trẻTác giả: James Gallagher
17.05.2026 10:31
VNThoibao
Một phân tích quy mô lớn cho thấy 11 loại ung thư đang ngày càng phổ biến ở người trẻ tại Anh.
Tuy nhiên, các nhà khoa học cho biết một lời giải thích đầy đủ về nguyên nhân khiến tỷ lệ ung thư gia tăng vẫn còn rất khó xác định.
Dù vậy, nghiên cứu chỉ ra rằng tình trạng dư ký và béo phì gia tăng trong nhiều thập kỷ qua có thể là một yếu tố góp phần, nhưng vẫn chưa đủ để giải thích toàn bộ xu hướng này.
Các nhà khoa học từ Institute of Cancer Research (Học Viện Nghiên Cứu Ung Thư) và Imperial College London (Trường Đại Học Imperial College ở London) nhấn mạnh rằng ung thư ở người trẻ vẫn hiếm gặp, đồng thời cho biết mọi người có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách duy trì lối sống lành mạnh.
Việc vì sao ung thư gia tăng ở người trẻ — từ cuối tuổi vị thành niên đến khoảng 40 tuổi — từ lâu đã khiến giới khoa học bối rối.
Bradley Coombes, ở Portsmouth, mới 23 tuổi khi qua đời vì ung thư ruột. Mẹ anh, Caroline Mousdale, cho biết con trai bà từng có nhiều “dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm”, nhưng thường bị cho rằng quá trẻ để mắc ung thư.
Bà kể rằng Bradley là một thanh niên khỏe mạnh, sắp bước vào sự nghiệp bóng đá bán chuyên và đang tận hưởng cuộc sống. Không ai nghĩ anh có nguy cơ mắc bệnh nghiêm trọng.
Tuy nhiên, sau năm nhất đại học, Bradley bắt đầu giảm ký nhanh, đau bụng kéo dài, sau đó xuất hiện tiêu chảy và đi ngoài ra máu.
Sau 18 tháng có triệu chứng, Bradley mới được chẩn đoán. Khi nội soi đại tràng, bác sĩ phát hiện khối u đã quá lớn, khiến ống nội soi không thể đi qua để quan sát bên trong.
Dù đã phẫu thuật và hóa trị, các nỗ lực điều trị vẫn không thể kiểm soát được khối u. Bradley qua đời khi đang ôm chú chó Buster.
“Giống như mọi bậc cha mẹ, tôi tin con mình sẽ thực hiện được ước mơ bóng đá và có tương lai tươi sáng. Nhưng tất cả đã bị cướp đi bởi căn ung thư ruột khởi phát sớm và không được phát hiện kịp thời,” bà Caroline nói.
Bà mong muốn hiểu rõ vì sao con trai mình và nhiều người trẻ khác lại tử vong vì ung thư.
Việc xác định chính xác nguyên nhân gây ung thư ở từng cá nhân là rất hiếm. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã phân tích dữ liệu ung thư và lối sống trên toàn quốc tại Anh để tìm mối liên hệ.
Kết quả cho thấy không chỉ ung thư ruột mà nhiều loại ung thư khác cũng đang gia tăng, bao gồm: tuyến giáp, gan, thận, tụy, nội mạc tử cung, khoang miệng, vú và buồng trứng
- Trong đó: Ung thư ruột và ung thư vú là phổ biến nhất ở người trẻ với khoảng 11.500 ca mỗi năm, trong khi ung thư tuyến tụy và túi mật hiếm gặp hơn nhiều
- Chỉ ung thư ruột và buồng trứng tăng rõ ở người trẻ, các loại còn lại tăng chủ yếu ở người lớn tuổi
Nghiên cứu cũng xem xét các yếu tố nguy cơ đã biết như: hút thuốc, uống rượu, mức vận động thể chất, ăn thịt đỏ và thịt chế biến sẵn, chế độ ăn ít chất xơ
Tuy nhiên, các yếu tố này nhìn chung có ảnh hưởng đến nguy cơ bị ung thư, nên không thể giải thích đầy đủ sự gia tăng ung thư.
Báo cáo cho thấy yếu tố duy nhất có xu hướng tăng song song với ung thư là dư ký và béo phì, vốn tăng mạnh từ thập niên 1990.
Lượng mỡ dư thừa được cho là có thể gây ra những thay đổi liên quan đến hormone như insulin, từ đó ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư.
Tuy nhiên, ngay cả yếu tố này cũng chưa thể giải thích đầy đủ hiện tượng này.
Ví dụ: Trong ung thư ruột, cứ 100 ca tăng thêm thì khoảng 20 ca có thể liên quan đến thừa cân, 80 ca còn lại vẫn chưa rõ nguyên nhân
Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh cần tập trung phòng ngừa mọi loại ung thư, không chỉ phần “tăng thêm” trong những năm gần đây. Người ta ước tính gần 40% ca ung thư trên toàn cầu có thể phòng tránh bằng lối sống lành mạnh
“Việc ung thư gia tăng ở người trẻ là điều đáng lo ngại,” Giáo sư Montserrat García Closas cho biết. Bà nói thêm rằng nguy cơ có thể giảm nhờ hoạt động thể chất và kiểm soát khối lượng cơ thể.
Tuy nhiên, ung thư ở người trẻ vẫn ít hơn rất nhiều so với người lớn tuổi: 1/1.000 người trẻ (20–40 tuổi) mỗi năm mắc ung thư so với 1/100 ở nhóm 50–70 tuổi
Các nhà khoa học tiếp tục tìm yếu tố nguy cơ khác như: thực phẩm siêu chế biến (ultra-processed foods) hóa chất PFAS (khó phân hủy), kháng sinh, đồ uống có đường, ô nhiễm không khí, hệ vi sinh đường ruột, thuốc diệt cỏ.
Ngoài ra, các nhà nghiên cứu cũng đang xem xét liệu việc chẩn đoán tốt hơn có khiến phát hiện nhiều ca ung thư ở người trẻ hơn hay không.
Những phát hiện này được công bố trên tạp chí BMJ Oncology (tạp chí Ung Thư thuộc cơ quan Xuất Bản các Ấn Phẩm về Y Khoa tại Anh).
________________________
Nguồn:
BBC – 11 cancers on the rise in young people – scientists find first clue why it’s happening
No comments:
Post a Comment