ĐỐI THOẠI

Xử lý nợ thuế: Cần minh bạch trước khi “cấm cửa” (Bài 1)

Lê Thọ Bình
21-5-2026
Tiengdan

Câu chuyện một doanh nhân bị chặn xuất cảnh ngay tại cửa khẩu sân bay quốc tế vì khoản nợ thuế vỏn vẹn 15.000 đồng không còn là chuyện hy hữu, nhưng nó vẫn đủ sức làm dậy sóng dư luận. Con số 15.000 đồng, chưa bằng giá một ly trà đá, đặt cạnh sự thiệt hại về cả kinh tế lẫn uy tín của một doanh nghiệp khi lỡ chuyến bay, đã phơi bày một lỗ hổng lớn trong cách hành xử của cơ quan quản lý: Thiếu linh hoạt, thiếu chia sẻ và thiếu cả sự minh bạch về thông tin.

1. Tư duy quản lý của người đứng đầu

Nhìn vào bức tranh vĩ mô, quan điểm của các nhà lãnh đạo cao nhất hiện nay, đặc biệt là Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Lê Minh Hưng, luôn nhất quán với mục tiêu: Cải cách triệt để thủ tục hành chính, chống lãng phí và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh việc phải xóa bỏ tư duy “không quản được thì cấm”, đẩy mạnh chuyển đổi số để giảm phiền hà cho nhân dân. Việc áp dụng biện pháp mạnh nhất là tạm hoãn xuất cảnh cho một khoản nợ “tí hon” rõ ràng là biểu hiện của sự máy móc, đi ngược lại tinh thần chống lãng phí nguồn lực xã hội mà Tổng Bí thư đang quyết liệt chỉ đạo.

Thủ tướng Lê Minh Hưng với tư duy điều hành kinh tế hiện đại, thực tế, luôn thúc đẩy môi trường kinh doanh thông thoáng. Một nền kinh tế muốn cất cánh không thể bị níu chân bởi những chiếc “bẫy” thủ tục hành chính bất ngờ ngay tại cửa khẩu.

Quy định pháp luật là tối thượng, nợ thuế thì phải trả. Nhưng luật pháp sinh ra là để quản lý xã hội hiệu quả, chứ không phải để tạo ra những tình huống “dở khóc dở cười” gây bức xúc diện rộng.

2. Khi nào người dân mới nhận được tin nhắn báo nợ thuế?

Điều đáng nói ở đây không phải là việc người dân trốn thuế, mà là họ không hề biết mình đang nợ thuế. Trách nhiệm thông báo thuộc về ai, và tại sao trong thời đại công nghệ số 4.0, một tin nhắn SMS hay một thông báo qua ứng dụng (như eTax Mobile) lại không đến được tay người nợ trước khi lệnh cấm xuất cảnh được ban hành?

Cốt lõi của vấn đề: Người dân và doanh nghiệp cần một cơ chế cảnh báo tự động, chủ động và kịp thời từ cơ quan thuế, chứ không phải cái “giật mình” ngơ ngác khi đã xếp hàng tại sân bay.

Để chấm dứt tình trạng này, một chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ là vô cùng cấp thiết, yêu cầu ngành Thuế phải hoàn thiện ngay giải pháp kỹ thuật:

– Tự động hóa thông báo: Thiết lập hệ thống tự động gửi tin nhắn SMS, email hoặc thông báo app định kỳ cho người nộp thuế trước khi áp dụng bất kỳ biện pháp cưỡng chế nào.

– Ngưỡng nợ hợp lý: Cần có quy định rõ ràng về giá trị khoản nợ tối thiểu để áp dụng biện pháp hoãn xuất cảnh, tránh việc lạm dụng công cụ này với những khoản nợ không đáng kể.

– Liên thông dữ liệu thực thời (Real-time): Giúp người dân nếu có nợ, có thể nộp tiền trực tuyến ngay tại sân bay và hệ thống gỡ bỏ lệnh cấm xuất cảnh tự động trong vòng vài phút.

Một thông điệp từ người đứng đầu Chính phủ về việc “tin nhắn báo nợ thuế phải đến trước lệnh cấm” không chỉ là một giải pháp kỹ thuật, mà là lời khẳng định về một Chính phủ kiến tạo, hành động và thấu hiểu. Doanh nhân và người dân sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ với ngân sách, nhưng họ cần được đối xử bằng một quy trình minh bạch, văn minh và tôn trọng.

Đừng để những khoản nợ 15.000 đồng tiếp tục làm tổn hại đến niềm tin kinh doanh và hình ảnh của một quốc gia đang đổi mới mạnh mẽ.