Từ Nghị định 109 nghĩ về vai trò phản biện của luật sưTrần Đại Lâm
22-5-2026
Tiengdan
Hôm qua đọc bài viết của Luật sư Đặng Thị Thuý Huyền phân tích Báo cáo số 332/BC-BTP ngày 14-5-2026 của Bộ Tư pháp, tôi thấy chi tiết vị đồng nghiệp nêu ra rất đáng suy ngẫm.
Đó là, theo Báo cáo này, Bộ Tư pháp cho biết Liên đoàn Luật sư Việt Nam đã được gửi hồ sơ lấy ý kiến, được mời tham gia hội thảo, tham gia Hội đồng thẩm định trong quá trình xây dựng Nghị định 109/2026/NĐ-CP, nhưng không có ý kiến phản đối đối với quy định liên quan đến thẩm quyền xử phạt của Chủ tịch UBND cấp xã.
Phải đến sát thời điểm Nghị định có hiệu lực, sau khi một số luật sư gửi đơn thư kiến nghị, Liên đoàn mới ban hành văn bản kiến nghị Thủ tướng Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Tư pháp xem xét lại.
Việc Liên đoàn hay các đại diện của Liên đoàn có phản biện kịp thời hay không rõ ràng là vấn đề đáng bàn.
Bởi lẽ, Liên đoàn/Đoàn luật sư vốn là tổ chức đại diện cho giới luật sư thì đáng ra phải là nơi đầu tiên lên tiếng khi xuất hiện những quy định có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường hành nghề và tính độc lập nghề nghiệp của luật sư.
Việc kiến nghị được gửi quá sát thời điểm Nghị định có hiệu lực khiến nhiều luật sư cảm thấy khó hiểu xen lẫn thất vọng.
Cá nhân tôi, là một trong những người đầu tiên gửi kiến nghị tới Chính phủ và Bộ trưởng Bộ Tư pháp đề nghị xem xét lại Nghị định 109 nhưng thực tế, tôi chỉ biết rõ nội dung này sau khi tình cờ đọc được bài phân tích của đồng nghiệp.
Nhìn rộng hơn, có lẽ vấn đề không chỉ nằm riêng ở Liên đoàn Luật sư hay các Đoàn luật sư.
Điều đáng suy nghĩ là trong hơn 24.000 luật sư đang hành nghề, số người công khai lên tiếng, gửi kiến nghị hoặc phản biện đối với một quy định có khả năng tác động trực tiếp đến quyền hành nghề của mình lại rất ít.
Đó là một nghịch lý đáng suy ngẫm.
Bởi, một nghề nghiệp luôn nói về bảo vệ quyền con người, bảo vệ công lý, tham gia kiểm soát quyền lực và phản biện chính sách, nhưng khi chính quyền hành nghề của mình bị tác động thì phần lớn lại lựa chọn im lặng, đứng ngoài hoặc chờ người khác lên tiếng thay mình.
Có lẽ sau câu chuyện này, điều cần nhìn lại không chỉ là trách nhiệm phản biện chính sách của Liên đoàn Luật sư Việt Nam hay các Đoàn luật sư.
Mà còn là văn hoá lên tiếng trước các bất cập chính sách của giới Luật sư.
Bởi nếu ngay cả luật sư còn ngại lên tiếng để bảo vệ quyền hành nghề hợp pháp của mình, thì cũng khó kỳ vọng xã hội nhìn nghề luật sư như một lực lượng phản biện độc lập và mạnh mẽ.
Thực tế cho thấy điều đó, trong Báo cáo số 332/BC-BTP, Bộ Tư pháp đã nêu rất thẳng thắn rằng tại các cuộc họp lấy ý kiến, đại diện Liên đoàn Luật sư Việt Nam không có ý kiến phản đối đối với quy định trao thẩm quyền xử phạt cho Chủ tịch UBND cấp xã.
Về mặt thực tiễn, sự im lặng đã khiến cơ quan soạn thảo có cơ sở để cho rằng quy định này không gặp phản đối đáng kể từ tổ chức đại diện giới luật sư.
Đây có lẽ là một bài học đáng suy nghĩ đối với hoạt động phản biện chính sách của giới luật sư nói riêng và các tổ chức nghề nghiệp nói chung.
Bởi trong quá trình xây dựng pháp luật, nhiều khi việc không lên tiếng sẽ bị hiểu là sự đồng thuận, đồng tình hay không phản đối.
No comments:
Post a Comment