ĐỐI THOẠI

Đừng gieo rắc hy vọng phi pháp luật về tiến trình vụ án Hồ Duy Hải
Lê Đại Anh Kiệt
8-3-2026
Tiengdan

Vụ án Hồ Duy Hải là một thách thức công lý, là nỗi đau oằn nặng 18 năm của một gia đình và là mối quan tâm xót xa của toàn xã hội.

Ai cũng mong Hải sớm được giải oan, được trả tự do để gia đình đoàn tụ. Nhiều người đã lên tiếng, đổ công sức, thậm chí vướng vào vòng lao lý vì sự nhiệt thành này. Thái độ ấy rất đáng trân trọng khi nó góp phần làm sáng tỏ sự thật khách quan. Tuy nhiên, thật đáng tiếc khi có những ý kiến suy diễn, gieo rắc hoang tưởng và thông tin sai lệch về pháp luật – dù nhân danh “hy vọng” – vẫn cần được phản biện thẳng thắn.

Vừa qua, Luật sư Ngô Ngọc Trai đã đưa ra thông tin suy diễn rằng Hồ Duy Hải sắp được “trả tự do”, dựa trên chuyến làm việc hành chính của Bộ trưởng Bộ Tư pháp tại tỉnh Tây Ninh. Với tư cách là một cựu nhà báo từng theo dõi sát vụ án từ những ngày đầu, tôi cảm thấy bất bình vì bài viết này sai lệch pháp lý nghiêm trọng, gây nhiễu loạn tiến trình kêu oan thực chất.

1. Đánh tráo thẩm quyền: Bộ Tư pháp không giải quyết án hình sự

Tác giả bài viết kỳ vọng Bộ trưởng mang theo “ý kiến chỉ đạo” từ Trung ương để trả tự do cho bị án. Đây là sự nhầm lẫn kiến thức pháp luật căn bản:

• Về chức năng: Bộ Tư pháp là cơ quan hành pháp, chỉ quản lý nhà nước về hành chính tư pháp và thi hành án dân sự.

• Về thực tế: Hồ Duy Hải là đối tượng của thi hành án hình sự (án tử hình). Việc định đoạt thân phận pháp lý của một tử tù sau Giám đốc thẩm, tuyệt đối không thuộc thẩm quyền của Bộ Tư pháp. Mọi suy diễn về một cuộc “chỉ đạo” hành chính để thả người là tư duy phi pháp quyền.

2. Cố ý đánh tráo thông tin và dẫn dắt cảm tính

Dù biết rõ nội dung báo chí đưa tin là: “Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh làm việc với Tỉnh ủy Tây Ninh về công tác tư pháp và thi hành án dân sự“, nhưng ông Ngô Ngọc Trai vẫn cố tình vơ vào câu hỏi tréo ngoe: “Liệu trong thời gian tới Hồ Duy Hải có được trả tự do?”.

Chưa dừng lại, ông Trai còn tự giải đáp bằng một lập luận rất cảm tính: Cho rằng vì một số lãnh đạo có “quan điểm thuận lợi” cho Hải được giữ lại vị trí công tác nên Hải sẽ có hy vọng.

• Về thái độ: Việc một luật sư trẻ tuổi xưng hô, gọi tên các cán bộ lãnh đạo cấp cao, đứng tuổi là “anh, chị” (anh Lê Minh Trí, anh Nguyễn Văn Quảng, chị Lê Thị Nga) là thiếu chừng mực và thiếu tôn trọng nguyên tắc công vụ.

• Về pháp lý: Trong một xã hội thượng tôn pháp luật, kết quả vụ án phải dựa trên chứng cứ và luật định, không thể dựa trên việc “người quen” hay “người có quan điểm thuận lợi” ngồi ở vị trí nào.

3. Lệch lạc so với nỗ lực pháp lý thực chất

Trong khi dư luận bị dẫn dắt bởi những tin đồn “phép màu” hành chính, thì gia đình bị án và Luật sư Trần Hồng Phong đang kiên trì đấu tranh dựa trên ba nội dung kiến nghị pháp lý cụ thể gửi các cơ quan có thẩm quyền:

• Kháng nghị Tái thẩm (Điều 397 BLTTHS): Dựa trên tình tiết ngoại phạm mới: Hồ Duy Hải dự đám tang ông Hồ Chi (Tư Lang) tối 13/1/2008 – thời điểm vụ án xảy ra. Đây là chứng cứ mới làm thay đổi bản chất vụ án mà Tòa án chưa biết khi xét xử.

• Xem xét lại Quyết định Giám đốc thẩm (Điều 404 BLTTHS): Đề nghị Hội đồng Thẩm phán TANDTC mở phiên họp xem xét lại quyết định y án năm 2020 vì những sai lầm nghiêm trọng trong đánh giá chứng cứ.

• Khởi tố vụ án làm sai lệch hồ sơ: Làm rõ các dấu hiệu xâm hại hoạt động tư pháp để minh oan cho bị án.

Tác hại của những suy diễn sai lệch

Việc một luật sư có sức ảnh hưởng đưa ra các hy vọng thiếu căn cứ sẽ gây hậu quả khôn lường:

1. Gây hoang mang và mâu thuẫn nội bộ: Làm gia đình bị án mất phương hướng, chia rẽ giữa việc tin vào “quan hệ nhân sự” hay kiên trì theo đuổi “chứng cứ pháp lý”.

Cách đây hơn một tháng, cháu Thu Thủy (em gái của Hải) đã gọi điện hỏi tôi về tin đồn Hải được về trước Tết Bính Ngọ và cần làm những điều “lạ lùng” theo lời mách bảo. Khi tôi trao đổi lại, các đồng nghiệp như nhà báo Nguyễn Đức và Trương Châu Hữu Danh đều chỉ biết cười xòa vì sự phi lý này.

2. Làm lu mờ sự thật: Khiến dư luận xao nhãng khỏi tình tiết ngoại phạm then chốt (đám tang ông Tư Lang) – “chìa khóa” quan trọng để lật ngược bản án theo đúng trình tự Tái thẩm.

Kết luận:  Công lý cho Hồ Duy Hải phải đến từ việc xác minh khách quan 3 nội dung kiến nghị của gia đình, chứ không thể đến từ những suy đoán cảm tính. Đừng dẫn dắt dư luận đi xa khỏi sự thật pháp lý.

 

Ảnh: Người mẹ kiên cường của Hải, bà Nguyễn Thị Loan và những phiếu hồi báo tiếp nhận đơn kiến nghị kêu oan của các cơ quan chức năng có thẩm quyền trong năm 2025