ĐỐI THOẠI

Phép thử Bách khoa!

Lê Huyền Ái Mỹ
9-3-2026
Tiengdan

Theo Vnexpress, trong văn bản gửi UBND TP.HCM, Công ty Phát triển bất động sản Phát Đạt đề xuất di dời Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP.HCM ra khỏi nội đô, đưa về Làng Đại học Thủ Đức; đồng thời nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch khu đất hiện hữu của trường sau khi di dời.

Kiến nghị được đưa ra ngay sau khi “Thường trực Thành ủy TP.HCM đã thống nhất định hướng xây dựng đề án di dời các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, đào tạo nghề và một số cơ sở y tế ra khu vực ngoài trung tâm. Quỹ đất sau khi di dời sẽ được nghiên cứu khai thác lại theo quy hoạch, trong đó có phương án phát triển nhà ở xã hội”.

Từ mới là định hướng, còn kế hoạch triển khai, trong đó bao gồm lộ trình và đơn vị nào, di dời toàn phần hay bộ phận chưa rõ thì đã “mở hàng” ngay đại học Bách khoa, lại có hẳn văn bản kiến nghị lên UBND thành phố.

Là doanh nghiệp nhanh chân lẹ tay hay đâu đó đã bật chế độ xi nhan để thăm dò qua cú đề xuất tháng Giêng này? Nếu di dời một trường đại học uy tín nhằm “phát triển hệ thống hạ tầng giáo dục hiện đại, đồng bộ, đồng thời giảm áp lực giao thông nội đô khi lượng lớn sinh viên không còn di chuyển vào khu vực trung tâm mỗi ngày” bằng một dự án bất động sản – là nhà ở xã hội thì có giải quyết được áp lực giao thông hay tiếp tục gia tăng?

Liệu có phải “phương án này cũng mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian phát triển giáo dục theo hướng bền vững” hay chính xác, thành phố này đã xác lập không gian phát triển giáo dục bền vững từ lâu (chủ trương di dời các cơ sở đại học ra khỏi nội đô đã có từ trước và cũng đã thực hiện một phần) nên đề xuất lần này dường như khiến nhiều người không lo nơi mới-đến mà sợ cho 14,2 hecta nơi hiện hữu buộc phải “đi”!

Mới hôm kia, trong buổi tiếp xúc cử tri, ông Bí thư Thành ủy nói “Mọi người khen thành phố và cá nhân tôi về việc dỡ hàng rào dự án làm công viên phục vụ người dân. Việc này không phải tôi làm mà anh em doanh nghiệp làm, xin dành sự tôn vinh cho những người đó”. Phát Đạt mới chung tay làm công viên Phan Đình Phùng, xin nghiêng mình tôn vinh – là lấy đất dự án làm công viên. Thì nay Phát Đạt đề nghị lấy đất giáo dục làm dự án – cho dù là nhà ở xã hội?!

Đến đây lại nhớ, chỉ mới hai hôm trước, cũng ở Lý Thường Kiệt, cũng nhà ở xã hội, Sở Xây dựng TP.HCM yêu cầu Công ty cổ phần Đức Mạnh – chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội 324 Lý Thường Kiệt – sớm tiếp nhận hồ sơ đăng ký mua nhà sau phản ánh người dân chưa thể nộp dù dự án đã công bố thông tin.

Đó là chưa nói đến một thương hiệu giáo dục đại học của thành phố, không dễ và không thể quy đổi như vậy, sau 69 năm thành lập (tính từ ngày Viện Đại học Sài Gòn ra đời) và 30 năm tròn được sắp xếp lại là một trong chín thành viên của Đại học Quốc gia TP.HCM (đến năm 2016 thì còn 6 trường đại học thành viên).

TP.HCM sau hợp nhất không chỉ rộng về không gian, không những dư dôi nhiều tài sản công mà đất công còn ưu tiên cho phát triển giáo dục, y tế và các công trình công cộng. Chủ trương đi cùng hành động – sản phẩm cụ thể, thiết thực này đang được triển khai nhanh, mạnh. Vì vậy đề xuất kia là một sự lạc lõng, mong không ai “lạc lòng” mà thông qua, phê duyệt.

Nhớ nhà văn Lê Văn Nghĩa dù chỉ “ghé” qua Trường Quốc gia Âm nhạc Kịch nghệ Sài Gòn học thoại kịch rồi rẽ đi làm báo mà mấy chục năm sau trở lại trường (nay là Nhạc viện Thành phố) đã bồi hồi trong từng con chữ “khi đi ngang con đường Nguyễn Du, nhìn thẳng vào cánh cửa dẫn vào hội trường chính sao lòng người dù đang ở Sài Gòn vẫn dâng lên chút gì đó nhơ nhớ và tự hào đã được học ở ngôi trường nghệ thuật này”.

Ông già Nam Bộ Sơn Nam thì viết “Có hồn của Sài Gòn thì phải có xác của Sài Gòn… Không giữ được di sản của thế hệ trước, ta sẽ mang chứng bệnh “bức xúc” (stress) mà căn do không phải vì buồn phiền chuyện riêng tư về tình ái, thất bại dịch vụ mua bán nhà đất mà vì lý do sâu thẳm hơn, tận trong tiềm thức, trong vô thức. Đó là sự hụt hẫng về lịch sử, đôi chân sẽ không đứng vững trên mặt đất vì chẳng hiểu rằng Tổ quốc là sự gắn bó liên tục qua những ký ức tập thể, buồn vui”.

Nghĩ, đề xuất này cũng là…nửa phép thử cho một cựu sinh viên Bách khoa Sài Gòn đó đa!