Monday, June 8, 2026

Ông Tập Cận Bình tới Triều Tiên: Tình bạn hay đòn bẩy?
Laura Bicker
Phóng viên phụ trách Trung Quốc
8 tháng 6 2026, 12:14 +07
BBC

Getty Images
Ông Tập và ông Kim đã gặp nhau lần gần nhất vào tháng Chín tại Bắc Kinh, trong một cuộc duyệt binh quân sự

Đối với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Triều Tiên là người láng giềng mà Bắc Kinh vừa không thể kiểm soát hoàn toàn, vừa không thể để mất.

Hai bên thường mô tả mối quan hệ của họ là mối quan hệ "được tôi luyện bằng máu", ám chỉ sự gắn bó từ thời Chiến tranh Triều Tiên.

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, sự thiếu tin tưởng đã làm quan hệ song phương trở nên căng thẳng. Hiện tại, Bắc Kinh đang tìm cách tái khẳng định tầm ảnh hưởng đối với một đối tác quan trọng chiến lược nhưng cũng vô cùng khó đoán.

Trung Quốc muốn duy trì ổn định ở biên giới và giữ ảnh hưởng tại Bình Nhưỡng, nhưng không muốn bị cuốn vào những cuộc khủng hoảng xuất phát từ tham vọng hạt nhân của Triều Tiên.

Vì thế, chuyến thăm của ông Tập trong tuần này có lẽ ít mang ý nghĩa hữu nghị hơn, mà phần nhiều là nhằm củng cố đòn bẩy ảnh hưởng.

Seoul cho rằng ông Tập có thể muốn định vị Trung Quốc là một bên trung gian giữa Triều Tiên và Mỹ. Tuy nhiên, Bắc Kinh có thể còn những động cơ khác.

Các nguồn tin ngoại giao phương Tây nói với BBC rằng Trung Quốc ngày càng lo ngại trước sự phát triển của quan hệ đối tác giữa Bình Nhưỡng và Moscow.

Sau cuộc gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin vào tuần trước, ông Tập có thể muốn bảo đảm rằng mình vẫn giữ được ảnh hưởng đối với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, đặc biệt là khi Trung Quốc đang gia tăng vai trò trên trường quốc tế.

Đọc nhiều nhất





Quan hệ lạnh nhạt

Quan hệ giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng, dù tương đối kín kẽ, nhưng vẫn có thể thấy được.

Hai nước hầu như không tổ chức các hoạt động đáng chú ý nhân dịp kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào tháng 10/2024. Các thông điệp công khai được đưa ra khá dè dặt.

Đại sứ Trung Quốc cũng không tham dự lễ kỷ niệm ngày quốc khánh Triều Tiên. Trong suốt cả năm, hai bên không có cuộc trao đổi cấp cao nào – điều hoàn toàn trái ngược với mối quan hệ ngày càng nồng ấm giữa Bình Nhưỡng và Moscow.

Việc Triều Tiên xích lại gần hơn với Nga đã khiến Bắc Kinh bất an.

Sau khi Nga phát động cuộc chiến ở Ukraine, Triều Tiên đã mở rộng hợp tác quân sự với ông Putin, đỉnh điểm là hiệp ước phòng thủ chung được ký trong chuyến thăm Bình Nhưỡng của Tổng thống Nga vào năm 2024.

Theo một cuộc điều tra của BBC, khoảng 2.300 binh sĩ Triều Tiên đã thiệt mạng khi chiến đấu cho Nga trong cuộc chiến ở Ukraine. Bình Nhưỡng cũng bị cáo buộc cung cấp đạn dược cho chiến dịch quân sự của Nga để đổi lấy dầu mỏ và viện trợ – điều khiến Washington và các đồng minh lo ngại, đồng thời âm thầm gây quan ngại cho Trung Quốc.

"Trung Quốc muốn bảo đảm rằng các lợi ích của mình liên quan đến Triều Tiên được duy trì trong bối cảnh Moscow và Bình Nhưỡng đang nhanh chóng xích lại gần nhau," ông Ankit Panda, chuyên gia chính sách hạt nhân tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, nhận định.

AFP/Getty Images
 Bị cô lập khỏi thế giới, chế độ độc tài của Triều Tiên phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc và Nga
Trung Quốc chỉ có một hiệp ước phòng thủ chính thức, và đó là với Triều Tiên.

Vì vậy, Bắc Kinh khó có khả năng chấp nhận một kịch bản mà Nga trở thành thế lực có khả năng chi phối ở Bình Nhưỡng. Một ông Kim Jong-un tự tin hơn, ít phụ thuộc hơn sẽ đồng nghĩa với việc đòn bẩy ảnh hưởng của Trung Quốc bị suy giảm.

Bắc Kinh đã phản ứng bằng cách tìm cách thiết lập lại quan hệ. Cuối năm ngoái, ông Tập đã mời ông Kim tham dự một cuộc diễu binh quân sự tại Bắc Kinh, sắp xếp để ông xuất hiện nổi bật bên cạnh mình, cùng với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Đây là hội nghị thượng đỉnh chính thức đầu tiên giữa hai nhà lãnh đạo trong vòng sáu năm.

Ông Tập ca ngợi cả hai là "những nước láng giềng tốt, những người bạn tốt và những đồng chí tốt gắn bó bởi vận mệnh chung", đồng thời kêu gọi tăng cường phối hợp chiến lược. Đáng chú ý, các tuyên bố công khai không hề đề cập đến kho vũ khí hạt nhân của Triều Tiên.

Ông Lee Seong-hyon, học giả thỉnh giảng tại Trung tâm Châu Á thuộc Đại học Harvard, nhận định rằng Bắc Kinh có "cảm xúc lẫn lộn" trước việc Bình Nhưỡng và Moscow phát triển quan hệ.

Một mặt, mối quan hệ này "làm phân tán sự chú ý của Washington và khiến việc Mỹ lên chiến lược trở nên phức tạp trên nhiều mặt trận, qua đó gián tiếp có lợi cho Trung Quốc", ông nói.

Nhưng mặt khác, ông bổ sung, việc mở rộng hợp tác quân sự giữa Nga và Triều Tiên có thể kích hoạt phản ứng quân sự mạnh hơn từ bộ ba Mỹ – Nhật Bản – Hàn Quốc, điều mà Bắc Kinh không mong muốn.

Đó cũng là lý do Trung Quốc không công khai ủng hộ chương trình hạt nhân của Triều Tiên vì điều đó sẽ khiến Mỹ cùng các liên minh can dự nhiều hơn vào khu vực.

Tuy nhiên, Bắc Kinh cũng không đối đầu trực diện với vấn đề này. Năm 2022, Trung Quốc và Nga đã phủ quyết một nghị quyết do Mỹ dẫn đầu tại Liên Hợp Quốc nhằm áp đặt các biện pháp trừng phạt mới liên quan đến các vụ thử tên lửa của Triều Tiên.

Nếu Trung Quốc có lập trường cứng rắn với chương trình hạt nhân của Triều Tiên, "điều đó chỉ khiến Bình Nhưỡng xích lại gần hơn với ông Putin," theo ông Victor Cha, Chủ tịch bộ phận chính sách đối ngoại tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS).

"Nếu Trung Quốc có lập trường cứng rắn với chương trình hạt nhân của Triều Tiên, điều đó chỉ khiến Bình Nhưỡng xích lại gần hơn với ông Putin."

Đối tác thực dụng

Tuy nhiên, ông Kim cũng không thể làm mất lòng nguồn viện trợ lớn nhất của mình.

Xuất khẩu của Trung Quốc sang Triều Tiên đã tăng vọt lên khoảng 2,3 tỷ USD trong năm ngoái – mức cao nhất trong sáu năm. Những tuyến tàu chở khách giữa Bắc Kinh và Bình Nhưỡng cũng được khôi phục đầu năm nay sau sáu năm gián đoạn.

Các nhà phân tích cho rằng đây cũng là một nỗ lực có tính toán của Bắc Kinh nhằm kéo Bình Nhưỡng quay trở lại quỹ đạo ảnh hưởng của mình.

Đối với ông Kim, đây là lựa chọn mang tính thực dụng. Nếu chiến sự ở Ukraine kết thúc, nhu cầu của Nga đối với sự hỗ trợ từ Triều Tiên có thể suy giảm. Và khác với một ông Putin đang bị cô lập, ông Tập vẫn đang tiếp đón các nhà lãnh đạo thế giới tại Bắc Kinh.

Vì vậy, ông Kim cần bảo đảm rằng mình không rơi vào tình thế phụ thuộc vào một đối tác đang suy yếu.

Getty/KCNA
Ông Kim Jong-un thường xuyên xuất hiện trước công chúng cùng con gái của mình, Kim Ju-ae

29 tháng 4 năm 2026

Nhưng mối quan hệ này vốn đã có nhiều trắc trở ngay từ đầu.

Ông Kim kế thừa quyền lực với những ưu tiên khác với cha mình. Trong khi ông Kim Jong-il nhiều lần thăm Trung Quốc và dựa vào sự hậu thuẫn của Bắc Kinh, ông Kim Jong-un lại nhanh chóng thúc đẩy chương trình hạt nhân của Triều Tiên.


Trong sáu năm đầu cầm quyền, ông Kim đã giám sát khoảng 90 vụ thử tên lửa đạn đạo và bốn vụ thử hạt nhân – nhiều hơn tổng số lần của cả cha và ông nội.

Điều này khiến Bắc Kinh lo ngại. Sau đó, việc xử tử người chú của ông Kim, Jang Song-thaek – người mà Trung Quốc xem là nhân vật có vai trò ổn định – càng khiến mối quan hệ rạn nứt hơn.

Ông Tập phản ứng bằng những tín hiệu ngoại giao hiếm hoi thể hiện sự không hài lòng, đáng chú ý là chuyến thăm Hàn Quốc năm 2014 trước khi gặp ông Kim, một động thái được coi là sự "lạnh nhạt" rõ ràng.

Triều Tiên sau đó gọi Trung Quốc là "kẻ phản bội và kẻ thù của chúng ta".

Mãi đến năm 2018, khi các lệnh trừng phạt liên quan đến chương trình hạt nhân bắt đầu siết chặt, ông Kim có chuyến công du nước ngoài đầu tiên mà công chúng được biết tới.

Ông lên đoàn tàu bọc thép và tới Bắc Kinh. Cuộc gặp đó đánh dấu sự khởi đầu của một quá trình điều chỉnh quan hệ thận trọng.

Sau đó, ông Kim tiếp tục gặp các nhà lãnh đạo Mỹ và Hàn Quốc, nhưng luôn sau khi tham khảo ý kiến Trung Quốc. Thông điệp rất rõ ràng: Bình Nhưỡng sẽ không đàm phán nếu không có sự hậu thuẫn của Bắc Kinh.

Ngày nay, Triều Tiên vừa là vùng đệm vừa là gánh nặng đối với Trung Quốc. Nước này giúp giữ lực lượng Mỹ ở xa biên giới Trung Quốc, nhưng các vụ thử vũ khí lại gây bất ổn khu vực.

Trong khi đó, ông Kim muốn có sự bảo vệ của Trung Quốc – nhưng không muốn bị Trung Quốc kiểm soát.

Hai bên không hoàn toàn tin tưởng lẫn nhau. Nhưng hiện tại, cả hai đều tin rằng mình vẫn cần đối phương. Và điều đó là đủ để duy trì đối thoại.

Kelly Ng tường thuật bổ sung

Chủ đề liên quan

Tin liên quan







By at

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)