Rupert Neudeck (Phần 1)Nguyễn Thọ
2-6-2026
Tiengdan
Thứ bảy 30.05.2026 vừa rồi tôi đến Troisdorf dự lễ giỗ 10 năm ông Rupert Neudeck, người đã cứu hơn 11.000 người Việt tị nạn trên biển Đông trên con tàu Cap-Anamur và đưa họ về Đức. Những người Việt được ông cứu vớt coi ông là ân nhân. Có người gọi ông bà là cha mẹ đẻ ra họ lần thứ hai.
Người dân ở thành phố nhỏ bên bờ sông Rhein này khá quen thuộc với những cuộc tụ họp của cộng đồng Việt Nam. Khi ông còn sống, nhiều hoạt động của Cap Anamur được tổ chức ở đây. Sau khi ông qua đời (2016), nhiều sinh hoạt của hội thuyền nhân Cap-Anamur vẫn được tiếp tục. Ở trung tâm thành phố có một đài kỷ niệm thuyền nhân và một chiếc thuyền gỗ mà tàu Cap Anamur đã vớt lên từ Biển Đông hơn 40 năm trước. Vì vậy người ta không hề ngạc nhiên khi thấy hàng trăm chiếc xe ô tô của người Việt từ khắp nước Đức đổ về khu phố nhỏ quanh nhà thờ ở Spich.
Tôi không hề được ông cứu vớt, nhưng tôi từng nói với bà Neudeck: Tôi mang ơn ông vì đã giúp tôi hiểu: Không được phép hèn, không được phép làm ngơ trước nỗi đau của người khác.
Vì vậy khi có dịp, tôi lại về Troisdorf. Gặp lại tôi, bà Neudeck rất mừng. Bà cảm ơn đã tặng bà quyển sách “Những ngày tháng Năm” của Phan Thúy Hà, trong đó có chương viết về ông Neudeck. Tôi đã dịch chương đó sang tiếng Đức cho bà.
Buổi lễ diễn ra trong bầu không khí trang nghiêm. Tôi không đếm được bao nhiêu người con của ông bà đã về dự. Chúng tôi phải đứng cả bên ngoài nhà thờ. Tôi gặp nhiều người, trong đó có Cao Hoàng Anh, con của một cựu quan chức VNCH, một chú bé được tàu Cap Anamur cứu và mang về Đức. Được những người Đức tử tế cưu mang, nuôi dạy Cao Hoang Anh thành kỹ sư và nay đang phục vụ trong quân đội Đức [1].
Ông Neudeck cũng là một người Đức tỵ nạn chạy trốn cuộc tổng tiến công của Hồng quân Liên-Xô. Năm 1945, cậu bé 6 tuổi Rupert đã phải theo cha mẹ, cùng 12 triệu người Đức đi bộ hơn 1.000km từ vùng Danzig (nay là Gdansk, Ba-Lan) để về Tây Đức. Gia đình Neudeck sống sót về đến đây vì họ may mắn nhỡ chuyến tàu thủy Wilhelm Gustloff. Con tàu chở người Đức tỵ nạn này đã bị tàu ngầm S13 của Hồng quân Liên Xô bắn chìm ngày 30.01.1945 trên biến Baltic, đem theo 9.000 người Đức xấu số xuống đáy biển.
Cậu bé Rupert đứng trên bờ kinh hoàng nhìn những mảnh tàu vỡ cùng xác người trôi dạt vào bờ. Hình ảnh đó đã không bao giờ ra khỏi đầu ông già Neudeck sau này.
Vì vậy khi nhìn thấy những hình ảnh thuyền đắm, người chết trên Biển Đông, nghe về những vụ cướp biển, về các vụ hãm hiếp, về những vụ ăn thịt người để cầm hơi sống sót, ông không thể ngồi im. Ông thậm chí vượt cả rào cản ý thức hệ. Rupert Neudeck vốn là một báo cánh tả, ảnh hưởng bởi các thần tượng như Jean Paul Sartre, Yves Montant hay Heinrich Böll. Cánh tả phương tây đã đứng về phía những kẻ yếu trong chiến tranh Việt Nam và có cảm tình với Việt Cộng. Nay phải ra tay cứu những người đang trốn chạy chế độ mình từng ủng hộ không phải là quyết định dễ dàng.
Khó khăn nữa là phá bỏ được nỗi lo ngại của dư luận Đức trước dòng người tị nạn Việt Nam. Chỉ riêng việc một dân tộc tự đàn áp nhau đến mức hàng triệu người phải chấp nhận cái chết, bỏ quê hương ra đi, đã khiến người ta lo sợ bản chất bạo lực tiềm tàng trong dân tộc đó. Không nước nào thích đón nhận người Việt tị nạn, kể cả các nước láng giềng như Thái Lan, Mã Lai, Indonesia. Liên hiệp quốc phải tổ chức hội nghị quốc tế Geneve 1979 để phân bổ hạn ngạch, buộc mỗi nước giàu phải nhận một cơ số người Việt tị nạn. Nước Đức phải nhận 20.000 người theo hạn ngạch (Viết đến đây tôi chợt nghĩ đến một số người Việt tị nạn đang có cái nhìn hẹp hòi đối với những người tỵ nạn hôm nay. Chỉ có họ mới xứng đáng được cứu vớt).
Rupert Neudeck bị chỉ trích từ cả hai phía, tả và hữu. Người thì coi con tàu Cap-Anamur là cái nam châm thu hút và kích động người vượt biên, người thì chửi ông “Chống lại một nhà nước XHCN đang hồi sinh” (Peter Weiss) [2]. Nhiều bạn bè coi ông là kẻ điên rồ, tự nhiên từ bỏ cuộc sống no ấm của một nhà báo để lao vào cuộc phiêu lưu cứu người giữa biển cả.
Hai vợ chồng Christel và Rupert Neudeck không hề phủ nhận là mình điên khùng. Những kẻ điên khùng nhân bản.
Đại văn hào Heinrich Böll đã đồng cảm với sự hy sinh của vợ chồng Neudeck và chính sự ra tay của ông Böll đã tạo nên chuyển biến kỳ diệu trong dư luận. Sau buổi phát sóng đầu tiên cùng Heinrich Böll, ông Neudeck thu được hơn 1,3 triệu DM tiền quyên góp. Số tiền đó đủ để tổ chức “Con tàu cho Việt nam” của ông thuê chiếc tàu buôn với cái tên Cap Anamur [3]. Rất nhiều thiện nguyện viên đã góp sức, góp của sửa chiếc tàu đó thành tàu y tế cứu nạn. Nhiều chuyên gia y tế, hàng hải đã đầu quân làm nhân viên không lương cho tàu Cap-Anamur. Ngày 13.8.1979, con tàu rời cảng Hamburg đi biển Đông để cứu người Việt tỵ nạn.
Trong 10 năm liên tục, con tàu đã vớt được hơn 11.000 người tỵ nạn Đông Dương đưa về Đức. Cứu người đã khó, đưa được họ về Đức cũng không dễ. Chính quyền Đức không muốn đón nhận tất cả những người được cứu trên tàu. Họ chỉ muốn lựa chọn và nhận những người “Việt Nam tốt”. Ông Neudeck không muốn biến tàu Cap Anamua thành cái chợ người, ai “tốt” hơn, sáng sủa mới được lên bờ. Ông đã làm mọi cách đưa lên bờ tất cả 11.000 đã được tàu cứu vớt.
Thời kỳ đó Việt Nam phản đối hoạt động của Cap Anamur vì nó khiến cả thế giới biết về thảm cảnh thuyền nhân. Đầu năm 1981 Việt Nam gặp thiên tai, miền Trung bị đói nặng. Ông tức khắc thuê một chiếc tàu chở 1.000 tấn gạo đến Thanh Hóa, nhân viên của Cap Anamur đã tự tay phân phát cho từng gia đình. Để làm được việc này ông không những phải vượt qua nhiều trở ngại về ngoại giao với Việt Nam, mà còn phải đối mặt với một số người Việt từng được ông cứu, coi ông như cha. Họ lên án ông “Vừa cứu người tị nạn Cộng sản nay lại cứu giúp Cộng sản!”
– “Họ cũng là người Việt như các anh chị. Nhiều anh chị ở đây chẳng vẫn gửi tiền về cứu giúp thân nhân trong nước khi gặp khó khăn đó sao” – ông nói.
Tôi biết ơn ông vì cái đạo làm người, không phân biệt ý thức hệ. Đạo đức đó cũng thấm vào những người con nuôi của ông. Cao Hoàng Anh, người từng phải chạy trốn khỏi Việt Nam, nay thường quay về quê theo tổ chức nhân đạo Deviemed để mổ bệnh hàm ếch cho các cháu bé thiếu may mắn ở vùng cao, vùng xa.
Điều cao thượng của Rupert Neudeck là vượt qua chính mình. Ông nói: Tôi muốn không bao giờ hèn nữa. Cap-Anamur là ấn tượng đẹp nhất của ý nguyện Đức: Không bao giờ trở lại với sự hèn hạ, phải luôn luôn dũng cảm (Ich möchte nie mehr feige sein. Cap Anamur ist das schönste Ergebnis des deutschen Verlangens, niemals wieder feige, sondern immer mutig zu sein).
Sự hèn hạ mà ông Neudeck muốn nói ở đây chính là sự quay mặt đi trước những điều ác đang xảy ra trước mắt mình. Chủ nghĩa phát xít tàn phá thế giới từ 1933 đến 1945 không phải vì Hitler tài giỏi, mà vì đã có 90 triệu người Đức hèn, ngậm miệng.
Trong chiến tranh thế giới 2, “Bản danh sách Schindler” là một ngọn nến nhỏ của tình người chìm trong bóng tối của tư tưởng phát xít. Trong thời bình những “Bản danh sách Neudeck” gửi đi từ tàu Cap Anamur đã thức tỉnh lương tâm dân tộc này, đã đưa hình ảnh nước Đức từ những lò thiêu xác, trại tập trung, trở thành bến bờ của lòng nhân đạo.
Chuyện về ông Neudeck, về những người con đẻ, con nuôi của ông bà còn dài lắm.
(Còn tiếp)
_____
[2] https://www.spiegel.de/…/schotten-dicht-a-b9ae9934-0002
[3] Cap Anamur là tên một cảng biển phía nam Thổ Nhĩ Kỳ. Lúc đầu ông Neudeck thuê tàu Cap Anamur, sau khi có đủ tiền, ông mua lại. Năm 1982, ông lấy tên Cap Anamur đăt tên cho tổ chức của mình. Nay tổ chức Cap Anamur mang tên mới là Blau Helm (Mũ Sắt Xanh).
No comments:
Post a Comment