ĐỐI THOẠI

Vài dấu hiệu nhẹ

Nhật Minh
1-6-2026
Tiengdan

Tự do báo chí có một vai trò rất lớn làm cho xã hội phát triển. Một đất nước giàu có, nhưng bước sang phía u tối hay văn minh, hãy nhìn vào sự tự do báo chí của đất nước đó ở mức độ nào sẽ thấy.

Liên quan đến báo chí, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có quy định: Nếu “Copy và Paste nguyên văn: Sao chép một phần lớn hoặc toàn bộ nội dung bài viết, bài phỏng vấn, phóng sự của một tờ báo rồi dán thẳng vào bài đăng trên Facebook, TikTok, Zalo… của mình.

Chụp ảnh màn hình (Screenshot): Chụp lại trang báo (bao gồm cả chữ và ảnh) rồi đăng lên các hội nhóm mạng xã hội“. Nếu có ghi nguồn vẫn nằm trong những quy định có thể bị phạt.

Quy định trên đặt ra vấn đề: Liệu báo chí lấy nguồn tin từ báo chí nước ngoài nhưng không xin phép thì sao? Hoặc báo chí lấy thông tin từ mạng xã hội thì thế nào?

Nghị định 174/2026/NĐ-CP làm cho báo chí có biểu hiện hướng đến một sự độc quyền thông tin. Từ độc quyền thông tin bước qua độc quyền chân lý chỉ còn là một nửa bước chân. Lúc đó, báo chí không còn là báo chí, báo chí sẽ trở thành những cơ quan định hướng và tuyên truyền.

Liên quan đến chuyện thông tin trên mạng xã hội. Hôm qua báo chí cho biết, một người đàn ông bị phạt 7,5 triệu đồng, vì dùng AI chế ảnh “phơi thóc nổ thành bỏng” ở Hà Nội. Việc này đang tạo ra một sự lo lắng trong xã hội hơn là sự giáo dục công dân cần thiết.

Mức độ ảnh hưởng tiêu cực của một bức ảnh như thế đối với xã hội gần như là bằng không. Nếu nhìn trên góc độ hài hước, bức ảnh đó còn có thể tạo ra tiếng cười nhằm giải tỏa những tâm lý bức bách trong những ngày thời tiết nóng gay gắt. Cho rằng, đây là bịa đặt tin giả thì công an xã Trần Phú/ CAHN cần phải xem xét lại.

Luật pháp không chỉ có trừng phạt mà còn có sự răn đe và giáo dục, việc tạo ra bức ảnh “phơi thóc thành bỏng” chỉ cần nhắc nhở là đủ. Phạt bằng cả một tháng lương của người lao động như thế, là trừng phạt, không còn là giáo dục công dân. Quan trọng nhất là làm mờ đi ranh giới giữa việc thực thi pháp luật và dấu hiệu lạm dụng quyền lực… Trong khi báo chí hoàn toàn im tiếng về khía cạnh này.

Một vài dấu hiệu nhẹ như thế, nhưng xu hướng cho thấy sẽ “nghẹt thở” hơn về tự do báo chí. Khi báo chí không còn có tiếng nói đủ lớn để có thể độc lập được cơ bản với quyền hạn của nhà nước, nhằm thực hiện chức năng phản biện, trong việc thúc đẩy sự phát triển của đất nước cho những năm tiếp theo.