ĐỐI THOẠI

Cho những ai chưa đọc

Tạ Duy Anh
8-6-2026
Tiengdan

Việc lấy ra một vài đoạn, vài câu, thậm chí một từ, một chữ và tách chúng khỏi ngữ cảnh, khỏi tổng thể cuốn sách nhiều trăm trang để phán như đúng rồi về nội dung của nó, là việc rất không nên làm. Ngay cả khi nó vô hại, cũng không nên. Còn lại, nếu nó không gây nguy hiểm cho tác giả trong một vài trường hợp, thì việc làm đó cũng xóa trắng công sức, tình cảm tác giả bỏ ra. Bởi vì không ai viết sách mà lại không mong có người đọc. Độc giả là động lực tinh thần và vật chất, để ông hay bà ta ngồi xuống bàn, bóp trán lắm phen đến lồi cả mắt.

Nhiều người nói rằng, rất đông những bạn đang bức xúc về cuốn “Chuyện với Thanh, lời kể mới về ánh sáng” chưa hề đọc sách! Nếu điều đó đúng, cũng là bình thường. Mới có vài ngàn cuốn sách ra thị trường trong thời gian ngắn, cứ nhân 10 lần lên thì cũng chỉ vài chục ngàn người đọc. Nhưng có hàng trăm ngàn người đang quan tâm, tôi cứ tạm ước tính thế, căn cứ độ nóng của dư luận.

Nó chỉ không bình thường khi chưa đọc mà chúng ta lại nói về nó.

Tôi không trách móc ai làm vậy, bởi tôi chả có quyền gì với họ. Thay vào đó, ngay từ khi cầm sách trên tay, tôi đã nghĩ mình sẽ đọc chỉ để tóm tắt nội dung của nó, phục vụ số người chưa kịp, chưa có điều kiện đọc, ít nhất thì cũng tặng những độc giả từng mua sách của tôi, như trả họ một chút nợ ân tình.

Mất đúng ba ngày, vừa ngồi đọc vừa tủm tỉm cười.

Yêu quá những sinh viên trẻ của đại học VinUni. Các bạn ấy thật thông minh và trong sáng. Nguồn lực rất quý cho phát triển. Khi lớp trẻ còn thiết tha quan tâm đến lịch sử đất nước, còn hỏi về cha ông mình, là chúng ta còn nhiều phúc cùng rất nhiều hy vọng. Và những câu hỏi, quả thật, mang thương hiệu tuổi trẻ, chủ nhân ông tương lai. Họ khiến tuổi già cũng chưa muốn ngồi yên!

Và thú thật là không dễ để trả lời, không hề dễ để đối thoại với họ. Trẻ, dí dỏm, trí tuệ, trong vắt, đầy năng lượng và tình yêu kính dành cho quá khứ. Tôi tin rằng, từ những dí dỏm, trí tuệ, yêu kính ấy, từ những tò mò muốn hiểu biết ấy về cha ông, các bạn sẽ biết cách để cống hiến nhiều nhất cho đất nước. Và nếu có chút lỗi, thì cũng là do họ còn quá trẻ, chưa đủ lịch lãm. Nó giống như cháu tôi, cháu các bạn, thỉnh thoảng quá đà nói hỗng với ông (hỗng chứ không hỗn). Không thể vì thế mà bảo nó không yêu kính mình. Không thể vì thế mà ghét được nó.

Còn ông thầy Nguyễn Thành Nam, thì trước đó tôi đã khá ngạc nhiên, khi ông tự tin có phần tự kiêu đưa ra ý tưởng “Làm kinh tế, thậm chí LÀM GIẦU kiểu cụ Hồ”. Hóa ra ý tưởng đó không đưa ra vu vơ kiểu “chém gió” mà rất nghiêm túc và được bảo chứng từ thành công của ông, như ông tâm sự, lấy cảm hứng từ mưu lược, bản lĩnh Hồ Chí Minh.

Giờ ông tự tin khuyên lớp trẻ: Cứ áp dụng cách cụ Hồ cứu nước, thì việc gì cũng thành công. Bởi vì, việc khó như dời núi, cụ Hồ còn làm được, thì mọi việc để kiến thiết đất nước luôn dễ gấp vạn. Thay vì than vãn, hãy dấn thân.

Và để hấp dẫn bọn trẻ vào một lĩnh vực đang bị chúng coi là tẻ nhạt, động nói đến là buồn ngủ, ông phải dùng chính ngôn ngữ của chúng, ngôn ngữ 4.0 như người ta nói. Tuổi trẻ khóc, cười, cau mày nhăn trán vẫn đều đẹp. Và họ có quyền thể hiện vẻ đẹp của mình, không giống cha anh. Mải mê theo đuổi mục đích, đôi khi ông thầy Nam sơ ý quên rằng trong một số trường hợp, ngữ cảnh cụ thể, ngôn ngữ cũng cần có thứ bậc, địa vị lịch sử và tuổi đời của chúng…

Đại loại, nội dung cuốn sách, nếu chỉ tóm lược bằng vài câu, nó là như vậy. Nhưng tôi muốn chi tiết hơn một chút. Thì hóa ra, sau khi đọc hết, quay lại đọc LỜI MỞ, chính NXB Hội nhà văn đã làm giúp việc đó rồi. Nếu có viết tóm tắt như ý định, tôi cũng không thể viết súc tích và đầy đủ hơn với chỉ vài trăm chữ. Vì thế, tiện đây xin phép được trích lại:

“… Một kỹ sư công nghệ người Việt hăm hở đến nước Mỹ với ý định khởi nghiệp. Nhưng dự án của anh và cộng sự thất bại thảm hại ngay từ khi bắt đầu khiến họ rất hoang mang. Trong cái rủi, có cái may: Khi tìm câu trả lời liệu có nên dấn thân tiếp hay bỏ cuộc, anh bất ngờ gặp được thứ mà sau này anh gọi là “Nguồn cảm hứng Hồ Chí Minh”, từ cuốn sách của sử gia người Mỹ, ông William Duiker.

Duiker đã bỏ ra gần 30 năm để hoàn thành công trình đồ sộ của mình với một tình cảm sâu đậm dành cho nhân vật khổng lồ của ông. Còn anh kỹ sư công nghệ người Việt thì chỉ mất một tuần để đọc cuốn sách đó và đi đến kết luận: Khi đối diện với bất cứ vấn đề gì, dù khó khăn đến đâu đi nữa, cứ theo cách cụ Hồ đã từng làm để giải phóng dân tộc với phương châm “dĩ bất biến, ứng vạn biến”, thì không việc gì không thành công.

Với quyết tâm đi kèm sự khôn ngoan có được từ nguồn ánh sáng trí tuệ và bản lĩnh Hồ Chí Minh, anh đã cùng đồng nghiệp vượt qua mọi bức tường thành, cả hữu hình lẫn vô hình, để cuối cùng đến được cái đích mình nhắm tới. Và cuốn sách anh viết ra, đặc biệt dành cho giới trẻ, lực lượng chính đang và sẽ đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình, chỉ để nói với họ về trải nghiệm kỳ diệu đó.

Ngoài giá trị của rất nhiều bài học lớn về con đường dẫn đến thành công, bạn đọc cũng sẽ có cơ hội sống lại những ký ức lịch sử theo cách chưa từng thấy ở bất cứ cuốn sách nào.

Sự độc đáo và hấp dẫn tự nhiên của câu chuyện mà rồi bạn đọc sẽ thấy, không chỉ từ cách tiếp cận gần gũi, giống như đứa cháu thủ thỉ kể về ông mình, của tác giả, mà ở việc câu chuyện đó nói về Hồ Chí Minh như người đang đồng hành cùng chúng ta trong mọi việc lớn nhỏ hàng ngày. Người luôn bảo trợ, khích lệ những con cháu của Người tìm cách vươn tới cái đích cao nhất là một cuộc sống hạnh phúc. Tác giả nói với chúng ta rằng, ở bất cứ đâu, với bất cứ ai, trong bất cứ lĩnh vực nào, đều có thể tìm thấy ở ông thầy vĩ đại Hồ Chí Minh những lời khuyên, những gợi ý, những chỉ bảo, những tư vấn vô cùng quý giá và hữu ích cho công việc mình theo đuổi.

Giữa một thế giới còn nhiều bất công, nghèo đói, bạo lực cùng những xáo trộn khó lường, cuốn sách còn như một thông điệp gửi đến bạn đọc: Hướng theo ánh sáng Hồ Chí Minh chính là cách đi đến tương lai khôn ngoan nhất của mọi người Việt Nam yêu nước, thương nòi. Một tương lai bình an, thịnh vượng và tôn cao phẩm giá”.

(Hết trích)

Cuốn sách, từ cái tít: LỜI KỂ MỚI VỀ ÁNH SÁNG, đến từng nội dung được kể lại, đều hướng MỘT CHIỀU tới sự ca ngợi, tôn vinh, ở cấp độ cao nhất. Nó thuộc loại sách tường minh về nội dung. Và cuốn sách vẫn luôn còn nguyên đó, bất cứ ai, nếu muốn cũng có thể đọc để kiểm chứng.