ĐỐI THOẠI

Đền bù ‘‘tổn thất’’ khí hậu: Một cuộc họp quan trọng trước COP28 thất bại
Trọng Thành
Đăng ngày: 21/10/2023 - 16:47
RFI

‘‘Đền bù thiệt hại” cho các nước phương Nam, do biến đổi khí hậu, là bước tiến quan trọng của cộng đồng quốc tế. Đền bù thiệt hại cho các nước nghèo là một trong ba mặt trận chính của cuộc chiến khí hậu, cùng với hạn chế và hướng đến ‘‘trung hòa’’ khí thải gây hiệu ứng nhà kính và thích nghi với biến đổi khí hậu. Sau nhiều sóng gió, cộng đồng quốc tế đã đạt đồng thuận về chủ đề này tại COP27 2022 (Ai Cập). Song không dễ biến nguyên tắc thành hành động cụ thể.

Bàn tay một người biểu tình giơ lên với chữ ''PAY'' (''Hãy trả tiền!'') trong cuộc tuần hành đòi Công lý Khí hậu, đền bù thiệt hại và tổn thất cho các nước nghèo, do biến đổi khí hậu, Sharm el-Sheikh, Ai Cập, 18/11/2022. © AP Photo/Peter Dejong

Một cuộc họp quan trọng về đền bù ‘‘tổn thất và thiệt hại’’ (Loss and damage) tại Ai Cập vừa thất bại, báo trước căng thẳng rất lớn tại COP28 ở Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập, sẽ diễn ra đầu tháng 12/2023. Theo AFP, một số nguồn tin cho biết các đàm phán, khởi sự hôm qua tại Aswan (miền nam Ai Cập), giữa đại diện khối các nước phương Bắc và phương Nam, đã đổ vỡ hoàn toàn. Một ủy ban chuyển tiếp phụ trách thành lập quỹ đền bù đã họp rất muộn cho tới tận khuya thứ Sáu qua ngày thứ Bảy 21/10. Theo một chương trình phát lại các thảo luận trên tài khoản YouTube chính thức của Liên Hiệp Quốc, các đại biểu đã nhận thấy không thể đạt thỏa thuận, và loại trừ kịch bản tổ chức một cuộc họp khác từ ngày 03 đến ngày 05/11 tại Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, quốc gia chủ trì Hội nghị Khí hậu của Liên Hiệp Quốc COP28.

Các cuộc thảo luận đặc biệt vấp phải bế tắc trong vấn đề chọn trụ sở của quỹ. Hai giải pháp được đưa ra không đạt đồng thuận. Giải pháp đặt trụ sở bên trong Ngân hàng Thế giới bị cáo buộc là dễ bị phương Tây thao túng. Ngược lại việc lập ra một cấu trúc độc lập mới, được một số nước đang phát triển yêu cầu, nhưng giải pháp này đòi hỏi nhiều thời gian, và một cơ sở như vậy không dễ dàng sớm huy động được các nguồn tài chính.

Trong một bình luận gửi tới AFP vào sáng hôm nay, ông Harjeet Singh, một đại diện cấp cao của Mạng lưới hành động khí hậu phi chính phủ (Climate Action Network), người tham dự các tranh luận, cho biết thất bại này ‘‘cho thấy rõ khoảng cách sâu sắc giữa các nước giàu và nước nghèo’’. Theo ông, ‘‘các nước phát triển phải chịu trách nhiệm về những nỗ lực đáng hổ thẹn của mình nhằm giành quyền đặt trụ sở của quỹ về cho Ngân hàng Thế giới, từ chối thảo luận về số tiền tài trợ và tránh né thực thi trách nhiệm của mình’’ theo các hiệp định khí hậu quốc tế đã được ký kết.

Nhắc lại vấn đề này, Rachel Cletus, một đại diện của tổ chức phi chính phủ ‘‘Union of Concerned Scientists’’ đánh giá: ‘‘kết quả đáng thất vọng ngày hôm nay là một đòn nặng nề đối với người dân (...) đang phải gánh chịu hàng loạt hậu quả do biến đổi khí hậu’’. Rachel Cletus lên án “Hoa Kỳ và các nước giàu khác dường như quan tâm nhiều hơn đến việc trốn tránh hoặc giảm thiểu trách nhiệm của mình”.

Còn nhiều điều cần làm rõ về vấn đề này trước hội nghị COP28, sẽ được tổ chức tại Dubai từ ngày 30/11 đến ngày 12/12. Bên cạnh trụ sở quỹ, còn có vấn đề ai sẽ là bên đóng góp vào quỹ, và ai là bên được hưởng. Bất đồng lớn xung quanh Trung Quốc. Nhiều nước phương Tây muốn Bắc Kinh là một bên tham gia đóng góp.