VNTB – Tập Cận Bình lôi kéo Việt Nam? (*)Tác giả: David Pierson – Tung Ngo
17.04.2026 6:24
VNThoibao
Cùng đối phó với rủi ro từ bên ngoài
Trong bối cảnh Hoa Kỳ và Trung Quốc đang cạnh tranh ảnh hưởng ở châu Á, lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình, muốn thể hiện rằng Việt Nam đứng về phía Trung Quốc trong thương mại, hệ tư tưởng chính trị và ngày càng nhiều hơn là an ninh.
Điều đó đã được nhấn mạnh trong tuần này khi Tập Cận Bình gặp Tô Lâm, tại Bắc Kinh. Tập Cận Bình đã ám chỉ đến thuế quan của Trump và việc phong tỏa eo biển Hormuz là những lý do để Trung Quốc và Việt Nam đảm bảo thương mại diễn ra bình thường và chuỗi cung ứng công nghiệp của hai bên được bảo vệ.
Ông cũng đề cập đến mối quan hệ thân thiết giữa hai quốc gia cộng sản độc đảng.
“Bảo vệ hệ thống xã hội chủ nghĩa và vị thế cầm quyền của Đảng Cộng sản là lợi ích chiến lược chung lớn nhất”, Tập Cận Bình nói với Tô Lâm hôm thứ Tư.
Tương đồng về mô hình quản trị
Trong khi cả hai bên nhất trí tăng cường quan hệ trong lĩnh vực du lịch, giáo dục và cơ sở hạ tầng đường sắt, thì cam kết hợp tác chặt chẽ hơn về an ninh mới là yếu tố có thể mang lại cho Trung Quốc lợi thế lớn nhất so với Hoa Kỳ trong cuộc cạnh tranh giành ảnh hưởng sâu rộng hơn với Việt Nam.
Là một phần trong nỗ lực ngoại giao, Trung Quốc đã giới thiệu với các nước thân thiện khái niệm an ninh toàn cầu của mình, một khái niệm ưu tiên bảo vệ chế độ trên hết. Điều này đã có tác động tích cực tại Việt Nam, một quốc gia cũng giống như Trung Quốc không mấy khoan dung với bất đồng chính kiến và vẫn duy trì chế độ đàn áp ngay cả khi nền kinh tế phát triển và mở cửa với thế giới bên ngoài.
Tô Lâm, cựu Bộ trưởng Bộ Công an, gần đây đã nắm giữ hai chức vụ quyền lực nhất của Việt Nam, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản và Chủ tịch nước, một bước tiến đưa Việt Nam đến gần hơn với mô hình lãnh đạo mạnh mẽ của Trung Quốc, điều mà Hà Nội từ lâu đã tránh né. Ngay cả khi thúc đẩy những thay đổi kinh tế để giải phóng khu vực tư nhân, Tô Lâm cũng trao thêm quyền lực cho công an, mở rộng phạm vi hoạt động của công an vào lĩnh vực kinh doanh và giám sát.
Hợp tác an ninh chính trị
Một ngày trước cuộc gặp giữa Tập Cận Bình và Tô Lâm, hai nước đã tổ chức một cuộc họp tại Bắc Kinh với sự tham dự của các quan chức an ninh cấp cao, bao gồm Tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an Việt Nam; Trần Văn Khánh, Bộ trưởng Công an Trung Quốc và là thành viên Bộ Chính trị; Vương Tiêu Hồng, người đứng đầu cơ quan an ninh nội địa Trung Quốc; và Trần Nghi Tân, trưởng cơ quan tình báo Trung Quốc.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc và Việt Nam cho biết hai bên đã nhất trí tăng cường hợp tác trong việc bảo vệ “an ninh chính trị”. Không có chi tiết nào được cung cấp, nhưng ở Trung Quốc, thuật ngữ này đã trở thành đồng nghĩa với một bộ máy giám sát khổng lồ được sử dụng để truy lùng các nhà hoạt động, luật sư nhân quyền và những người bất đồng chính kiến, đồng thời đàn áp các cuộc chỉ trích và biểu tình trực tuyến chống lại chính phủ.
Hai nước cũng cho biết sẽ hợp tác chặt chẽ hơn trong việc chống tội phạm xuyên quốc gia như cờ bạc trực tuyến và gian lận trực tuyến.
Sheena Chestnut Greitens, một nhà khoa học chính trị tại Đại học Texas ở Austin, chuyên nghiên cứu các sáng kiến an ninh toàn cầu của Trung Quốc, cho biết Bộ Công an Trung Quốc có nhiều thỏa thuận hợp tác với Việt Nam nhất. Bà cũng cho biết việc truyền thông nhà nước Trung Quốc thừa nhận sự tham gia của người đứng đầu cơ quan tình báo vào quan hệ đối tác an ninh với một quốc gia khác là điều đặc biệt hiếm gặp.
“Mật độ và cấp bậc của các tương tác an ninh giữa Trung Quốc và Việt Nam thực sự rất đáng chú ý”, bà nói. “Không có nỗ lực nào của Mỹ trong việc xây dựng hợp tác quốc phòng với Việt Nam có thể sánh được với sự kết hợp về tần suất và cấp bậc này”.
Vừa là đồng chí, vừa là anh em
Chuyến thăm của Tô Lâm là chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi ông củng cố quyền lực. Việt Nam từ lâu đã có truyền thống chọn Bắc Kinh cho chuyến công du nước ngoài đầu tiên, một cử chỉ nhằm nhấn mạnh mối quan hệ chính trị và mối quan hệ “ vừa là đồng chí và vừa là anh em” dưới sự cai trị của Đảng Cộng sản.
Các quan chức Việt Nam cho biết chuyến thăm nhằm mở ra một chương mới trong quan hệ với Trung Quốc, làm sâu sắc thêm sự phối hợp chiến lược trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa Bắc Kinh và Washington.
Đối với Hà Nội, mối quan hệ này từ lâu đã được định hình bởi cả sự cần thiết và sự bất an. Kinh tế Việt Nam gắn bó chặt chẽ với Trung Quốc hơn là chiều ngược lại, vì vậy Hà Nội chịu ảnh hưởng sâu sắc từ người láng giềng phương bắc.
Nhưng hai bên cũng đang vướng vào các tranh chấp về Biển Đông. Tháng trước, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã chỉ trích việc Trung Quốc nối lại hoạt động xây dựng đảo nhân tạo tại các rạn san hô ở quần đảo Hoàng Sa ngoài khơi bờ biển Việt Nam.
Dưới sự lãnh đạo của Tô Lâm, Việt Nam dự kiến sẽ tiếp tục chiến lược cân bằng, tìm kiếm mối quan hệ ổn định với Trung Quốc đồng thời duy trì quan hệ với các cường quốc khác, trong đó có Hoa Kỳ, một đối tác kinh tế và an ninh quan trọng khác.
Theo bản tóm tắt chính thức của Việt Nam về cuộc hội đàm với Tập Cận Bình, Tô Lâm, đã đề xuất hai bên nên “tăng cường lòng tin chính trị và phối hợp chiến lược ở một cấp độ mới”.
Tô Lâm cũng tìm cách thể hiện lập trường tự tin hơn của Việt Nam đối với Bắc Kinh khi cho rằng trong những lĩnh vực bất đồng, hai bên nên “thực sự tôn trọng các quyền và lợi ích hợp pháp của nhau”, theo bản tóm tắt.
________________________
(*) Tựa do VNTB đặt
No comments:
Post a Comment