VNTB – Tô Lâm trở thành lãnh đạo tối cao của Việt Nam: Những hệ lụy đa chiều
Lê Hồng Hiệp
14.04.2026 12:05
VNThoibao
Vào ngày 7 tháng 4 năm 2026, Quốc hội mới của Việt Nam đã nhất trí bầu ông Tô Lâm, Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam (ĐCSVN), giữ chức Chủ tịch nước. Sự kiện này biến ông trở thành nhà lãnh đạo quyền lực nhất đất nước trong nhiều thập niên qua. Bằng việc nắm giữ cả hai chức vụ cao nhất, Tô Lâm đã thực sự trở thành “người đàn ông quyền lực” (strongman) của Việt Nam, đánh dấu một bước chuyển dịch đáng kể từ truyền thống lãnh đạo tập thể — nơi Tổng Bí thư vốn được coi là “người đứng đầu trong số những người bình đẳng” thay vì là một lãnh đạo tối cao áp đảo. Sự tập trung quyền lực này đặt ra một câu hỏi quan trọng: Liệu việc thâu tóm quyền lực của Tô Lâm là tốt hay xấu cho tương lai chính trị và kinh tế của Việt Nam?
Gốc quyền lực và sự thăng tiến thần tốc
Sự thăng tiến của Tô Lâm bắt nguồn từ vai trò là người thực thi chính trong chiến dịch bài trừ tham nhũng sâu rộng của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Ông đã đảm nhận việc này trong suốt thời gian giữ chức Bộ trưởng Bộ Công an (BCA) từ năm 2016 đến 2024. Chiến dịch đã loại bỏ hoặc gạt sang bên lề nhiều chính trị gia cấp cao, những người vốn có thể trở thành đối thủ chính trị của Tô Lâm. Là cựu Bộ trưởng Công an, Tô Lâm tiếp tục duy trì ảnh hưởng sâu rộng đối với bộ này. Nhờ quyền hạn điều tra sâu rộng của ngành công an, Tô Lâm nắm được đòn bẩy đáng kể đối với các chính trị gia và quan chức chính phủ hàng đầu. Lợi thế này giúp Tô Lâm vô hiệu hóa các phe đối lập và dần đưa Việt Nam hướng tới mô hình quản trị tập trung hơn với rất ít kháng cự.
Quyền lực hiện đã nằm gọn trong tay Tô Lâm. Ngoài việc nắm giữ hai vị trí đứng đầu, Tô Lâm đã có chiến lược đặt các đồng minh then chốt vào những vai trò ảnh hưởng ở cả cấp trung ương và địa phương. Ví dụ: Lê Minh Hưng, cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương với mối quan hệ mật thiết với Bộ Công an, đã được bầu làm Thủ tướng cùng ngày. Lương Tam Quang, đồng hương Hưng Yên với Tô Lâm, giữ chức Bộ trưởng Bộ Công an. Trần Lưu Quang, một đồng minh thân cận khác, được bổ nhiệm làm Bí thư Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, đầu tàu kinh tế của cả nước. Nguyễn Duy Ngọc, một cựu tướng công an, đã kinh qua chức Bí thư Thành ủy Hà Nội trước khi đảm nhận vai trò Trưởng Ban Tổ chức Trung ương đầy quyền lực.
Ảnh hưởng của “Nhóm Hưng Yên” và Bộ Công an
Dưới thời Tô Lâm, ảnh hưởng của ngành công an và “nhóm Hưng Yên” trở nên đặc biệt nổi bật. Tại Đại hội Đảng lần thứ 14 vào tháng Giêng, các chính khách quê Hưng Yên đã giành được 20 ghế (chiếm 10%) trong Ban Chấp hành Trung ương gồm 200 thành viên. Đây là một tỷ lệ lớn bất thường, vì sau khi sáp nhập, Hưng Yên là tỉnh có diện tích nhỏ nhất và chỉ chiếm khoảng 3,5% dân số cả nước. Hơn nữa, có ba lãnh đạo từ Bộ Công an được bầu vào Bộ Chính trị gồm 19 thành viên (chiếm 15,7%) và bảy người được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương (chiếm 3,5%). Những điều đó cho thấy quyền lực và tầm ảnh hưởng ngày càng tăng của Bộ Công an.
Những tác động tích cực: Hiệu quả và Quyết đoán
Sự tập trung quyền lực này mang lại những hàm ý tích cực. Về mặt lạc quan, “Đội ngũ Tô Lâm” được kỳ vọng sẽ đoàn kết, nhất quán và hiệu quả hơn. Khi sự cản trở từ các phe phái đối địch giảm bớt, việc thông qua và thực thi chính sách nhanh chóng hơn sẽ trở thành chuẩn mực. Điều này có thể thúc đẩy các cải cách cần thiết để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng GDP đầy tham vọng là ít nhất 10% trong những năm tới, nhằm giúp Việt Nam đạt được vị thế quốc gia thu nhập cao vào năm 2045.
Quan trọng hơn, các quan chức có mối liên hệ chặt chẽ với Tô Lâm sẽ được hưởng lợi từ sự bảo trợ chính trị lớn hơn, cho phép họ triển khai chính sách mà không phải lo sợ thường trực về các cuộc điều tra hay thanh trừng trong tương lai. Điều này đặc biệt có ý nghĩa: các quan chức Việt Nam, bao gồm cả những người ở cấp Bộ trưởng và lãnh đạo tỉnh, trước đây được cho là đã né tránh đưa ra các quyết định quan trọng vì lo ngại hệ lụy chính trị và pháp lý, nhất là trong giai đoạn cao điểm của chiến dịch chống tham nhũng của ông Nguyễn Phú Trọng.
Với “lá chắn” chính trị từ Tô Lâm, lãnh đạo các bộ ngành then chốt và chính quyền địa phương hiện đã sẵn sàng hơn trong việc đưa ra các quyết định táo bạo để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Xu hướng này đã lộ rõ: kể từ khi Tô Lâm trở thành Tổng Bí thư vào tháng 8 năm 2024, nhiều dự án cả công lẫn tư đã được cấp phép, tái kích hoạt hoặc đẩy nhanh tiến độ, gồm cả các lĩnh vực bất động sản và cơ sở hạ tầng từng bị trì trệ kéo dài.
Những mặt trái: Rủi ro hệ thống
Tuy nhiên, cũng có những nhược điểm cũng đáng kể không kém.
Không gian cho thảo luận chính sách và tranh luận nội bộ quan trọng bị thu hẹp, có nguy cơ tạo ra một “phòng vang”, vì vật khả năng xảy ra những sai lầm chính sách nghiêm trọng gia tăng. Với cơ quan an ninh và “phe Hùng Yên” thống trị chính trường đã phá vỡ cân bằng phe phái truyền thống. Điều đó có thể làm suy yếu dân chủ và đoàn kết nội bộ của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đồng thời, các bộ trưởng và doanh nghiệp liên quan đang tận dụng quyền lực tuyệt đối của Tô Lâm để mở rộng nhanh chóng tầm ảnh hưởng kinh tế, gây lo ngại về tình trạng gia tăng chủ nghĩa tư bản thân hữu và tham nhũng.
Một cuộc khủng hoảng kế vị cũng có thể xảy ra nếu Tô Lâm nghỉ hưu hoặc gặp vấn đề về sức khỏe, vì hệ thống hiện nay phụ thuộc rất nhiều vào một cá nhân thay vì các cơ chế tập thể được thể chế hóa. Điều này có thể dẫn đến đấu đá chính trị gay gắt và gây bất ổn hệ thống trong dài hạn.
Kết luận
Hệ quả từ việc tập trung quyền lực của Tô Lâm đối với triển vọng chính trị và kinh tế của Việt Nam cuối cùng sẽ phụ thuộc vào cách ông Tô Lâm sử dụng quyền lực chưa từng có này. Nếu được sử dụng một cách khôn ngoan để thúc đẩy lợi ích quốc gia và thực hiện các cải cách thực chất, nó có thể đưa Việt Nam tiến tới các mục tiêu phát triển và tăng khả năng phục hồi chính trị và kinh tế của đất nước.
Ngược lại, nếu quyền lực này bị lạm dụng để củng cố lợi ích cá nhân hoặc phe phái, nó có nguy cơ làm suy yếu động lực kinh tế, xói mòn lòng tin của nhà đầu tư và đe dọa tính chính danh cũng như sự ổn định lâu dài của chế độ.
Do đó, thành công trong tương lai của Việt Nam, phụ thuộc vào việc liệu quyền lực tập trung của Tô Lâm sẽ trở thành công cụ cho một nền quản trị táo bạo, hiệu quả hay lại là nguồn cơn cho những lỗ hổng mới.
______________________
Nguồn:
Fulcrum – To Lam’s Consolidation of Power: Implications for Vietnam’s Political and Economic Prospects
No comments:
Post a Comment