VNTB – Trung Quốc có thể đang xây dựng một căn cứ không quân mới ở Biển Đông
The Economist
12.04.2026 2:25
VNthoibao
(VNTB) – Trung Quốc từ lâu đã tìm cách ngăn chặn Việt Nam hưởng lợi từ tài nguyên thiên nhiên ở Biển Đông.
Kể từ tháng 10, Trung Quốc đã biến một bãi cát hoang vắng ở Biển Đông thành một đảo san hô rộng 600 ha. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết dự án kỹ thuật khổng lồ này “nhằm mục đích cải thiện điều kiện sống và làm việc trên các đảo và phát triển kinh tế địa phương”. Điều đó nghe có vẻ khó tin.
Theo số liệu của chính Trung Quốc, tất cả các đảo nhỏ ở Biển Đông chỉ có không quá 2.000 công dân sinh sống (không bao gồm hàng nghìn quân nhân). Gần như tất cả đều được Trung Quốc đưa đến để khẳng định chủ quyền đối với vùng biển này.
Thay vào đó, Đá Hải Sâm ( hay rạn Linh Duơng theo cách gọi của Trung Quốc) đang dần trông giống như căn cứ không quân lớn của Trung Quốc tại Đá Vành Khăn. Là một trong ba căn cứ không quân mà Trung Quốc xây dựng trong chiến dịch xây dựng đảo từ năm 2013 đến năm 2015, Đá Vành Khăn chỉ lớn hơn Đá Hải Sâm hiện nay một chút. Và giống như Đá Vành Khăn, hình dạng mới, chủ yếu là hình tròn của đầm phá Đá Hải Sâm, có thể nhìn thấy trên các bức ảnh vệ tinh gần đây, chứa một dải đất dài có thể chứa một đường băng dài 2.700 mét. Nếu việc nạo vét tiếp tục đến hết tháng Tư, Đá Hải Sâm sẽ sớm trở thành hòn đảo lớn nhất ở Biển Đông.
Việc các tàu nạo vét của Trung Quốc quay trở lại Biển Đông sau gần mười năm là một điều bí ẩn. Chắc chắn, Trung Quốc đã rất bận rộn trong suốt thời gian đó, sử dụng các căn cứ hiện có để đuổi các tàu đánh cá và lực lượng bảo vệ bờ biển của các quốc gia ven biển khác ra khỏi vùng biển này. Philippines, quốc gia đã thắng kiện tại một tòa án quốc tế vào năm 2016, phán quyết rằng các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với biển này là không có cơ sở pháp lý, đã chịu áp lực đặc biệt. Nhưng hầu hết các hoạt động nạo vét đã kết thúc vào năm 2015. “Đây là một điều bất ngờ đối với chúng tôi”, Gregory Poling, một chuyên gia về Biển Đông tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), một viện nghiên cứu ở Washington, cho biết.
Điều kỳ lạ hơn nữa là vị trí của Đá Hải Sâm. Không giống như Đá Vành Khăn, Đá Hải Sâm không nằm ở cực nam Biển Đông, thuộc quần đảo Trường Sa – khu vực mà Trung Quốc, Malaysia, Philippines, Đài Loan và Việt Nam đều tuyên bố chủ quyền toàn bộ hoặc một phần – nơi Trung Quốc hoạt động mạnh nhất trong chiến dịch cải tạo đất trước đây. Đá Hải Sâm nằm ở quần đảo Hoàng Sa, phía bắc Biển Đông, khu vực chỉ có Trung Quốc và Việt Nam tuyên bố chủ quyền. Không giống như quần đảo Trường Sa, nơi các bên tranh chấp chỉ chiếm giữ một vài tiền đồn căng thẳng và biệt lập, Trung Quốc đã kiểm soát toàn bộ quần đảo Hoàng Sa từ năm 1974.
Một giả thuyết cho rằng việc lựa chọn Đá Hải Sâm liên quan đến quan hệ của Trung Quốc với Việt Nam. Trung Quốc đã có một đường băng ở quần đảo Hoàng Sa, nhưng nằm xa bờ biển Việt Nam hơn. Đá Hải Sâm nằm gần các mỏ dầu khí tiềm năng hơn và các ngư trường giàu có do ngư dân Trung Quốc và Việt Nam khai thác. Trung Quốc từ lâu đã tìm cách ngăn chặn Việt Nam hưởng lợi từ tài nguyên thiên nhiên của Biển Đông.
Nhưng cũng có thể Trung Quốc chỉ đơn giản là phản ứng lại các hành động của Việt Nam. Trong bốn năm qua, Việt Nam đã tiến hành chiến dịch cải tạo đất trên các đảo nhỏ mà nước này kiểm soát ở quần đảo Trường Sa. Việt Nam đã tạo ra rất nhiều đất mới đến nỗi ông Poling của CSIS cho rằng Việt Nam đang trên đà vượt Trung Quốc về tổng diện tích đất liền vào một thời điểm nào đó trong năm nay. Với việc cải tạo đất mới tại Rạn Thạch Nam, Trung Quốc có thể sẽ tiếp tục giữ vững vị trí dẫn đầu. “Họ đang gửi một thông điệp tới Việt Nam: bất kỳ hoạt động cải tạo nào Việt Nam có thể làm, chúng tôi đều có thể làm tốt hơn”, ông Ian Storey, một chuyên gia khác về Biển Đông thuộc Viện ISEAS-Yusof Ishak, một viện nghiên cứu ở Singapore, nhận định.
Khi được hỏi về việc nạo vét tại Rạn Hải Sâm vào tháng 3, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam gọi đó là hành động bất hợp pháp. Người đồng cấp Trung Quốc đáp lại bằng cách nói với các phóng viên rằng quần đảo Hoàng Sa là “lãnh thổ vốn có” của Trung Quốc. Nhưng trong những năm gần đây, hai quốc gia cộng sản này chủ yếu thích giải quyết những khác biệt của họ một cách kín đáo. Vài ngày trước khi các tuyên bố đối đầu giữa Bộ Ngoại giao hai nước được đưa ra, Bộ trưởng Quốc phòng hai nước đã lên một tàu hải quân Việt Nam ở Vịnh Bắc Bộ trước khi tàu này bắt đầu cuộc tuần tra chung với các đối tác Trung Quốc. Không có bằng chứng cho thấy có sự bất đồng nào ở đó.
Sự im lặng của Mỹ lại càng đáng ngạc nhiên hơn. Các chính quyền Obama, Biden và Trump nhiệm kỳ đầu tiên đều chỉ trích việc Trung Quốc phát triển các đảo nhỏ tranh chấp ở Biển Đông. Nhưng trong chiến lược quốc phòng mới được công bố hồi tháng 1, Lầu Năm Góc cho biết trọng tâm trong tương lai sẽ là “chuỗi đảo thứ nhất”, trải dài từ Nhật Bản qua Đài Loan, Philippines và Malaysia. Quần đảo Hoàng Sa dường như nằm ngay bên ngoài đường ranh giới đó. Sự im lặng của Mỹ có thể là một trong những dấu hiệu đầu tiên cho thấy, ngoài vành đai phòng thủ mới của Mỹ, Nhà Trắng đang có ý định trao cho Trung Quốc quyền tự do hành động.
___________________
Nguồn:
The Economist – China may be building a big new airbase in the South China Sea
No comments:
Post a Comment