Nhất thể hoá là xu thế không thể đảo ngượcMai Phan Lợi
7-4-2026
Tiengdan
LGT: Cuối cùng thì kết quả cuộc bầu cử “giả hiệu” chức danh Chủ tịch nước cũng đã chốt với “tỷ lệ phiếu bầu Bắc Hàn” đạt 100%, và không ngoài dự đoán của người dân, thậm chí là “báo Tây” còn khẳng định trước đó cả vài tháng. Người dân Việt Nam cũng chẳng có hy vọng gì hơn là việc nhất thể hoá này sẽ được thực hiện từ trung ương tới địa phương, cho đỡ tốn kém.
Để có thêm thông tin, kính mời độc giả đọc bài viết của nhà báo Mai Phan Lợi dưới đây.
***
Nhất thể hoá sẽ tiếp tục ở địa phương?
Sáng nay, 7 tháng 4 năm 2026, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã tiến hành bỏ phiếu bầu Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Tô Lâm giữ chức Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031.
Với 495/495 đại biểu có mặt tán thành (đạt tỷ lệ 100%), Nghị quyết bầu Chủ tịch nước đã được thông qua. Ngay sau lễ tuyên thệ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã phát biểu trước toàn thể Quốc hội, khẳng định quyết tâm “tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với nhân dân, với Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nỗ lực phấn đấu hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó”.
Đây là lần thứ hai Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu giữ đồng thời hai chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước, sau lần đầu vào năm 2024.
Về sự kiện này, báo Pháp Luật Thành phố Hồ Chí Minh đã đăng tải bài viết với tựa đề: “Nhất thể hóa chức danh Tổng Bí thư và Chủ tịch nước đã đáp ứng yêu cầu thực tiễn”.
Tít báo ấy như một lời khẳng định chắc chắn rằng, chủ trương nhất thể hóa hai chức danh lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà nước không chỉ là một giải pháp tình thế, mà đã thực sự trở thành một xu thế tất yếu, không thể đảo ngược trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.
Nhìn ra thế giới, việc người đứng đầu đảng cầm quyền đồng thời kiêm nhiệm nguyên thủ quốc gia không phải là hiện tượng cá biệt, mà đã trở thành mô hình phổ biến ở nhiều quốc gia xã hội chủ nghĩa, nơi Đảng giữ vai trò lãnh đạo tuyệt đối đối với Nhà nước và xã hội.
Tại Trung Quốc, mô hình “một người đảm nhiệm hai vai trò” được thực hiện một cách bài bản và hệ thống. Ở cấp trung ương, Chủ tịch nước đồng thời là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc, là người lãnh đạo cao nhất của cả hệ thống chính trị.
Ở cấp địa phương, mô hình “Bí thư Tỉnh ủy kiêm Tỉnh trưởng” cũng được áp dụng rộng rãi. Điển hình như ông Vương Hạo, Bí thư Tỉnh ủy kiêm Tỉnh trưởng tỉnh Chiết Giang, một minh chứng cho sự thống nhất giữa quyền lãnh đạo của Đảng và quyền điều hành của chính quyền ở địa phương. Mô hình này đã phát huy hiệu quả rõ rệt trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tại các tỉnh, thành trọng điểm của Trung Quốc.
Tại Lào, theo Luật Hành chính địa phương năm 2016, tổ chức bộ máy cấp huyện được thiết kế theo hướng nhất thể hóa giữa người đứng đầu Đảng và chính quyền, bí thư huyện ủy đồng thời là chủ tịch huyện – người đứng đầu chính quyền địa phương.
Ở cấp tỉnh, mô hình “Bí thư kiêm Tỉnh trưởng” cũng rất phổ biến. Điển hình như tỉnh Champasak, ông Vilayvong Bouddakham đồng thời là Bí thư Tỉnh ủy và Tỉnh trưởng; hay tại tỉnh Bolikhămxay, ông Kong Keo Xay Sông Kham cũng đảm nhiệm cả hai chức danh này.
Có thể nói, tại Lào, nhất thể hóa đã trở thành một nguyên tắc tổ chức cơ bản của bộ máy nhà nước từ Trung ương đến địa phương.
Tại Cuba, Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản đồng thời là Chủ tịch nước, đảm bảo sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Đảng đối với toàn bộ hệ thống chính trị. Tại Triều Tiên, Tổng Bí thư Đảng Lao động được xem là nhà lãnh đạo tối cao, giữ chức Chủ tịch Ủy ban Quốc vụ – cơ quan lãnh đạo cao nhất của Nhà nước.
Mặc dù mỗi nước có những đặc thù riêng trong tổ chức bộ máy ở cấp địa phương, nhưng điểm chung lớn nhất là: ở cấp độ trung ương, người đứng đầu Đảng luôn kiêm giữ vị trí nguyên thủ quốc gia.
So với các nước kể trên, Việt Nam được đánh giá là khá dè dặt và thận trọng trong việc thực hiện nhất thể hóa. Nếu như Trung Quốc và Lào đã áp dụng rộng rãi mô hình này ở cả cấp trung ương và địa phương từ nhiều năm qua, thì Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn thí điểm có chọn lọc.
Ở cấp trung ương, việc Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu giữ chức Chủ tịch nước là một bước đi mang tính đột phá, đánh dấu sự chín muồi của nhận thức về sự cần thiết phải thống nhất quyền lực lãnh đạo để ứng phó với những thách thức ngày càng phức tạp của thời đại.
Ở cấp địa phương, hiện nay hầu hết Hội đồng nhân dân các cấp đã tổ chức kỳ họp thứ nhất để bầu ra những người đứng đầu Ủy ban nhân dân và Hội đồng nhân dân nhiệm kỳ 2026-2031. Trong bối cảnh đó, việc thí điểm bố trí bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch Hội đồng nhân dân hoặc chủ tịch Ủy ban nhân dân cùng cấp đang được triển khai một cách thận trọng, có lộ trình, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.
Vậy, tại sao nhất thể hóa lại trở thành xu thế không thể đảo ngược? Bởi những lợi ích chiến lược mà nó mang lại là quá rõ ràng:
Thứ nhất, đảm bảo sự lãnh đạo tập trung, thống nhất và thông suốt. Khi một người vừa là người đứng đầu Đảng vừa là nguyên thủ quốc gia, khoảng cách giữa hoạch định chính sách của Đảng và thực thi của Nhà nước được rút ngắn tối đa. Các quyết sách chiến lược được ban hành nhanh chóng, không bị trì trệ bởi sự phân tán quyền lực hay mâu thuẫn quan điểm giữa các thiết chế. Đây chính là yếu tố sống còn trong bối cảnh thế giới biến động nhanh chóng và khó lường như hiện nay.
Thứ hai, tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc một người đảm nhiệm hai vai trò giúp giảm bớt đầu mối lãnh đạo, tiết kiệm nguồn lực, giảm thiểu sự chồng chéo chức năng, nhiệm vụ giữa các cơ quan Đảng và Nhà nước. Điều này hoàn toàn phù hợp với chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước ta về đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Thứ ba, nâng cao uy tín và vị thế quốc tế. Một nhà lãnh đạo duy nhất vừa đại diện cho Đảng cầm quyền, vừa là nguyên thủ quốc gia sẽ tạo ra sự nhất quán và linh hoạt trên trường quốc tế.
Trong các hoạt động đối ngoại, nhà lãnh đạo có thể nhân danh cả Đảng và Nhà nước, qua đó nâng cao hiệu quả của các cam kết và thỏa thuận hợp tác, khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ chính trị thế giới.
No comments:
Post a Comment