ĐỐI THOẠI

Hủy diệt hay khủng hoảng

Thận Nhiên
8-4-2026
Tiengdan

Tổng thống Donald Trump vừa đăng trên mạng Truth Social của ông rằng: “Một nền văn minh sẽ chết vào tối nay, không bao giờ hồi sinh”. Đây là lời dọa cuối cùng, tính đến hôm nay, của ông với Iran trước thời hạn ông đặt ra vào 8.00 tối hôm nay nếu họ không mở eo biển Hormuz. Hôm qua ông đã văng tục và dọa sẽ tấn công vào các cơ sở dân sự và công cộng, không mục tiêu quân sự, như nhà máy điện, cầu đường, nhà máy lọc nước.

Lời đe dọa “hủy diệt một nền văn minh” thay vì hủy diệt chế độ là mức leo thang mới, trình bày 3 điều: 1. Sự suy sụp trong khả năng kiềm chế và lý luận; 2. Mất khả năng kiểm soát thực trạng đang xảy ra; 3. Sự sai trái và bất lực trong văn hóa chính trị khi cho phép câu nói ấy được xuất hiện.

Những phát ngôn mang tính tận diệt đối phương xuất hiện khi người nói rơi vào thế yếu nên muốn củng cố hình ảnh bản thân, tạo cảm giác quyền lực bằng cách phóng đại mức độ bạo lực mà hắn có thể gây ra. Đó không phải là dấu hiệu của sức mạnh thực sự, mà là sự yếu kém và bất lực được bọc trong ngôn ngữ bạo lực.

Một nền văn minh không chỉ là không gian thành phố hay một mục tiêu quân sự. Nó là mạng lưới tổng hợp của văn hóa, kinh tế, ngôn ngữ, luật pháp, lịch sử, ký ức tập thể, và những điều đó không thể bị xóa mất chỉ bằng bom đạn. Vì vậy khi tổng thống nói như vậy, ông không chỉ đe dọa một dân tộc mà còn coi thường trật tự quốc tế và di sản văn minh mà chính ông đang hưởng.

Đây không phải là phát ngôn mang tính chiến thuật chiến lược gì cả, mà hoàn toàn là biểu hiện của sự điên giận, mất kiểm soát của kẻ có vấn đề về tâm thần. Và việc thực hiện nó là vi phạm tội ác chiến tranh.

Tổng thống đã từng liên tục hăm dọa mà không thực hiện tới nơi tới chốn, không ai còn lạ với cái biệt danh khinh miệt TACO (Trump Always Chicken Out) của ông. Có thể đây lại là một đe dọa rỗng nhưng thật sự cũng là một chỉ dấu nguy hiểm. Khi ngôn từ bị đẩy quá xa, không còn chỗ lùi, thì phải hành động dù là hành động ngu xuẩn và liều lĩnh.

Những câu hỏi cho người quan tâm hiện nay là:

⁃ Các thiết chế kiểm soát quyền lực của tổng thống còn khả năng hoạt động không? Dư luận đang rộ lên về việc áp dụng tu chính án 25.

⁃ Nếu tổng thống ra những lệnh vi phạm tội ác chiến tranh thì có được quân đội tuân thủ hay không? Những sĩ quan hoặc đơn vị có sẵn sàng tuân thủ vì trung thành với cá nhân Trump thay vì trung thành với hiến pháp?

Trong hệ thống pháp lý Mỹ, quân đội có nghĩa vụ từ chối lệnh vi phạm luật chiến tranh. Điều này không chỉ mang tính đạo đức mà là nghĩa vụ pháp lý. Và trách nhiệm không chỉ nằm ở cấp trên, mà người trực tiếp thi hành lệnh bất hợp pháp cũng bị truy cứu về sau.

Chú thích ảnh: TRUNG TƯỚNG PAUL EATON (NGHỈ HƯU) GỬI CẢNH BÁO ĐẾN TOÀN THỂ QUÂN NHÂN:

“Xóa sổ toàn bộ một nền văn minh chính là định nghĩa của tội diệt chủng. Bất kỳ mệnh lệnh nào theo hướng đó phải bị từ chối bởi mọi quân nhân từ trên xuống dưới — tuyệt đối. Đây chính xác là điều các thượng nghị sĩ đã nói đến khi họ công bố video yêu cầu quân đội phải từ chối các mệnh lệnh bất hợp pháp. Bây giờ có lẽ đã đến lúc quân nhân phải làm theo khuyến cáo đó”.