VNTB – Việt Nam đẩy mạnh học hỏi mô hình quản trị Trung QuốcREUTERS
14.04.2026 1:30
VNThoibao
Theo các tài liệu nội bộ, kế hoạch chính sách công và các nguồn tin, Việt Nam đang ngày càng tiến gần hơn đến mô hình quản trị của Trung Quốc, thắt chặt sự kiểm soát của nhà nước đồng thời tiếp nhận công nghệ và các quy định của Trung Quốc, ngay khi nhà lãnh đạo quyền lực nhất Việt Nam trong hàng chục năm qua chuẩn bị lên đường tới Bắc Kinh tuần này.
Hai quốc gia láng giềng cùng ý thức hệ đã dao động giữa xung đột và hợp tác hàng trăm năm. Hiện nay, Việt Nam đang cởi mở hơn nghiêng về phía Bắc Kinh, khi các nhân vật an ninh thân thiện với Trung Quốc đang lên ngôi dưới thời Tổng Bí thư Tô Lâm – một cựu lãnh đạo ngành công an.
Tô Lâm sẽ hội kiến nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình vào ngày 15 tháng 4 trong chuyến công tác nước ngoài đầu tiên kể từ khi được chọn làm Chủ tịch nước vào ngày 7 tháng 4. Động thái này chính thức hợp nhất hai trong những chức vụ quyền lực nhất Việt Nam, phản chiếu sự tập trung quyền lực của Tập Cận Bình và phá vỡ truyền thống chú trọng vào lãnh đạo tập thể của Việt Nam.
“Quan hệ Việt Nam – Trung Quốc đã bước vào giai đoạn mới, được đánh dấu bằng sự tin cậy chính trị cao hơn, hợp tác quốc phòng và an ninh thực chất hơn, hợp tác sâu rộng và thực tế hơn trên các lĩnh vực,” Tô Lâm phát biểu trong tuyên bố chung với Tập Cận Bình sau lần gặp nhau gần nhất vào tháng 4 năm 2025.
Chuyến thăm tuần này dự kiến sẽ mang lại hàng chục thỏa thuận hợp tác, theo các nguồn tin được thông báo về kế hoạch này. Mặc dù các văn bản như vậy thường không có tính ràng buộc pháp lý, nhưng mối quan hệ đang trở nên hữu hình hơn: Xuất khẩu của Trung Quốc sang Việt Nam đang ở mức cao kỷ lục và đầu tư của Trung Quốc vào lĩnh vực sản xuất cũng đang bùng nổ.
Các nguồn tin yêu cầu giấu tên do tính chất nhạy cảm của chủ đề.
Các nhà phân tích cho biết, Việt Nam vẫn đang thực hiện chính sách phòng ngừa về địa chính trị bằng cách mở cửa cho Washington và các nước khác. Nhưng ở trong nước, Hà Nội đang tiến gần hơn đến mô hình quản trị của Trung Quốc – đặc biệt là các quy định thiên về kiểm soát bất chấp những e ngại từ phương Tây, nhấn mạnh tầm ảnh hưởng sâu sắc hơn của Trung Quốc khi Tô Lâm định hình lại bộ máy nhà nước.
Tiến sĩ Nguyễn Khắc Giang, chuyên gia tại Viện ISEAS – Yusof Ishak (Singapore), nhận định: Việt Nam có “cách tiếp cận kép là tích cực học hỏi mô hình Trung Quốc trong khi có chọn lọc trong việc chống lại ảnh hưởng của quốc gia này”.
Tiến sĩ Alexander Vuving từ Trung tâm Nghiên cứu An ninh Châu Á – Thái Bình Dương (Hoa Kỳ) cho rằng quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc mà thiếu đi những rào chắn bảo vệ đầy đủ “sẽ gây ra tác động tiêu cực không chỉ đến an ninh, thịnh vượng và quyền tự chủ của Việt Nam, mà còn đến quan hệ của nước này với Mỹ và phương Tây“.
Bộ Ngoại giao Việt Nam hiện chưa phản hồi ngay lập tức yêu cầu bình luận.
Công nghệ và Kiểm soát
Công nghệ được chú trọng nhiều hơn là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy sự nồng ấm trong quan hệ. Việt Nam đã gạt bỏ những lo ngại trước đây về việc sử dụng thiết bị Trung Quốc trong mạng 5G. Trong khi đó, FPT – nhà cung cấp dịch vụ internet lớn nhất Việt Nam – đã công bố đầu tư vào một tuyến cáp quang biển do một nhà thầu Trung Quốc xây dựng (đối tượng mà Mỹ coi là có liên hệ với tập đoàn viễn thông Huawei đang bị trừng phạt).
Một công ty viễn thông thuộc Bộ Công an Việt Nam cũng đang đàm phán với các công ty Trung Quốc về các thỏa thuận 5G bổ sung. Các doanh nghiệp Trung Quốc đồng thời đang tìm hiểu cơ hội đầu tư vào các trung tâm dữ liệu tại Việt Nam, tài sản mang tính chiến lược.
“Sự quan tâm của Trung Quốc đối với thị trường trung tâm dữ liệu tại Việt Nam đã tăng lên đáng kể trong vòng 18 đến 24 tháng qua,” ông Mickael Driol, người đứng đầu công ty tư vấn đầu tư Mekong Partners, cho biết. Ông nói thêm rằng phần lớn động lực này đến từ các nhà sản xuất đã chuyển hoạt động từ Trung Quốc sang Việt Nam.
Hà Nội đang ưu tiên quyền kiểm soát của nhà nước trong quy định về dữ liệu, tương tự như Trung Quốc. Các công ty công nghệ phương Tây và chính phủ Hoa Kỳ đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về các quy tắc bảo vệ dữ liệu do Bộ Công an Việt Nam soạn thảo vì chúng hạn chế việc chuyển dữ liệu xuyên biên giới.
Các bản dự thảo tài liệu mà Reuters tiếp cận được cho thấy Việt Nam có kế hoạch thiết lập các sàn giao dịch dữ liệu do nhà nước điều hành dưới sự giám sát của Bộ Công an – mô phỏng mô hình dữ liệu tập trung của Trung Quốc và mở rộng khả năng của nhà nước trong việc triển khai thông tin cho mục đích giám sát và các mục tiêu chiến lược. Tại các thị trường phương Tây, các nền tảng như vậy thường do tư nhân vận hành.
Việt Nam cũng đang mở rộng hệ thống định danh điện tử quốc gia, cho phép cơ quan chức năng nhận dạng cá nhân thông qua mạng lưới camera AI đang được triển khai trên toàn quốc – một điểm tương đồng khác với kiến trúc giám sát của Trung Quốc.
“Quyền lực ngày càng tăng của lực lượng công an (tại Việt Nam) có thể giải thích phần nào sự quan tâm ngày càng lớn đối với các chiến thuật kiểm soát xã hội kiểu Trung Quốc,” Tiến sĩ Giang nhận định.
Mô phỏng nền kinh tế Trung Quốc
Không còn bị cản trở vì dư luận vốn đã bớt khắt khe hơn đối với Trung Quốc, Đảng Cộng sản Việt Nam cũng đang thúc đẩy một mô hình kinh tế giống Trung Quốc hơn, tập trung vào trợ cấp, đầu tư công và các dự án cơ sở hạ tầng lớn, đôi khi hợp tác trực tiếp với Bắc Kinh trong các dự án nhạy cảm như các tuyến đường sắt cao tốc.
Sự chuyển dịch này được củng cố do TikTok ở Việt Nam rất phổ biến. Trên nền tảng này các luồng thông tin tích cực về Trung Quốc thường chiếm ưu thế. Ngoài ra Hà Nội ngày càng ít lên tiếng chỉ trích các hành động của Bắc Kinh tại Biển Đông.
Việt Nam vẫn cởi mở với các nhà đầu tư nước ngoài hơn Trung Quốc và vẫn phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn ngoại. Tuy nhiên, tỷ trọng của Trung Quốc trong tổng vốn đầu tư đang tăng lên và các thương hiệu Trung Quốc đang ngày càng được ưa chuộng trong thị trường nội địa.
Ảnh hưởng của Trung Quốc cũng thể hiện trong lĩnh vực tài chính. Việt Nam dựa vào các công cụ chính sách tiền tệ phi truyền thống như chỉ định cho vay đối với các ngân hàng – gợi nhớ đến chính sách của Trung Quốc; duy trì các mức trần sở hữu nước ngoài chặt chẽ trong các lĩnh vực then chốt; và đang phải giải quyết bong bóng bất động sản giống kinh nghiệm của Trung Quốc.
Hiện nay, Hà Nội đang cân nhắc can thiệp sâu hơn vào thị trường chứng khoán. Các biện pháp được đề xuất là quỹ bình ổn do chính phủ hậu thuẫn để mua cổ phiếu trong thời kỳ thị trường sụt giảm – một ý tưởng được mô phỏng rõ ràng từ Trung Quốc.
“Trung Quốc đã thành lập một quỹ như vậy và trấn an được các nhà đầu tư,” một tài liệu nội bộ của Bộ Công an do Reuters tiếp cận cho biết.
_______________________
Nguồn:
REUTERS – China’s governance model gains appeal in Vietnam as police expand power
No comments:
Post a Comment