VNTB – Khi số phận luật sư nằm trong tay Chủ tịch xãLynn Huỳnh
18.04.2026 2:16
VNThoibao
Để trở thành một Luật sư, cần tối thiểu phải trải qua 6 bước: từ đại học luật, đào tạo nghiệp vụ luật sư cho đến tập sự tại các văn phòng hay công ty luật. Sau đó là kiểm tra kết thúc tập sự; cấp chứng chỉ hành nghề luật sư và cuối cùng là gia nhập Đoàn Luật sư.
Vượt qua bao nhiêu thứ, từ tích lũy kiến thức cho đến những buổi thực tập, trải nghiệm, kinh nghiệm hành nghề mới có thể thành luật sư thật thụ. Thế nhưng, giờ đây, một Chủ tịch xã cũng có cái quyền tước chứng chỉ hành nghề luật sư.
Trí thức cấp cao đối đầu với quyền lực hành chính cấp xã
Tại Điều 84 Nghị định 109/2026 (có hiệu lực thi hành từ ngày 18.5) thẩm quyền xử phạt được phân quyền cho tới cấp cơ sở. Cụ thể, Chủ tịch UBND cấp xã có quyền đình chỉ hoạt động hoặc tước chứng chỉ hành nghề của luật sư, thẻ tư vấn viên pháp luật, thẻ công chứng viên…
Tại Điều 38 của Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi 2020), thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã là để để xử lý các vi phạm trật tự hành chính đơn giản tại địa phương. Việc Nghị định 109/2026 trao cho cấp xã có quyền tước chứng chỉ hành nghề của luật sư đang phá vỡ tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Thẻ luật sư do Liên đoàn Luật sư cấp, Chứng chỉ hành nghề do Bộ Tư pháp cấp. Việc tước các loại giấy tờ này thường thuộc thẩm quyền từ cấp Sở Tư pháp, UBND cấp tỉnh hoặc Bộ Tư pháp trở lên. Giờ đây quyền xử phạt một luật sư có bằng cấp tư pháp chuyên sâu được trao vào tay cấp xã là không tương xứng trong quản lý nhà nước, ai cấp thì người đó mới có quyền thu hồi hay tước đi.
Chủ tịch xã là chức danh bầu cử, quản lý đa ngành (từ kinh tế, văn hóa, giáo dục đến an ninh trật tự). Trình độ chuyên môn luật của cán bộ xã (nếu có) thường dừng lại ở mức độ thực thi các thủ tục hành chính thông thường (hộ tịch, chứng thực, hòa giải) chứ thể thẩm định việc vi phạm quy tắc đạo đức nghề nghiệp hoặc vi phạm tố tụng. của một luật sư. Chủ tịch xã được quyền tước bỏ chứng chỉ luật sư là sự đảo ngược về chuyên môn.
“Cái nón” quá rộng của chủ tịch xã
Được xác định là một hoạt động bổ trợ tư pháp quan trọng, nghề luật sư đóng vai trò bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đồng thời góp phần bảo vệ công lý và công bằng xã hội. Luật sư cung cấp dịch vụ pháp lý, tham gia tố tụng để hỗ trợ hoạt động tư pháp công quyền một cách độc lập.
Việc đánh giá sai lệch một hành vi tác nghiệp đòi hỏi trình độ am hiểu pháp luật chuyên sâu cũng như sự thấu cảm về đạo đức nghề nghiệp. Chủ tịch UBND cấp xã liệu rằng có đủ các kiến thức chuyên môn, kỹ năng bổ trợ tư pháp chuyên biệt để có năng lực thẩm định quyền tác nghiệp hợp pháp của luật sư?
Sự thiếu vắng chuyên môn nghiệp vụ dễ dẫn đến hệ lụy “hình sự hóa” hoặc “trầm trọng hóa” các sai sót hành chính nhỏ. Khi người cầm cân nảy mực không hiểu rõ tính chất công việc của người bị xử phạt, quyết định tước quyền hành nghề rất dễ trở thành một bản án chủ quan, thiếu sức nặng về pháp lý.
Nếu không có cơ chế tham vấn chuyên môn từ các cơ quan tư pháp chuyên ngành, việc thực thi quyền lực này sẽ giống như đang đội một chiếc nón quá rộng, gây ra sự bất an cho những người đang thực hiện sứ mệnh bảo vệ công lý.
Xung đột lợi ích
“Tôi không đi sâu vào chuyên môn hay quy định của Nhà nước, tôi chỉ nhìn vào thực tế. Có một số trường hợp luật sư tranh chấp với chính quyền địa phương để giành lại quyền và lợi ích hợp pháp cho thân chủ trước các quyết định trái pháp luật. Giờ đây, cấp quyền cho chủ tịch xã, liệu rằng có dùng cái quy định công để thoả mãn cái cảm xúc tư không?”, một cư dân giấu tên ở TP.HCM chia sẻ.
Trong một số trường hợp, có thể thấy, việc trao quyền “treo áo” cho chủ tịch xã còn tiềm ẩn nguy cơ làm suy yếu tính độc lập của luật sư. Nếu Chủ tịch xã nắm giữ quyền lực có thể đình chỉ tư cách hành nghề của luật sư sẽ tạo ra xung đột lợi ích.
Liệu một luật sư có thể hoàn toàn tự tin, quyết liệt đấu tranh và phản biện khi biết rằng người mình đang đối đầu cũng chính là người có quyền ra quyết định tước đi chứng chỉ hành nghề của mình?
Hệ luỵ kéo theo có thể luật sư sẽ không dám nhận các vụ việc nhạy cảm tại địa phương, hoặc chỉ tác nghiệp cầm chừng để giữ an toàn và vai trò bảo vệ công lý của luật sư bị thu hẹp đáng kể
“Ở Việt Nam, người dân thấp cổ bé họng thì chỉ biết liên hệ báo chí, luật sư hoặc cả hai. Báo chí thì đã bị quản lý chặt chẽ rồi, giờ thêm cái quy định này, khác gì kềm kẹp cả luật sư? Nếu quá dấn thân vì tiếng nói người dân thì tương lai, sự nghiệp của luật sư bị ảnh hưởng; còn nếu không, ai sẽ là người bênh vực hỗ trợ dân đen? Gửi kiến nghị lên chính quyền cao hơn, có chắc được giải quyết không?”, một cư dân ở TP.HCM lắc đầu ngao ngán.
Nhìn một cách khách quan, quản lý để nghề luật sư không biến tướng là điều cần thiết. Tuy nhiên, thẩm quyền xử phạt vi phạm của luật sư cần phải do các cơ quan chuyên môn tư pháp thực hiện, mà không phải một cơ quan hành chính cấp cơ sở. Việc trao quyền cho những người không cùng chuyên môn, lại thường đứng khác “chiến tuyến” trong các vụ kiện hành chính đã làm mất đi tính độc lập và bình đẳng trước pháp luật.
Liệu mai này, khi đứng trước cổng UBND xã để bảo vệ một hộ dân trong vụ tranh chấp đất đai, trước khi có những hành động tiếp theo, người luật sư sẽ nhìn vào cán cân công lý, hay nhìn vào nét mặt của Chủ tịch xã? Và khi đó, số phận của dân đen sẽ đi về đâu?
No comments:
Post a Comment