VNTB – Hungary và “bức màn sắt” châu ÂuTrần Trung Đạo
17.04.2026 12:16
VNThoibao
Hungary là điểm đứt đoạn đầu tiên dẫn tới sự sụp đổ của toàn bộ dây xích cộng sản Đông Âu bắt đầu sau Thế Chiến Thứ Hai. Công lớn nhất thuộc về Thủ tướng Hung Miklós Németh. Không có ông có thể Bức tường Bá Linh không sụp đổ vào ngày 9 tháng 11, 1989. Không có ông có thể hàng rào giữa Hung và Áo không bị tháo gỡ ngày 2 tháng 5, 1989.
Hai ngày có ảnh hưởng quan trọng trong lịch sử chính trị Đông Âu.
Ngày thứ nhất là ngày 9 tháng 10, 1944.
Hôm đó Winston Churchill đến Moscow gặp Joseph Stalin để bàn về tương lai của các quốc gia vùng Balkans. Bán đảo Balkans là khu vực địa lý bao gồm các quốc gia ở phía nam Châu Âu giữa Biển Adriatic và Địa Trung Hải trong đó có những quốc gia nằm hẳn hay nằm một phần trong bán đảo như Albania, Bulgaria, Hy Lạp, Romania, Thổ Nhĩ Kỳ v.v…
Buổi tối ngày đầu sau khi đến Churchill nói với Stalin: “Cho đến nay, như Anh và Nga quan tâm, làm thế nào để Nga có được 90% ưu thế tại Romania, để chúng tôi có 90% Hy Lạp, và 50-50 Nam Tư?”
Trong khi chờ thông dịch viên dịch, Churchill viết ra những đề nghị đó chi tiết hơn trên nửa tờ giấy và đưa cho Stalin. Theo lời của Churchill: “Tôi chuyển mảnh giấy nhỏ cho Stalin. Ông ta cũng vừa nghe xong lời dịch. Có một khoảng im lặng ngắn. Sau đó, Stalin lấy cây bút chì màu xanh của mình và đánh một dấu lớn trên nó, và chuyển lại cho tôi. Tất cả đã được giải quyết trong thời gian không quá lâu. Sau đó là một khoảng lặng dài. Tờ giấy và cây bút chì nằm ở giữa bàn.”
Số phận Hungary cũng được quyết định trong mảnh giấy lộn đó với tỉ lệ “50-50%”. Với sự ủng hộ của Liên Xô, đảng cộng sản Hungary lần lượt loại bỏ các thành phần chống đối và cuối cùng ngày 20 tháng 8, 1949, Hungary trở thành nước cộng sản dưới tên gọi Cộng Hòa Nhân Dân Hungary.
Ngày thứ hai là ngày 3 tháng 3, 1989.
Hôm đó, cơn bão tuyết vừa ngưng trên thành phố Moscow. Con đường từ phi trường đến điện Kremlin còn ngập đầy tuyết trắng. Một đoàn xe đưa Thủ tướng Hungary Miklós Németh sang viếng hội kiến với Mikhail Gorbachev, Chủ tịch Liên Xô.
Németh cần biết ý Gorbachev trước khi thực hiện một số quyết định quan trọng có ảnh hưởng không chỉ riêng Hungary mà cả khối Đông Âu. Ba chương trình quan trọng gồm (1) dọn đường cho đa đảng bằng tuyển cử tự do tại Hungary (2) phản ứng của Gorbachev trong trường hợp đảng cộng sản Hungary thua và (3) cắt bỏ hàng rào biên giới giữa Hungary và Áo.
Giữa các lãnh đạo cộng sản trong khối Warsaw thường có những buổi hội kiến không chính thức như thế. Khi cần biết quan điểm của nhau họ bay đến gặp. Lần này là cuộc hội kiến giữa Németh và Gorbachev được sắp xếp khá vội vã.
Khi Miklós Németh bước vào phòng họp Mikhail Gorbachev bước ra chào đón. Thay vì ôm, hôn như các lãnh tụ CS tiền nhiệm, Mikhail Gorbachev niềm nở bắt tay. Cả hai đều có gốc chuyên gia chứ không nặng về chính trị hay đảng tính.
Miklós Németh cho Mikhail Gorbachev biết Hungary sẽ có bầu cử tự do. Gorbachev không đồng ý. Ông ta cho rằng bầu cử tự do là vội vã. Thủ tướng Hungary lý luận chính Gorbachev khi phát biểu tại Ukraine cho rằng mỗi nước có quyền quyết định vận mạng của mình. Gorbachev không từ chối nhưng nói thêm một chính sách đúng có thể thực hiện bằng một đảng.
Điểm thứ hai, Németh báo trước cho Gorbachev biết cuộc bầu cử quốc hội sắp diễn ra tại Hung. Trong trường hợp đảng cộng sản thua, với 80,000 ngàn quân Liên Xô đang có mặt tại Hungary và võ khí nguyên tử, Gorbachev sẽ có quyết định gì. Ý của ông ta liệu Gorbachev để yên cho nhân dân Hungary chọn lựa người lãnh đạo hay sẽ ra lệnh đàn áp như đã tàn sát nhiều ngàn người dân Hungary vô tội trong cuộc Nổi dậy 1956. Gorbachev cam kết “khi nào tôi còn tại chức, sẽ không có sự lặp lại những gì đã xảy ra trong 1956.”
Điểm thứ ba, Németh muốn biết phản ứng của Gorbachev nếu ông ta cắt bỏ hàng rào biên giới giữa Hungary và Áo. Gorbachev trả lời điều đó không có gì trở ngại. Việc tháo gỡ hàng rào biên giới giúp nhiều ngàn người Đông Đức đang có mặt tại Hungary được chạy sang Tây Âu và điều này dẫn tới việc đập bỏ Bức tường Bá Linh.
Gặp Gorbachev xong Miklós Németh yên tâm bay về nhà. Sau đó Thủ tướng Miklós Németh thực hiện hàng loạt các cải cách kinh tế xã hội và cuối cùng tháo dỡ bức màn sắt Đông Tây Âu. Phần còn lại như đã thế giới đều biết.
Thủ tướng Miklós Németh không được biết tới nhiều ngoài Hungary vì ông làm thủ tướng chỉ hai năm nhưng đó là thời gian quyết định của phong trào dân chủ Châu Âu. Ông là anh hùng của những người yêu tự do dân chủ toàn thế giới.
_______________________________
Nguồn:
No comments:
Post a Comment