Tuesday, March 24, 2026

Nga bị cáo buộc kích động biểu tình chống chính phủ tại Angola như thế nào?
Maria Jevstafjeva,
Đơn vị BBC chuyên về thông tin sai lệch toàn cầu ,
Ilya Barabanov & nhóm điều tra,
BBC News Tiếng Nga
Leandro Prazeres
BBC Brasil
24/03/2026(4 giờ trước)
BBC

Cơ quan Điều tra Hình sự Angola
Các ông (từ trái qua phải) Lev Lakshtanov, Igor Ratchin, Amor Carlos Tomé và Francisco Oliveira đã chờ xét xử tại Luanda suốt tám tháng qua
Hai công dân Nga sắp bị đưa ra xét xử tại Angola với cáo buộc kích động các cuộc biểu tình chống chính phủ, tiến hành chiến dịch thông tin sai lệch và tìm cách can thiệp vào cuộc bầu cử tổng thống năm sau.

Bị bắt giữ từ tháng 8/2025, nhà tư vấn chính trị Igor Ratchin và phiên dịch viên Lev Lakshtanov đang đối mặt với 11 tội danh, bao gồm khủng bố, gián điệp và vận động hành lang trái phép.

Bản cáo trạng mà BBC tiếp cận được nêu những cáo buộc liên quan đến một chiến dịch được cho là nhằm thay đổi định hướng chính trị của Angola.

Luật sư của hai bị cáo Nga phản bác bản cáo trạng với lý do thiếu "các bằng chứng cụ thể và khách quan".

Theo phía công tố, hai người này hành động thay mặt cho Africa Politology – một mạng lưới mờ ám gồm các nhân sự hoạt động và sĩ quan tình báo tại châu Phi, hình thành từ tàn dư của Tập đoàn Wagner đã tan rã.

Ông Yevgeny Prigozhin, người sáng lập Wagner, đã thiệt mạng trong một vụ rơi máy bay vào năm 2023.

Các nhân vật chính trị có liên hệ với Wagner đã hoạt động tại châu Phi hơn một thập niên, đặc biệt ở Cộng hòa Trung Phi, Mali và Madagascar.

Trong khi đó, phía bào chữa khẳng định hai bị cáo không liên quan đến Africa Politology hay Wagner, không hành động thay mặt cho nhà nước Nga, mà chỉ hợp tác để xây dựng một "Nhà Nga" mang tính văn hóa tại thủ đô Luanda.

Đọc nhiều nhất





Angola là một trong những quốc gia sản xuất dầu mỏ và xuất khẩu kim cương hàng đầu châu Phi. Có tài nguyên và vị trí chiến lược, quốc gia này luôn nằm trong danh sách quan tâm của Nga.

Tuy nhiên, dù có mối quan hệ khởi nguồn từ thời Chiến tranh Lạnh, gần đây Angola đang dần rời xa quỹ đạo ảnh hưởng của Nga.

Getty Images
Tổng thống Vladimir Putin và Tổng thống João Lourenço gặp nhau lần gần nhất vào năm 2019

Công ty khai thác kim cương Alrosa và ngân hàng VTB của Nga đã phải rút khỏi Angola do các lệnh trừng phạt quốc tế liên quan đến cuộc chiến ở Ukraine.

Tổng thống Angola João Lourenço đã xoay trục sang phương Tây và chưa gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin kể từ năm 2019.

Theo cáo buộc, việc người Nga mở rộng hoạt động sang Angola là một bước đi mới.

"Điều này phản ánh sự lo ngại của Nga trước hướng đi của Angola dưới thời Tổng thống Lourenço," ông Alex Vines, Giám đốc chương trình châu Phi tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu, nhận định.

"Rõ ràng là có yếu tố thông tin sai lệch nhằm tìm cách gia tăng thiện cảm với Cộng hoà Liên bang Nga."

Bên cạnh hai người Nga, hai công dân Angola cũng sẽ bị xét xử với cáo buộc tham gia chiến dịch nói trên.

Phía công tố cho rằng người Nga đã thuê nhà báo thể thao Amor Carlos Tomé và nhà hoạt động chính trị Francisco Oliveira nhằm triển khai chiến dịch.

Hai người này lần lượt đối mặt với 9 và 5 tội danh, bao gồm khủng bố, gián điệp và vận động hành lang trái phép.

Phía luật sư của các bị cáo Angola cho rằng không có đủ bằng chứng và "cáo buộc chỉ dựa trên suy đoán".
Getty Images
Nhà sáng lập quá cố của Tập đoàn Wagner, ông Yevgeny Prigozhin, đóng vai trò then chốt trong việc giúp Nga gia tăng ảnh hưởng tại một số khu vực ở châu Phi

Theo phía công tố, một nhóm người Nga đã lần đầu đến Luanda vào năm 2024 dưới vỏ bọc mở trung tâm văn hóa Nga – một dự án chưa bao giờ thành hình.

Trong số này có Maxim Shugalei, một nhân vật hoạt động chính trị có liên hệ với Wagner, từng bị EU trừng phạt vì điều hành các chiến dịch thông tin sai lệch.

Hoạt động của ông tại châu Phi thậm chí được dựng thành loạt phim ba tập, dường như do Prigozhin tài trợ.

Ông Shugalei tới Angola cùng với phiên dịch lâu năm của mình là Samer Suaifan. BBC đã liên hệ cả hai.

Trong khi Suaifan đã xác nhận có quen những bị cáo nói trên, Shugalei phủ nhận.

Theo cáo trạng, trong giai đoạn 2024-2025, các bị cáo đã nhiều lần trả tiền cho nhà báo và chuyên gia địa phương để tuyên truyền và lan toả thông tin sai lệch trên truyền thông, với mục tiêu "kích động thay đổi chính trị".

Tổng số tiền hơn 24.000 USD (hơn 630 triệu đồng).

Giới chức Angola coi đây là một phần của chiến dịch rộng hơn nhằm làm suy yếu niềm tin vào các đối tác phương Tây và bôi xấu chính sách đối ngoại của Tổng thống Lourenço.

Một nguồn tin từng làm việc với ông Prigozhin tại châu Phi chỉ trích chiến dịch này nghiệp dư.

Youtube/Aurum Production
Nhân vật hoạt động chính trị người Nga Maxim Shugalei là nhân vật trung tâm trong loạt phim ba phần Shugalei, kể về những chuyến phiêu lưu của ông tại châu Phi

"Họ giao toàn bộ vấn đề châu Phi cho những kẻ hoàn toàn thiếu năng lực. Như thể họ vừa được nhặt từ chợ Sadovod [một chợ đường phố ở Moscow] về vậy. Trước Giao thừa họ rất muốn có bài đăng trên báo Angola, nhưng tôi đã bảo họ biến đi," một nhà phân tích chính trị nói với BBC, không chia sẻ danh tính người thuê mình.

Phía công tố dẫn một số bài đăng làm bằng chứng cho chiến dịch thông tin sai lệch do hai công dân Nga thực hiện.

Một bài đăng tháng 1/2025 trên Facebook, giả danh trang tin địa phương Angola 24 Horas và tự nhận là trang châm biếm, cảnh báo rằng Angola có thể bị kéo vào cuộc chiến ở Ukraine.

Tháng 12/2024, một bài đăng trên cùng trang này chỉ trích Hành lang Lobito (Lobito Corridor), một dự án đường sắt do phương Tây hậu thuẫn có mục đích vận chuyển khoáng sản từ Trung Phi ra các cảng của Angola.

Bài viết cho rằng các công ty nước ngoài gần như có quyền tiếp cận toàn bộ tài nguyên khoáng sản của Angola.

BBC đã liên hệ trang châm biếm Angola 24 Horas nhưng không nhận được phản hồi.

Bài viết về Hành lang Lobito xuất hiện trên trang tin Lil Pasta News một ngày sau đó. Một bài khác do trang này đăng tải còn đặt câu hỏi liệu đất nước có "ký giao kèo với quỷ dữ" khi tham gia dự án hay không.

Lil Pasta News nói với BBC rằng các bài viết này không phải do đội ngũ của họ thực hiện mà nhận được thông qua một bên trung gian. Nhóm này cho biết họ không liên hệ với tác giả và cũng không được trả tiền để đăng bài.

Luật sư của các bị cáo Nga lập luận rằng không có bằng chứng cho thấy nhà tư vấn chính trị Igor Ratchin đã đặt hàng bất kỳ bài viết nào.
TG Premia Vorotnikova
Theo phía công tố, ông Igor Ratchin là người phụ trách chiến dịch tại Angola

Các công tố viên Angola mô tả nhóm này là một mạng lưới nhỏ nhưng hiệu quả. Ông Ratchin được cho là giữ vai trò trung tâm.

Ông này trước đây từng tham gia nhiều chiến dịch bầu cử cấp khu vực ở Nga, và theo lời của chính ông trong một video mà BBC xem được, các ứng viên của ông đều giành chiến thắng.

Ông Lakshtanov đã làm phiên dịch tại Angola từ thời Liên Xô. Phía công tố cho rằng ông đóng vai trò hỗ trợ trong chiến dịch, chủ yếu là phiên dịch.

Mối liên kết tại địa phương được cho là do ông Francisco "Buka Tanda" Oliveira cung cấp. Ông là một lãnh đạo thanh niên của đảng đối lập chính Unita, người nói tiếng Nga sau khi học ngành kỹ thuật hóa học tại Nga từ năm 2015 đến 2019.

Phía công tố cho rằng ông được giao nhiệm vụ giới thiệu các chính trị gia Angola cho các bị cáo.

"Ông ấy [Oliveira] không biết tổ chức này [Politology] và bất kỳ hoạt động nào liên quan đến tổ chức này. Điều duy nhất ông biết là họ muốn xây dựng một Nhà văn hóa Nga," luật sư bào chữa Pedro Cangombe nói.

Ông Tomé, một nhà báo thể thao của đài truyền hình nhà nước Angola TPA, bị cáo buộc thu thập thông tin về bối cảnh chính trị của đất nước và các ứng viên tổng thống tiềm năng, đồng thời hỗ trợ sản xuất và đăng tải nội dung liên quan đến chiến dịch nói trên.

Phía bào chữa của ông Tomé cho rằng "không có bất kỳ yếu tố chủ quan hay khách quan nào" của tội phạm được minh chứng dù ở mức "tối thiểu" trong bản cáo trạng.

Bản cáo trạng cũng nêu tên thêm sáu công dân Nga khác trong mạng lưới, những người được cho là lần lượt ra vào Angola vào các thời điểm khác nhau trong năm 2024 và 2025.

Lev Lakshtanov/MyMail.Ru
Lev Lakshtanov đã làm phiên dịch tại Angola từ thời Liên Xô

Giới chức Angola cũng cáo buộc trong cáo trạng rằng ông Lakshtanov và ông Ratchin đã gặp một số nhân vật chính trị cấp cao từ cả đảng cầm quyền MPLA và đảng Unita, đề nghị hỗ trợ và tài trợ cho các hoạt động tranh cử.

Đáng chú ý nhất, phía công tố cho rằng họ đã gặp tướng Higino Carneiro – một nhân vật quan trọng của MPLA – và lãnh đạo Unita là Adalberto Costa Junior.

Cả hai đều được xem là ứng viên tiềm năng cho cuộc bầu cử tổng thống năm tới.

Công tố viên cho rằng phía Nga đã đề nghị hỗ trợ Carneiro tới 15 triệu USD, cùng với hỗ trợ an ninh, tư vấn chiến lược và thu thập tình báo.

Tuy nhiên, không có bằng chứng nào về đề nghị này trong bản cáo trạng mà BBC tiếp cận.

"Tôi không biết liệu cuộc gặp đó có diễn ra hay không," Elizeu Nguiniti, luật sư đại diện cho ông Ratchin và ông Lakshtanov, nói.

Đại diện Unita, Jonas Mulato, nói với BBC rằng các cáo buộc liên kết lãnh đạo đảng với một chiến dịch gây ảnh hưởng nước ngoài là sai sự thật, và ngày càng rõ ràng rằng các thủ tục tư pháp đang bị sử dụng cho mục đích chính trị.

BBC đã đề nghị ông Carneiro bình luận nhưng không nhận được phản hồi.

Người kích động hay con dê tế thần?

Vào tháng 7/2025, Angola chứng kiến các cuộc biểu tình đẫm máu nhất kể từ khi cuộc nội chiến giữa Unita và MPLA kết thúc vào năm 2002.

Từ một cuộc đình công ôn hòa của các tài xế taxi ở Luanda, mọi chuyện đã nhanh chóng lan rộng thành bất ổn trên toàn quốc và dần trở nên bạo lực.

Người biểu tình phải đối mặt với việc sử dụng lực lượng cảnh sát "quá mức", theo cách mô tả của những nhà hoạt động.

Theo số liệu chính thức, ít nhất 29 người đã thiệt mạng và hơn 1.200 người bị bắt.

Phía công tố cáo buộc các bị cáo đã dàn dựng các cuộc biểu tình này, viện dẫn các ghi chú về biểu tình tìm thấy trong điện thoại của họ và các bức ảnh do ông Ratchin chụp.

Trong các tài liệu pháp lý mà BBC tiếp cận, luật sư của ông Ratchin cho biết ông chụp ảnh vì lý do an toàn, để có bằng chứng nếu bị tấn công. BBC chưa được xem các bức ảnh hay ghi chú này.

Getty Images
Mùa hè năm ngoái, Angola chứng kiến ​​các cuộc biểu tình đẫm máu nhất kể từ cuộc nội chiến

Nhiều nhà báo và nhà hoạt động Angola đã kịch liệt bác bỏ quan điểm rằng các cuộc biểu tình không mang tính tự phát, cho rằng chính quyền Angola có thể đang dùng người Nga làm "vật tế thần".

Ngân hàng Thế giới ước tính gần 40% người Angola có thể đang sống dưới mức nghèo quốc tế là 3 USD/ngày (khoảng 79.000 đồng).

"Người dân biểu tình vì điều kiện sống của họ, chứ không phải vì có ai đó từ nước khác bảo họ làm vậy," Sheila Nhancale, nhà nghiên cứu về Angola của tổ chức nhân quyền Human Rights Watch, nói.

Bản cáo trạng cũng bị chỉ trích. Nó chứa lỗi chính tả và những sai sót thực tế rõ ràng.

Ví dụ, công tố viên nói chiến dịch của Nga bắt đầu vào ngày 9/10/2024 với sự xuất hiện của ông Maxim Shugalei và những người khác, nhưng ông Shugalei thực tế đã bị bắt tại Chad vào ngày 19/9/2024 và trở về Moscow ngày 16/11/2024.

BBC đã yêu cầu phía công tố Angola làm rõ những điểm này và các điểm không nhất quán khác, nhưng không nhận được phản hồi.

Rui Verde, chuyên gia pháp lý và là nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu châu Phi của Đại học Oxford, cho rằng thách thức then chốt của phía công tố là chứng minh rằng các hành vi nêu trong cáo trạng tạo thành một mô hình có chủ đích, một dạng "lộ trình" nhằm lật đổ chính quyền.

Theo một số nguồn tin, nếu bị kết án, các công dân Nga có thể bị đưa trở về nước.

Tuy nhiên, phía Nga dường như không vội hỗ trợ.

Một nguồn tin gần gũi với cộng đồng ngoại giao Nga nói với BBC rằng: "Logic rất đơn giản: những người này không thực hiện nhiệm vụ chính thức của nhà nước, họ chỉ là nhà thầu. Vị thế của Nga tại quốc gia này vốn đã yếu, nên không có lý do gì để làm tình hình tệ hơn."

"Hãy để tàn dư từ chiến dịch của ông Prigozhin tự giải quyết lấy," nguồn tin nói.

Chủ đề liên quan

Tin liên quan







By at

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)