Tuesday, March 24, 2026

2026(2 giờ trước)
BBC

Supplied

Parastesh Dahaghin (trái) và Berivan Molani (phải) chỉ là hai trong số rất nhiều thường dân thiệt mạng trong cuộc chiến

Parastesh Dahaghin là một dược sĩ trẻ đã thiệt mạng trong một vụ nổ khi đang làm việc.

Berivan Molani đang nằm trên giường khi mảnh vỡ từ một cuộc không kích ở Tehran rơi trúng đầu cô.

Trong hơn ba tuần, Tehran và các thành phố khác đã bị Mỹ và Israel dội bom - với hàng ngàn mục tiêu bị tấn công trên khắp cả nước.

Thương vong không chỉ xảy ra với những người lớn.

Eilmah Bilki, ba tuổi, được cho là đã chết một ngày sau khi bị thương ở thị trấn Sardasht phía tây.

Số thường dân thiệt mạng đang tăng nhanh. Hầu hết câu chuyện của họ sẽ không bao giờ được kể lại.

Nhưng xuyên qua làn khói đen dày đặc của chiến tranh và sự gián đoạn internet, những mảnh thông tin nhỏ đang lọt ra ngoài Iran.

Và tên của một phần nhỏ trong số những nạn nhân - là thường dân - của cuộc chiến do Mỹ và Israel gây ra ở nước này đang bắt đầu xuất hiện.

Đọc nhiều nhất

Ông Phạm Minh Chính thăm Nga: LNG, hạt nhân, dầu, và gì nữa?

Trỗi dậy trào lưu 'hộ chiếu dự phòng'

'Nhất thể hóa' – khi quyền lực cần được định danh

Nga bị cáo buộc kích động biểu tình chống chính phủ tại Angola như thế nào?

Theo Trung tâm Tư liệu Nhân quyền Iran, Parastesh Dahagain đang ở hiệu thuốc của mình tại khu Apadana, Tehran, khi một tòa nhà gần đó, thuộc một công ty công nghệ thông tin bị cho là liên quan đến việc kiểm soát internet ở Iran, bị tấn công

Video được đăng trên mạng cho thấy những bức ảnh của Parastesh được đóng khung đặt giữa nến và hoa trong buổi tưởng niệm cô.

Anh trai cô, Poorya, viết trên Instagram rằng em gái mình chỉ là một thường dân vô tội thiệt mạng.

Anh kể gia đình đã nói với Dahagain rằng Tehran không an toàn nhưng cô trả lời rằng ở đó nhiều người bị thương nên mọi người cần cô.

Cô nói với anh: "Họ đến hiệu thuốc, và những người già cần thuốc. Em phải ở lại đây và giúp đỡ mọi người."

"Em thật cao thượng," anh Poorya viết.

Thông tin về bé gái 3 tuổi Eilmah Bilki còn ít được biết đến hơn.

Bức ảnh của em được tổ chức nhân quyền người Kurd Hengaw cung cấp cho BBC. Theo nhóm này, bé bị thương nặng trong các cuộc không kích của Mỹ-Israel vào đầu tháng 3 và mất một ngàysau đó.

Hengaw

Eilmah Bilki đã thiệt mạng sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel hồi đầu tháng này

Berivan Molani, 26 tuổi, – một blogger về phong cách sống, chủ cửa hàng quần áo trực tuyến – là con một, đã từ miền bắc Iran - nơi an toàn hơn - trở về TehraTehran, chỉ vì nhớ nhà.

Một ngày sau, cô qua đời.

Gia đình cô cho biết họ không hề biết chuyện Bộ trưởng Tình báo Iran, Esmail Khatib, sống đối diện nhà mình trên phố Makouyipour ở khu Zafaraniyeh giàu có của Tehran, theo bài đăng trên Instagram của người bạn tên là Razieh Janbaz.

Đoạn phim quay vào ban đêm do Hội Chữ thập đỏ Iran công bố cho thấy lực lượng cứu hộ đang dọn dẹp đống đổ nát để cố gắng tiếp cận mẹ của Berivan đang bị mắc kẹt. Bà hỏi: "Con gái tôi còn sống không?".

Berivan đã được kéo ra khỏi đống đổ nát, nhưng chết do bị thương nặng.

"Cô ấy đã thiệt mạng trên giường, ngay trước khi đi ngủ, trong cuộc tấn công bằng tên lửa ngày 17/3", Janbaz viết.

Một số hàng xóm của Berivan đã thiệt mạng trong cuộc không kích của Israel nhắm vào Khatib tuần trước, theo lời Janbaz, một cựu thành viên đội bóng ném Iran.

Janbaz đã đến khu vực này sau vụ tấn công và thấy rằng tất cả những gì còn lại của bạn mình chỉ là một đôi giày thể thao nằm trên đường.

"Đây là một gia đình đã làm mọi thứ trong khả năng của họ để bảo vệ con gái mình, nhưng cuối cùng - thậm chí không biết ai sống ở ngôi nhà đối diện - họ đã mất cô ấy", anh nói.

HRANA - Hãng thông tấn Nhân quyền Iran có trụ sở tại Mỹ - cho đến nay đã ghi nhận hơn 1.400 dân thường thiệt mạng.

15% trong số đó là trẻ em.

Một trong những vụ việc gây thương vong lớn nhất là vụ tấn công tên lửa vào một trường tiểu học ở thị trấn Minab phía nam vào thời điểm bắt đầu cuộc chiến.

Các báo cáo chỉ ra trách nhiệm của Mỹ vì vụ tấn công nhắm vào một căn cứ quân sự gần đó.

Quân đội Mỹ chưa công khai thừa nhận đã tấn công trường học, nhưng cho biết đang điều tra.

Nhóm nhân quyền người Kurd Hengaw đã xác định được 48 trẻ em và 10 người lớn thiệt mạng trong vụ tấn công trường học.

Hengaw bày tỏ "mối quan ngại sâu sắc" về số thương vong dân thường ngày càng tăng.

Iran không báo cáo tổn thất quân sự của nước này.

HRANA thông báo ít nhất 1.167 quân nhân đã thiệt mạng kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Trong suốt cuộc chiến, nhiều người Iran đã bị bắt vì sử dụng internet.

Nhưng ngay cả đối với các tổ chức nhân quyền có mạng lưới liên lạc tại hiện trường, việc thu thập thông tin về thương vong cũng vô cùng khó khăn

Tổ chức Hengaw cho biết lực lượng biên phòng Iran đã được lệnh nổ súng vào những người tìm cách sử dụng mạng điện thoại và internet của Iraq - vốn đôi khi có thể truy cập được khi ở gần khu vực biên giới giữa hai nước - khi chính quyền tìm cách kiểm soát cả người dân lẫn câu chuyện về cuộc chiến.

"Đây thực sự là một tình huống đau lòng đối với người dân," ông Awyar Shekhi từ tổ chức Hengaw nói.

Người dân "vô cùng sợ hãi", ông nói với BBC.

"Đầu năm nay, họ bị chính phủ Iran sát hại trên đường phố và giờ đây họ có nguy cơ bị giết chết do các vụ đánh bom."

Ông cho biết trong khu dân cư có các tòa nhà chính phủ, đồng thời phàn nàn rằng ngay cả một thành phố lớn như Tehran cũng không có hầm trú bom dành cho dân thường.

"Tình thế hết sức nguy nan."

Thường dân phải trả cái giá 'đáng báo động' cho chiến tranh

Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) cho biết người dân thường đang phải trả một cái giá "đáng báo động" cho cuộc chiến.

Một nhân viên của Hội Chữ thập đỏ, Hamidreza Jahanbakhsh, nằm trong số những người thiệt mạng, và một số cơ sở của tổ chức này đã bị hư hại.

"Luật nhân đạo quốc tế rất rõ ràng: Người dân thường và cơ sở hạ tầng dân sự phải được bảo vệ khỏi các cuộc tấn công. Nhân viên y tế và lực lượng cứu hộ, phương tiện vận chuyển, cơ sở y tế và nhân viên cứu trợ nhân đạo phải được tôn trọng và bảo vệ," người đứng đầu phái đoàn ICRC, Vincent Cassard, cho biết.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) hiện đã xác minh hơn 20 vụ tấn công vào các cơ sở chăm sóc sức khỏe, với báo cáo về nhiều vụ khác nữa.

WHO cho biết ít nhất chín nhân viên y tế đã thiệt mạng.

WHO phân loại bất kỳ thiệt hại ngoài dự kiến nào cũng là một cuộc tấn công.

"Chúng tôi không thể xác định liệu cuộc tấn công có nhắm trực tiếp vào cơ sở đó hay một cơ sở bên cạnh," Ian Clarke, người phụ trách điều phối phản ứng của WHO đối với cuộc chiến ở Trung Đông, cho biết.

"Đây là một cuộc tấn công vào hệ thống y tế. Những người đang theo đuổi xung đột phải có trách nhiệm chủ động bảo vệ thường dân, bảo vệ cũng như thực hiện các biện pháp để đảm bảo các cơ sở y tế không bị ảnh hưởng."

"Bất kỳ cuộc tấn công nào vào hệ thống chăm sóc sức khỏe đều là vi phạm luật pháp quốc tế," ông nói thêm.

Mỹ trước đây đã tuyên bố không nhắm mục tiêu vào thường dân và luôn nghiêm túc thực hiện các nghĩa vụ của mình.

BBC đã xác minh được các đoạn phim về một số bệnh viện bị hư hại, trong đó có bệnh viện tư nhân Gandhi 17 tầng ở Tehran, gần trụ sở của đài truyền hình nhà nước – mục tiêu của cuộc tấn công, một bệnh viện Chữ thập đỏ ở thị trấn Mahabad phía tây Iran, và một bệnh viện ở cảng Bushehr phía nam, nơi người ta nhìn thấy các em bé trong lồng ấp được sơ tán vào ngày 3/3.

Chỉ vài tuần sau khi cố gắng cứu sống những người biểu tình bị thương, các bác sĩ tại các bệnh viện công đang phải làm việc quá sức và "kiệt sức", theo lời bác sĩ phẫu thuật người Iran, Tiến sĩ Hashim Moazenzadeh.

Hiện ông đang sống ở Pháp, nhưng vẫn giữ liên lạc với các đồng nghiệp cũ ở Tehran.

"Những quả bom được sử dụng có kích thước cực lớn và số thương vong của thường dân rất cao," ông nói.

Đưa ra lời kêu gọi khẩn thiết, ông nói thêm: "Nếu các người ném bom gần những nơi như bệnh viện, các ông phải đặt việc bảo đảm an toàn và bảo vệ những cơ sở đó lên hàng đầu."

Chủ đề liên quan

Iran

Trung Đông

Tin liên quan