ĐỐI THOẠI

VNTB – Người dân thực sự có quyền lựa chọn các loại xăng?

Thuỳ Linh
31.05.2026 7:30
VNThoibao

 Có đúng Bộ Công Thương không áp đặt người dân hoặc hạn chế lựa chọn xăng E10?

Liên quan đến vấn đề xăng sinh học đang được dư luận quan tâm, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết việc chuyển đổi chính thức xăng sinh học (E5 RON 92 và E10 RON 95) trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026 là bước tiếp theo nhằm triển khai thực hiện lộ trình nhiên liệu sinh học theo Quyết định 53 của Chính phủ. Thứ trưởng cũng khẳng định việc triển khai xăng E10 không nhằm áp đặt hay hạn chế quyền lựa chọn của người tiêu dùng.

 

Một “menu” nghèo nàn

Việc duy trì hai loại xăng nói trên có nghĩa là Bộ Công Thương hoàn toàn không áp đặt người dân chỉ được phép sử dụng xăng sinh học. Tuy nhiên, nếu dựa vào đó để khẳng định việc duy trì song song hai loại xăng E5 và E10 là “không hạn chế lựa chọn” xem chừng là một cách lập luận khiên cưỡng, vì chúng đều cùng là loại xăng pha trộn. 

Hiểu theo cách bình dân, chủ quán đứng “quảng cáo” tiệm có bán rất nhiều món, người dân được tự do chọn lựa, từ mì, sủi cảo cho đến hủ tíu, bánh canh. Đến khi thực khách vào quán, cũng có sự lựa chọn nhưng chỉ được chọn hoặc là tô mì có giá, hoặc là tô mì không giá.

Cái khái niệm lựa chọn ở đây không khác gì một sự độc quyền về chủng loại. Người dân phải bước vào một “cuộc chơi” mà ở đó mọi ngả đường đều dẫn đến xăng sinh học. Một lựa chọn đúng nghĩa phải là sự tự do quyết định giữa hai “mặt hàng” khác biệt: xăng khoáng và xăng sinh học.

Nỗi lo chọn lựa

Theo Thứ trưởng Tân, xăng sinh học E5 đã được bán trên toàn quốc và kinh doanh song song cùng với các loại xăng khoáng khác từ năm 2015 cho đến hôm nay. Thứ trưởng Tân lý giải thêm, biện pháp này nhằm để người dân có thời gian làm quen, thị trường có điều kiện thích nghi, đồng thời doanh nghiệp có thể hoàn thiện hạ tầng phân phối, kỹ thuật và nguồn cung.

Thoạt nghe thì hợp lý, nhưng thực tế kỹ thuật lại đáng ngại hơn nhiều. E5 và E10 có hàm lượng pha trộn ethanol khác nhau. Ở tỷ lệ 10%, đặc tính háo nước và tính ăn mòn của ethanol đối với các chi tiết kim loại, cao su, nhựa trong hệ thống nhiên liệu tăng lên rõ rệt. Với những dòng xe máy đời cũ, xe tay ga thế hệ trước, E10 là một mối đe dọa tiềm tàng cho động cơ, đặc biệt là nguy cơ làm giảm tuổi thọ màng bơm hoặc gây tắc nghẽn hệ thống phun xăng. Ngay cả với hạ tầng lưu trữ tại cây xăng, rủi ro biến chất và ngậm nước của E10 cũng cao hơn E5 rất nhiều trong điều kiện khí hậu nóng ẩm của Việt Nam.

Ngoài ra, tạm cho rằng E5 hoàn toàn phù hợp với tất cả các dòng xe máy cũ lẫn mới ở Việt Nam, là một loại nhiên liệu chất lượng và được nhiều người Việt Nam tin dùng. Thế nhưng, thực tế, khi người tiêu muốn chọn đổ E5 cũng không dễ vì có thể  không tìm thấy loại xăng này ở những vùng ven hay tỉnh lẻ.

Chia sẻ về sự lựa chọn xăng dầu, ông Hải, cho biết: “Ừ thì đúng là có thể chọn E5 hoặc E10 nhưng được bao nhiêu cây xăng còn E5? Như cây xăng đợt rồi tôi vào hỏi đổ E5 thì nhân viên đổ xăng kêu hết bán E5 lâu rồi, giờ chỉ có E10. Vậy tôi có còn sự lựa chọn nào không?”

Dẫu việc hướng tới môi trường xanh cần phải có lộ trình, tuy nhiên khi người dân tới cây xăng và vẫn phải loay hoay với câu hỏi “xăng này có an toàn cho phương tiện mưu sinh của mình không”, hay mệt mỏi đi tìm một trạm có xăng E5 thì mọi lời giải thích về “quyền được lựa chọn, không bị ép” dường như chỉ là ngụy biện. Ngày 1/6 đang cận kề trong sự lo ngại của biết bao người đang sử dụng xe máy đời cũ….