ĐỐI THOẠI

Hungary: Chế độ độc tài và nền dân chủ phi tự do thất bại!

Trần Quốc Sĩ
29-5-2026
Tiengdan

Cuộc bầu cử mới đây tại Hungary đã cho chúng ta thấy một điều đáng chú ý. Viktor Orbán, người đã cầm quyền suốt 16 năm và biến Hungary thành một mô hình “dân chủ phi tự do,” cuối cùng đã bị đánh bại.

Đảng Fidesz của Orban không chỉ thua mà họ thua trước một phong trào mới. Phong trào này không cần sự hậu thuẫn của phe truyền thông, mà nhờ vào một chiến dịch bền bỉ đi sâu vào lòng dân, tiếp xúc từng cử tri.

Điều đáng nói hơn nữa là họ thắng Orban, mặc dù ông ta chiếm lợi thế nhờ gian lận.

Trong nhiều năm, chính quyền Orban đã kiểm soát phương tiện truyền thông, bẻ cong luật bầu cử, dùng tài nguyên nhà nước để củng cố quyền lực, và dựng lên một hệ thống chính trị trong đó phe đối lập gần như chỉ được phép tranh cử trên danh nghĩa.

Nói một cách khác, nền dân chủ của Hungary không còn bình thường nữa. Nó đã trở thành một chế độ trong đó quyền bầu cử vẫn còn, nhưng lợi thế nghiêng hẳn về phía người cầm quyền.

Ông Trump cử Phó Tổng thống JD Vance qua giúp Viktor Orban nhưng Orban vẫn thất bại. Ảnh: JD Vance và Viktor Orban (bên trái) vẫy chào khán giả trong sự kiện Ngày Hữu nghị diễn ra tại Budapest, Hungary, ngày 7-4-2026. Nguồn: Jonathan Ernst/ AP

Orban đã dùng bộ máy tuyên truyền của ông để tung ra các bảng quảng cáo, nội dung do AI tạo ra, cùng đủ luận điệu bôi xấu di dân, gieo rắc sợ hãi (hình như ở Mỹ cũng có người làm vậy).

Những chiêu này từng có tác dụng trong nhiều năm. Nhưng lần này, chúng không còn đủ sức che lấp thực tế tham nhũng, kinh tế trì trệ, lạm quyền, dân chúng mệt mỏi, v.v..

Và Orban đã thua.

Péter Magyar và đảng Tisza không chỉ giành được chiến thắng, họ còn chiếm được đa số trong Quốc hội. Bây giờ họ có đủ sức phá bỏ nhiều đạo luật mà Orban đã dựng lên trong hơn một thập niên.

Đây là một cơ hội tái thiết nền cộng hòa dân chủ.

Hungary đã gửi đến những xã hội đang loay hoay trước làn sóng suy thoái dân chủ một tín hiệu.

Đó là tuy các lãnh tụ độc tài có thể bẻ cong luật chơi, nhưng họ không thể mãi mãi bẻ cong đời sống thật của người dân. Khi tham nhũng quá lộ liễu, khi kinh tế xuống dốc, khi quyền lực trở nên kiêu ngạo, thì ngay cả một hệ thống cầm quyền vững như bàn thạch cũng … sụm bà chè.

Orban đã xây một hệ thống bầu cử để ông không thể thua. Nhưng cuối cùng, ông vẫn thua.

Và đó là điều đáng mừng.