ĐỐI THOẠI

VNTB – Có thật đa số người dân đồng thuận sử dụng xăng E10?

Lê Tự Do
28.05.2026 6:08
VNThoibao

 (VNTB) – Thật lạ khi thông tin từ một đài truyền hình chính thống lại trái ngược với khảo sát của một tờ báo mạng lớn.

Càng tiến gần đến mốc 1/6/2026 — thời hạn quy định việc dừng hoàn toàn một số loại xăng khoáng truyền thống — những tranh luận xoay quanh xăng sinh học E10 lại càng trở nên nóng hơn bao giờ hết.

Ngày 22/5/2026, kênh Youtube của HTV Tin Tức đăng tải một phóng sự với tựa đề: “Đa số người dân đồng thuận sử dụng xăng sinh học E10”. Trái lại, cuộc khảo sát trên báo điện tử VnExpress (tính đến chiều ngày 27/5/2026) lại cho thấy có đến 93% trong tổng số gần 40.000 lượt bầu chọn thẳng thừng tuyên bố: “Không muốn chuyển sang E10”.

Thật lạ khi thông tin từ một đài truyền hình chính thống lại trái ngược với khảo sát của một tờ báo mạng lớn. Vậy đâu mới là tiếng nói thực sự của người dân, và công chúng phải tin vào đâu?

Từ “đa số” có bị lạm dụng?

“Đa số”, về mặt ngôn ngữ học, là cụm từ chỉ sự phổ biến, chiếm tỷ lệ hoặc số lượng áp đảo trong một tổng thể (thường là trên 50%). Không phủ nhận những nhân vật xuất hiện trong phóng sự của HTV là người thật, việc thật tại các cây xăng. Tuy nhiên, việc chỉ phỏng vấn 2-3 người rồi khái quát hóa thành “đa số người dân đồng thuận” liệu có quá khiên cưỡng?

Đặc biệt là khi áp dụng vào một vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của hàng triệu người dân, thay vì HTV chỉ thực hiện một phóng sự ngắn với số lượng người phỏng vấn ít ỏi thì nên cho thực hiện một cuộc khảo sát xã hội học trên diện rộng.

Ngay cả với ba nhân vật xuất hiện trong phóng sự của HTV, chỉ có người đầu tiên bày tỏ sự yên tâm khi sử dụng xăng sinh học. Người thứ hai chỉ công nhận xăng sinh học tốt cho môi trường, và người thứ ba chỉ “hy vọng” loại xăng này sẽ tốt cho xe. 

Nếu như phóng viên thực hiện ghi nhận được nhiều ý kiến đồng thuận về sử dụng xăng sinh học, vì sao lại không mạnh dạn đưa thêm “bằng chứng”? Có thể  do không đủ thời lượng nhà đài cho phép, thì lại càng thấy việc dùng từ “đa số” trong phóng sự là không phù hợp.

Khi độc giả ẩn danh bầu chọn

Một phóng sự với người thật việc thật luôn mang lại cảm giác đáng tin hơn những bầu chọn ẩn danh trên mạng. Tuy vậy, cũng nhờ vào tình trạng ẩn danh đó, nhiều người cũng mạnh mẽ vượt qua rào cản tâm lý để bày tỏ thật lòng những nỗi lo vốn chưa được giải quyết một cách thấu đáo.

Khi đặt hai con số này lên bàn cân, dường như con số 93% lại có phần đáng tin hơn, phản ánh đúng hơn với những gì đang diễn ra cũng như tâm lý của người dân. Tiếng nói của người dân thực sự đang nằm ở việc tự nguyện tham gia khảo sát chứ không phải những nụ cười hoặc những câu nói được chọn lọc kỹ càng cho phù hợp với nội dung phóng sự.

“Phong ba bão táp không bằng ngữ pháp Việt Nam”, một từ dùng sai có thể làm đảo lộn hoàn toàn bản chất của một vấn đề xã hội. Đội ngũ biên tập viên truyền hình vốn là những người được đào tạo bài bản và giàu kinh nghiệm mà lại có thể  để “lọt lưới” một lỗi dùng từ sơ đẳng như vậy. Đó không chỉ là sự cẩu thả về mặt ngôn từ, mà sâu xa hơn, nó đại diện cho tư duy truyền thông mang tính áp đặt  nhằm cố tình tạo ra một “sự đồng thuận ảo” cho phù hợp với đường lối tuyên truyền của nhà cầm quyền.