ĐỐI THOẠI

VNTB – Tô Lâm cho vợ làm chính trị: từng bước “gia đình trị” Việt Nam
Cảnh Chân
24.08.2025 4:00
VNThoibao

Trong các chuyến công du quốc tế gần đây, Tô Lâm thường xuyên dẫn theo vợ, bà Ngô Phương Ly đi cùng, từ Indonesia, Singapore tới Nga, Kazakhstan, Azerbaijan, Belarus hay mới đây là Hàn Quốc. Về bản chất, những chuyến đi này của Tô Lâm là lạm quyền, bởi Tổng Bí thư không phải là đại diện ngoại giao của Việt Nam. Hiến pháp quy định Chủ tịch nước mới là người đứng đầu, đại diện Việt Nam trong đối ngoại.

Ở một số quốc gia, đặc biệt là Mỹ hay Pháp, khái niệm “Đệ Nhất Phu nhân” (First Lady) gắn với vợ của nguyên thủ quốc gia (người được bầu cử dân chủ), đứng đầu bộ máy hành pháp. Vai trò ấy mang tính biểu tượng, có thể tham gia các hoạt động xã hội, từ thiện, nhưng tuyệt nhiên không được can thiệp trực tiếp vào chính sự.

Tại Việt Nam, như đã nói ở trên, hệ thống chính trị có sự phân công rõ ràng: Chủ tịch nước là nguyên thủ quốc gia, và nếu có ai được coi là “Đệ Nhất Phu nhân”, thì đó chỉ có thể là vợ của Chủ tịch nước. Tổng Bí thư – dù quyền lực thực tế rất lớn – vẫn chỉ là người đứng đầu Đảng Cộng sản, không phải nguyên thủ quốc gia theo Hiến pháp. Còn vợ Tổng Bí thư thì lại càng không có vai trò gì trong đối ngoại và đối nội.

Do đó, việc vợ Tổng Bí thư Tô Lâm xuất hiện và tham gia với tư cách như một “Đệ Nhất Phu nhân” trong các sự kiện ngoại giao là hoàn toàn trái với nguyên tắc pháp lý. Nói cách khác, đây là hành vi lạm quyền trắng trợn: tự ban cho vợ mình vai trò không hề tồn tại trong hiến pháp. Đồng thời gián tiếp hạ bệ vị thế của Chủ tịch nước Lương Cường, người vốn là nguyên thủ quốc gia. Biến chức vụ Chủ tịch nước thành “vô hình”, trong khi tập trung ánh hào quang vào gia đình Tổng Bí thư.

Không chỉ tham gia sự kiện chính trị ngoại giao, vợ Tổng Bí thư Tô Lâm còn thường xuyên xuất hiện trong các hoạt động từ thiện, trao quà, cho gia đình thương binh liệt sỹ. Như mới đây, bà Ngô Phương ly đi tặng quà ở Sơn La chẳng hạn. Đây không phải là nghĩa cử tốt đẹp gì, mà chỉ là trò phông bạt và phô trương thanh thế. Cần làm rõ số tiền và hiện vật từ đâu ra?

Nếu đó là tiền riêng của gia đình Tổng Bí thư, thì phải công khai minh bạch. Lương của một quan chức, chỉ tầm 20 triệu đồng mỗi tháng, thì không thể đủ để chi hàng trăm triệu đồng cho các hoạt động từ thiện quy mô lớn. Vậy nguồn gốc tài sản này từ đâu? Nếu không chứng minh được, thì rõ ràng có dấu hiệu tham nhũng, lợi ích nhóm.

Còn nếu đó là tiền từ ngân sách nhà nước, thì việc đứng tên “vợ Tổng Bí thư tặng” là sự chiếm đoạt công sức của dân để tô vẽ hình ảnh cá nhân. Đó vốn dĩ là tiền thuế của dân, được trao trực tiếp cho dân, lại bị biến thành “ân huệ” mang danh gia đình lãnh đạo. Đó là tham nhũng danh lợi, thậm chí còn nguy hiểm hơn tham nhũng tiền bạc.

Cuối cùng, nếu hành vi này bị lạm dụng, nó sẽ tạo ra một tiền lệ nguy hiểm để cho ra đời chế độ “gia đình trị”. Khi Tổng Bí thư để cho vợ, con, họ hàng có thể đường đường chính chính xuất hiện, can thiệp chính trị, tổ chức từ thiện, thậm chí lũng đoạn các chính sách công. Thế giới đã chứng kiến nhiều quốc gia trên suy thoái vì căn bệnh này, từ Triều Tiên, nơi dòng họ Kim cai trị như một vương triều; đến Campuchia dưới thời Hun Sen, khi cả gia tộc Hunsen thao túng toàn bộ hệ thống chính trị xã hội, kinh tế văn hoá. Và bây giờ là Việt Nam với dòng họ Tô và thế lực quan chức Hưng Yên.